Μαύρο πουλίν εκάθισε στου Βάμου τα σεράγια, λέει το παλιό λυπητερό κρητικό τραγούδι. Όχι σήμερα όμως. Ένα χωριό με ιστορία και παράδοση, χωρίς κρατική παρέμβαση και επιδοτήσεις, αλλά με πολύ μεράκι των κατοίκων του, έχει μεταμορφωθεί σε ευρωπαϊκό αγροτουριστικό προορισμό. Σε φιλόξενο τόπο με ατέλειωτες επιλογές από παραδοσιακά καταλύματα, καφενέδες, καπηλειά, δραστηριότητες υπαίθρου, μαγαζάκια παραδοσιακών προϊόντων, εργαστήρια παραδοσιακών τεχνών.

Στου Βάμου τα σεράγια

Οικοτουρισμός, αγροτουρισμός, τουρισμός υπαίθρου, οικολογία, σεβασμός στον άνθρωπο και τις ανάγκες του, απλότητα, αρμονία, καθαρός αέρας, φιλοξενία, σπιτική κουζίνα. Σε μια εποχή, όπου οι παραπάνω έννοιες ήταν υποτιμημένες, ένα ιστορικό χωριό αποφάσισε να επιβιώσει μέσα από αυτές. Μισή ώρα δρόμο από τα Χανιά, σκαρφαλωμένος σε όμορφες πλαγιές, ο Βάμος ατενίζει τα Λευκά Όρη. Ως πρωτεύουσα του Λιβά (δηλαδή Νομού) Σφακίων γνώρισε στην εποχή των Οθωμανών σύντομη αλλά μεγάλη ανάπτυξη. Χτίστηκαν πολυτελή κονάκια, δημόσια νεοκλασικά κτίρια και έγιναν σημαντικά δημόσια έργα. Το χωριό κοσμούν ακόμα ένας διατηρημένος παραδοσιακός πέτρινος δρόμος, η παλιά γειτονιά, το παρεκκλήσι της Παρθένου Μαρίας (μνημείο του 13ου αιώνα). Και το μοναστήρι Καρύδι (13ος-19ος), με το εκπληκτικό ελαιοτριβείο με τις 12 αψίδες.

Στου Βάμου τα σεράγια

Τη δεκαετία του ’80, όταν η αστικοποίηση έριχνε τα ελληνικά χωριά στη λήθη, τον Βάμο τον περίμενε μια καλύτερη τύχη. Φωτισμένοι φίλοι και συγχωριανοί, χορτασμένοι από τη ζωή στην Αθήνα, επέστρεψαν στις ρίζες τους. Αναπαλαίωσαν ερειπωμένα σπίτια, έδωσαν ζωή στις αποθήκες κρασιού και στα γαλακτοκομεία. Μικρά πανδοχεία και ελαιουργεία, του 18ου, 19ου και 20ου αιώνα μετατράπηκαν σε ξενώνες και μουσεία διατηρώντας την παραδοσιακή αρχιτεκτονική τους. Δημιούργησαν μια βιοτεχνία παραγωγής τοπικών προϊόντων. Με τις καίριες επεμβάσεις τους έβαλαν τον Βάμο στον ευρωπαϊκό τουριστικό χάρτη. Γέννησαν νέες θέσεις εργασίας, παρακίνησαν και άλλους ντόπιους να διαφυλάξουν την κληρονομιά τους. Η εταιρεία «BAMOΣ A.E», που ιδρύθηκε το 1995 και εδρεύει στο χωριό, ειδικεύεται στις διακοπές της υπαίθρου και του πολιτισμού. Σήμερα, έχει συνολικά 21 ξενώνες εκ των οποίων οι 15 είναι αγροτουριστικοί. Οι τουρίστες φτάνουν ετησίως τους 7.000 και το 75% των κρατήσεων γίνονται μέσω Διαδικτύου. «Ο επισκέπτης έρχεται εδώ για να αφουγκραστεί έναν πολιτισμό δεν έρχεται απλά και μόνο για να κοιμηθεί σε ένα ωραίο σπίτι», λέει ο κ. Γιώργος Χατζηδάκης, ένας από τους πρωτεργάτες της Βάμος Α.Ε.

Στου Βάμου τα σεράγια

Τουριστικό γραφείο
Η τοπική εταιρεία έχει το δικό της τουριστικό γραφείο, με την ονομασία «Το Παραδοσιακό Χωριό Βάμος». Καθημερινά, ο Γιώργος, η Έλενα, η Κλειώ και η Μαργαρίτα προωθούν το τουριστικό προϊόν και διαχειρίζονται όλες τις υπηρεσίες των πελατών τους. Τη διαφήμιση, τη διαχείριση της ιστοσελίδας (www.vamosvillage.gr) η οποία αποτελεί το βασικό όργανο προβολής του εγχειρήματος.

