Αυστρία: Πώς η αλλαγή στις ζωοτροφές έκανε την παραγωγή αυγών πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική

Η Αυστρία αποτελεί σήμερα ένα από τα πιο επιτυχημένα ευρωπαϊκά παραδείγματα μετάβασης σε μια πιο βιώσιμη αγροδιατροφική αλυσίδα, καθώς κατάφερε να μετασχηματίσει τον συμβατικό τομέα παραγωγής αυγών μέσα από μια συντονισμένη προσπάθεια παραγωγών, βιομηχανίας ζωοτροφών, λιανεμπορίου και πολιτείας. Με βασικό εργαλείο τη χρήση πιστοποιημένης ευρωπαϊκής, μη γενετικά τροποποιημένης σόγιας στις ζωοτροφές, η χώρα πέτυχε σημαντική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος, ενίσχυσε την αυτάρκειά της σε φυτικές πρωτεΐνες και βελτίωσε την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων της.

Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η παραγωγή αυγών στην Αυστρία βασιζόταν, όπως και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, σε εισαγόμενη σόγια, η οποία συχνά προερχόταν από περιοχές όπου η καλλιέργειά της συνδέεται με την αποψίλωση δασών. Επιπλέον, δεν υπήρχε κοινή δέσμευση του κλάδου για τη χρήση πιστοποιημένων, μη γενετικά τροποποιημένων ζωοτροφών ευρωπαϊκής προέλευσης.

Η αλλαγή

Η αλλαγή ξεκίνησε το 2013, όταν οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής αποφάσισαν να αντικαταστήσουν σταδιακά την εισαγόμενη σόγια με ευρωπαϊκή σόγια, κυρίως από τις χώρες της λεκάνης του Δούναβη, πιστοποιημένη σύμφωνα με το πρότυπο Europe Soya. Παράλληλα, δημιουργήθηκε ειδική σήμανση στις συσκευασίες αυγών, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να αναγνωρίζουν εύκολα τα προϊόντα που παράγονται με αυτή τη φιλοσοφία.

Σύμφωνα με τη γενική διευθύντρια του οργανισμού Donau Soja, Ορελί Τουρνάν, η επιτυχία του εγχειρήματος δεν οφείλεται σε μια μεμονωμένη πρωτοβουλία, αλλά στον συντονισμό όλων των κρίκων της αλυσίδας αξίας. Όπως επισημαίνει, η μετάβαση ξεκίνησε από τις απαιτήσεις των καταναλωτών και τις δεσμεύσεις ορισμένων πρωτοπόρων επιχειρήσεων, ενώ στη συνέχεια οι μεγάλες αλυσίδες λιανικής δημιούργησαν μια σταθερή αγορά για τις πιστοποιημένες ζωοτροφές, δίνοντας στους παραγωγούς τη βεβαιότητα να επενδύσουν στη νέα πρακτική.

Καθοριστική ήταν και η συμβολή του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Donau Soja, ο οποίος λειτούργησε ως συνδετικός κρίκος μεταξύ παραγωγών, βιομηχανίας ζωοτροφών, εμπόρων και φορέων πιστοποίησης, συμβάλλοντας στην καθιέρωση ενός ενιαίου προτύπου για ολόκληρο τον κλάδο.

Σήμερα, σχεδόν το σύνολο των συμβατικών αυγών που διατίθενται στα αυστριακά σούπερ μάρκετ προέρχεται από όρνιθες που τρέφονται με ευρωπαϊκή, μη γενετικά τροποποιημένη σόγια. Η πρακτική αυτή δεν αποτελεί πλέον μια εξειδικευμένη επιλογή για λίγους παραγωγούς, αλλά το κυρίαρχο μοντέλο της αγοράς.

Οφέλη

Τα οφέλη της μετάβασης είναι πολλαπλά. Μελέτη του Πανεπιστημίου Φυσικών Πόρων και Επιστημών Ζωής της Βιέννης (BOKU) εκτιμά ότι η αλλαγή αυτή έχει μειώσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από την παραγωγή αυγών κατά περίπου 40% σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Παράλληλα, η καλλιέργεια ευρωπαϊκής σόγιας συμβάλλει στη βελτίωση της γονιμότητας των εδαφών, καθώς το φυτό δεσμεύει άζωτο, περιορίζοντας την ανάγκη χρήσης συνθετικών λιπασμάτων και ενισχύοντας την αμειψισπορά. Ταυτόχρονα, μειώνεται η εξάρτηση από εισαγωγές ζωοτροφών από τρίτες χώρες και ενισχύεται η ευρωπαϊκή παραγωγή φυτικών πρωτεϊνών.

Η Αυστρία έχει ήδη πετύχει ποσοστό αυτάρκειας στη σόγια που αγγίζει το 40%, όταν ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν ξεπερνά το 6%, γεγονός που καθιστά την εφοδιαστική της αλυσίδα πιο ανθεκτική απέναντι στις διεθνείς αναταράξεις.

Εκτός από τα περιβαλλοντικά οφέλη, η στρατηγική αυτή έχει ενισχύσει και την εμπορική θέση των αυστριακών αυγών. Η τεκμηριωμένη περιβαλλοντική επίδοση του προϊόντος, σε συνδυασμό με τη διαφάνεια στην παραγωγή και την πιστοποίηση των ζωοτροφών, έχει ενδυναμώσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και έχει βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των αυγών τόσο στην εγχώρια αγορά όσο και στις εξαγωγές.

Η αυστριακή εμπειρία δείχνει ότι η μετάβαση σε πιο βιώσιμα αγροδιατροφικά συστήματα δεν προϋποθέτει απαραίτητα ριζικές τεχνολογικές αλλαγές. Αντίθετα, μπορεί να επιτευχθεί μέσα από τον συντονισμό όλων των εμπλεκομένων, τη θέσπιση κοινών προτύπων και τη δημιουργία κινήτρων που καθιστούν τη βιώσιμη παραγωγή όχι μια εναλλακτική επιλογή, αλλά το νέο σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον κλάδο.