Αρωματικά και Φαρμακευτικά Φυτά: Βροχές και θερμοκρασίες επηρεάζουν την παραγωγή

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται αυτή την περίοδο η συγκομιδή αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών σε πολλές περιοχές της χώρας. Οι παραγωγοί παρακολουθούν με ανησυχία την πορεία της καλλιεργητικής περιόδου, καθώς οι συνεχείς βροχοπτώσεις και οι διακυμάνσεις της θερμοκρασίας έχουν επηρεάσει τόσο τις αποδόσεις όσο και την ποιότητα της παραγωγής.

Παράλληλα, ο κλάδος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, που σχετίζονται τόσο με τον προσανατολισμό της παραγωγής όσο και με τις τιμές που λαμβάνουν οι καλλιεργητές. Η λεβάντα εξακολουθεί να βρίσκεται σε δύσκολη θέση, ενώ πιο σταθερή εικόνα παρουσιάζουν η ρίγανη και το τσάι του βουνού. Παρότι οι δυνατότητες ανάπτυξης είναι μεγάλες, οι παραγωγοί επισημαίνουν ότι απουσιάζει ένας ολοκληρωμένος εθνικός σχεδιασμός που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως οδηγός για την περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου. Έτσι, κάθε παραγωγός ακολουθεί τη δική του στρατηγική, χωρίς κοινό σχεδιασμό.

Ο παραγωγός αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών από τη Βοιωτία, Χαράλαμπος Βλάχος, καλλιεργεί μια μεγάλη γκάμα ειδών, όπως βάλσαμο, φασκόμηλο, τσάι του βουνού, ρίγανη, μαντζουράνα, λαδανιά, θυμάρι και άλλα αρωματικά φυτά. Ωστόσο, το μεγαλύτερο ενδιαφέρον του επικεντρώνεται στη λεβάντα, μια καλλιέργεια που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει σημαντική υποχώρηση. Όπως αναφέρει, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής του οδηγείται σε απόσταξη, ενώ στη συνέχεια διαθέτει τα προϊόντα τόσο στη λιανική όσο και στη χονδρική αγορά. Παρά τις προσπάθειες, οι δυσκολίες παραμένουν έντονες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, μετά την περίοδο της πανδημίας, η τιμή του αιθέριου ελαίου λεβάντας έχει σταθεροποιηθεί στα 30 έως 50 ευρώ το λίτρο, ανάλογα με τον τρόπο καλλιέργειας, χωρίς να διαφαίνονται ουσιαστικές προοπτικές βελτίωσης μέσα στη φετινή χρονιά. Ο κ. Βλάχος εκτιμά πάντως ότι «ένα σημαντικό μέρος των αποθεμάτων προηγούμενων ετών έχει πλέον απορροφηθεί από την αγορά, ενώ αρκετές φυτείες έχουν εγκαταλειφθεί ή εκριζωθεί». Αυτό, όπως σημειώνει, «μπορεί να δημιουργήσει καλύτερες συνθήκες για την αγορά μέσα στα επόμενα δύο χρόνια, αρκεί να υπάρξει καλύτερη οργάνωση της παραγωγής». Επιμένει, ωστόσο, στην ανάγκη δημιουργίας ενός εθνικού φορέα ή δικτύου που θα αναλάβει τον σχεδιασμό και τον συντονισμό του κλάδου. Αναφερόμενος στη ρίγανη και στο τσάι του βουνού, υποστηρίζει ότι πρόκειται για προϊόντα που εξακολουθούν να διατηρούν σταθερή ζήτηση και παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους παραγωγούς.

Οι οργανωμένοι παραγωγοί έχουν καλύτερα αποτελέσματα

Στις Φυτείες Ξηρομέρου, παραγωγοί αξιοποίησαν τις ιδιαίτερες εδαφοκλιματικές συνθήκες της περιοχής και επένδυσαν συστηματικά στην καλλιέργεια δενδρολίβανου. Ο αντιπρόεδρος του Συνεταιρισμού Αρωματικών Φυτειών Αιτωλοακαρνανίας, Παναγιώτης Τζαχρίστας, επισημαίνει ότι το δενδρολίβανο αποτελεί το βασικό προϊόν των μελών του συνεταιρισμού και ότι σχεδόν το σύνολο της παραγωγής εξάγεται.

Η παραγωγή, η συλλογή και η πρώτη μεταποίηση πραγματοποιούνται οργανωμένα, γεγονός που έχει επιτρέψει στον συνεταιρισμό να αποκτήσει σταθερή παρουσία στις αγορές του εξωτερικού. Ωστόσο, οι φετινές καιρικές συνθήκες δημιούργησαν προβλήματα, καθώς οι έντονες βροχοπτώσεις προκάλεσαν απώλειες τόσο στο φυτικό κεφάλαιο όσο και στην παραγωγή. Παρά τις δυσκολίες, ο κ. Τζαχρίστας εμφανίζεται αισιόδοξος ότι, χάρη στην οργάνωση του συνεταιρισμού, οι επιπτώσεις θα περιοριστούν. Παράλληλα, εκφράζει την απογοήτευσή του για την περιορισμένη στήριξη της Πολιτείας σε έναν εξωστρεφή παραγωγικό κλάδο.

Όπως τονίζει, «εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά προβλήματα στην εφαρμογή των ευρωπαϊκών ενισχύσεων, καθώς πολλές υπηρεσίες αγνοούν ότι το δενδρολίβανο είναι πολυετής και όχι ετήσια καλλιέργεια. Ως αποτέλεσμα, ζητούν παραστατικά αγοράς για πολλαπλασιαστικό υλικό, το οποίο πολλές φορές παραδίδεται μόνο με δελτίο αποστολής και μηδενική αξία, δημιουργώντας σημαντικά γραφειοκρατικά εμπόδια».

Αγρίνιο: Πειραματισμός με λυγαριά και μελισσόχορτο

Νέες προοπτικές αναζητά και ο παραγωγός από το Αγρίνιο, Νίκος Καμαριάρης, ο οποίος, αξιοποιώντας την εμπειρία του στην καλλιέργεια δενδρολίβανου και σε συνεργασία με εταιρείες του εξωτερικού, προχωρά στην πειραματική καλλιέργεια λυγαριάς και μελισσόχορτου.

Όπως επισημαίνει, στόχος του είναι η παραγωγή προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας και η διεύρυνση των εξαγωγικών δυνατοτήτων. Παράλληλα, τονίζει ότι οι μεγαλύτερες δυσκολίες δεν αφορούν τις ίδιες τις καλλιέργειες, αλλά την έλλειψη ουσιαστικών υποστηρικτικών μηχανισμών από την Πολιτεία. «Οι τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται υπολείπονται σημαντικά εκείνων που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα να χάνεται ανταγωνιστικότητα», σημειώνει χαρακτηριστικά. Προσθέτει, ωστόσο, ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικό συγκριτικό πλεονέκτημα, καθώς οι εδαφοκλιματικές συνθήκες ευνοούν ιδιαίτερα την καλλιέργεια αρωματικών και φαρμακευτικών φυτών. Όπως καταλήγει, «το φυσικό αυτό πλεονέκτημα από μόνο του δεν αρκεί· απαιτείται ολοκληρωμένος σχεδιασμός, επενδύσεις στην καινοτομία και ουσιαστική στήριξη της παραγωγής, ώστε ο κλάδος να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές του».