Στου Βάμου τα σεράγια

Δραστηριότητες
Ο «Βάμος» είναι ένα καταφύγιο με πολλές ενδιαφέρουσες δραστηριότητες. «Από πέρυσι ξεκινήσαμε τις επισκέψεις σε ορεινά «μητάτα» (στάνες). Εκεί οι επισκέπτες αρμέγουν τα πρόβατα και φτιάχνουνε επιτόπου φρέσκο τυρί. Στο τέλος, όλοι μαζί, παρέα με τους βοσκούς απολαμβάνουμε ένα υπέροχο γεύμα στην φύση», περιγράφει ο Γιώργος. Επίσης παρέχουν:

  • Μαθήματα παραδοσιακής Κρητικής μαγειρικής
  • Πεζοπορίες στην περιοχή
  • Επίσκεψη στα αυθεντικά τυροκομεία
  • Επίσκεψη στα οινοποιεία
  • Επίσκεψη στα ελαιουργεία
  • Επίσκεψη στους μελισσοκόμους
  • Εποχιακές Δραστηριότητες (Συγκομιδή και παραγωγή)
  • Άλλες δραστηριότητες της Βάμμος Α.Ε. είναι μια ταβέρνα όπου σερβίρετε φαγητό βασισμένο στην κρητική διατροφή. Επίσης ένα καφέ «ΤΕΧΝΗΣ» που λειτουργεί σαν καφενείο και παράλληλα ως χώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων.

7.000 επισκέπτες
Σύμφωνα με τα στατιστικά τους στοιχεία από το χωριό περνάνε 7.000 επισκέπτες το χρόνο. «Οι Έλληνες επισκέπτες είναι ελάχιστοι. Η ταβέρνα μας παρόλα αυτά, γεμίζει από ντόπιους κάθε Κυριακή. Τα προσφερόμενα προϊόντα είναι όλα από την τοπική αγορά. Αυτό είναι και το βασικό μας πλεονέκτημα. Αυτός είναι και ο στόχος μας. Είμαστε σε καλή επιχειρηματική κατάσταση. Στηριζόμαστε κυρίως στους ξένους επισκέπτες. Δουλεύουμε κυρίως με την Γερμανική, την Βρετανική, την Ολλανδική και την Γαλλική αγορά. Δεν παύει όμως να περιοριζόμαστε κι εμείς στο εξάμηνο (Απρίλιος-Οκτώβριος) της τουριστικής περιόδου», εξηγεί.

Στου Βάμου τα σεράγια

Στου Βάμου τα σεράγιαΝέες θέσεις εργασίας
Η ανακαίνιση και ανακατασκευή των ξενώνων έφερε δουλειά σε πολλούς τοπικούς επαγγελματικούς κλάδους, όπως οικοδόμοι, υδραυλικοί, ηλεκτρολόγοι, κλπ. Τα τοπικά καταστήματα, ταβέρνες και καφετέριες έχουν ακμάσει. Και πολλές ντόπιες γυναίκες δραστηριοποιούνται σε νέες θέσεις εργασίας, μαγειρεύουν στο εστιατόριο της «Βάμος», φτιάχνουν γλυκά για το παντοπωλείο, κάνουν μαθήματα μαγειρικής ή να καθαρίζουν και να περιποιούνται τους ξενώνες και τους κήπους. Η ΒΑΜΟΣ Α.Ε. απασχολεί 17 εργαζομένους, οι 10 είναι από την Κρήτη, 3 από την υπόλοιπη Ελλάδα και 4 αλλοδαποί.

giorgos xatzidakisΓιώργος Χατζηδάκης
Αγροτουρισμός, Αγροτικό προϊόν, Πολιτισμός
Ο Γιώργος Χατζηδάκης, είναι πρώην καθηγητής Μαθηματικών και πρωτεργάτης της προσπάθειας στον Βάμο. Εδώ και πολλά χρόνια ασχολείται αποκλειστικά με το κομμάτι του αγροτουρισμού. Έχει επίσης, αναλάβει το τουριστικό γραφείο της εταιρίας. «Η σκέψη πίσω από το εγχείρημα ήταν: Αγροτουρισμός, Αγροτικό προϊόν, Πολιτισμός», τονίζει. Και προσθέτει:

  • Θεωρώ πως με τη συνεχή αναβάθμιση του νομοθετικού πλαισίου (το οποίο δεν είναι κακό, πρέπει απλώς λίγο να δουλέψουμε στην εφαρμογή του), το «τρίγωνο» αυτό, αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την έξοδο από την κρίση.
  • Έστω και χωρίς κρατική αρωγή ο Βάμος ορθοπόδησε. Όχι, δεν είχαμε την υποστήριξη του Ελληνικού Κράτους, ούτε χρησιμοποιήσαμε Ευρωπαϊκά Προγράμματα. Προσπαθήσαμε να ενταχθούμε, καταθέσαμε προτάσεις στο Leader 2, αλλά μας έκοψαν. Θα μπορούσε ο Βάμος να έχει οργανωθεί σε συνεταιρισμό.
  • Στην ερώτηση που του κάναμε, «Ποιες είναι οι δικές σας προτάσεις για έναν καλύτερο αγροτουριστικό τομέα;», απαντά: «Καλύτερος συντονισμός των υφιστάμενων μονάδων μεταξύ τους. Αυστηρή τήρηση των ποιοτικών προδιαγραφών. Εδώ εντάσσω και το ειδικό σήμα ποιότητας για το οποίο πρέπει να αποφασίσουμε. Μεγαλύτερη και καλύτερη προβολή του προϊόντος στο Διαδίκτυο. Οι ευθύνες του Κράτους όπως οδικό δίκτυο, αεροδρόμια, αποχετευτικό, χρήσεις γης. Η κακή διαχείριση των απορριμμάτων είναι τεράστια πληγή στον αγροτουριστικό τομέα που δύσκολα θεραπεύεται».

Μυρσίνη Γρηγόρη