JRC: Ηλεκτρονικοί βώλοι και «έξυπνα» ενώτια αλλάζουν την παρακολούθηση των παραγωγικών ζώων

Η χρήση φορητών ηλεκτρονικών αισθητήρων στα παραγωγικά ζώα θα μπορούσε να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο βήμα για την ευρωπαϊκή κτηνοτροφία, προσφέροντας όχι μόνο καλύτερη ιχνηλασιμότητα, αλλά και πολύτιμα δεδομένα για την υγεία, την ευζωία και τη διαχείριση των κοπαδιών. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγει νέα μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τίτλο «Identification and monitoring of livestock with biologging for EU policy implementation».

Η έκθεση εξετάζει πώς οι τεχνολογίες biologging, δηλαδή ηλεκτρονικές συσκευές που τοποθετούνται πάνω ή μέσα στα ζώα και καταγράφουν τη θέση, τη συμπεριφορά και φυσιολογικές παραμέτρους, μπορούν να ενσωματωθούν στα υφιστάμενα ευρωπαϊκά συστήματα αναγνώρισης και παρακολούθησης των εκτροφών.

Από την αναγνώριση στην «έξυπνη» παρακολούθηση

Σήμερα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει την αναγνώριση των ζώων κυρίως μέσω συμβατικών ενώτιων ή ηλεκτρονικών αναμεταδοτών (RFID), ενώ τα στοιχεία καταχωρούνται στα εθνικά μητρώα και στο σύστημα TRACES για τις μετακινήσεις ζώων.

Ωστόσο, τα συστήματα αυτά δεν παρέχουν πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο για τη θέση ή την κατάσταση των ζώων. Η μελέτη του JRC υποστηρίζει ότι η ενσωμάτωση τεχνολογιών, όπως δορυφορικός εντοπισμός (GNSS), αισθητήρες επιτάχυνσης, δίκτυα IoT και ηλεκτρονικοί βώλοι, μπορεί να καλύψει αυτό το κενό δημιουργώντας ένα νέο επίπεδο ψηφιακής διαχείρισης της κτηνοτροφίας.

Τι είναι οι ηλεκτρονικοί βώλοι

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ηλεκτρονικοί βώλοι (ruminal boluses), οι οποίοι τοποθετούνται στον πρώτο στόμαχο των μηρυκαστικών και παραμένουν εκεί καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του ζώου. Οι συσκευές αυτές μπορούν να μετρούν: τη θερμοκρασία του σώματος, τη δραστηριότητα του ζώου, την κατανάλωση τροφής, τη λειτουργία της μεγάλης κοιλίας καθώς και ενδείξεις ασθενειών ή στρες.

Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατή η έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων υγείας, ακόμη και πριν εμφανιστούν ορατά συμπτώματα, επιτρέποντας στον κτηνοτρόφο να παρέμβει άμεσα.

Τα «έξυπνα» ενώτια

Παράλληλα, σημαντική πρόοδο παρουσιάζουν τα ηλεκτρονικά ενώτια νέας γενιάς, τα οποία συνδυάζουν GPS ή GNSS, αισθητήρες κίνησης και ασύρματη μετάδοση δεδομένων μέσω διαδικτύου των πραγμάτων. Έτσι, πέρα από τη μοναδική ταυτοποίηση κάθε ζώου, μπορούν να καταγράφουν συνεχώς τη θέση του, τις μετακινήσεις του και τη συμπεριφορά του, ακόμη και σε εκτατικές εκτροφές όπου η παρακολούθηση είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Σύμφωνα με το JRC, πρόκειται για την πιο ώριμη και συμβατή τεχνολογία με το σημερινό ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο.

Οφέλη για την πολιτική και τους παραγωγούς

Η μελέτη συνδέει τις τεχνολογίες βιοκαταγραφής με τέσσερις βασικούς στόχους της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη γεωργία και τα τρόφιμα:

• Υγεία ανθρώπων και ζώων (One Health): καλύτερη ανίχνευση εστιών ασθενειών και παρακολούθηση της βόσκησης.

• Ευζωία των ζώων: έγκαιρη διάγνωση τραυματισμών, στρες ή αλλαγών στη συμπεριφορά.

• Καινοτομία: μείωση της γραφειοκρατίας μέσω αυτοματοποιημένης καταγραφής και ελέγχων.

• Δίκαιη ανταμοιβή: δυνατότητα τεκμηρίωσης πρακτικών όπως η εκτατική βόσκηση ή οι δράσεις περιβαλλοντικής διαχείρισης, που θα μπορούσαν να συνδεθούν με ενισχύσεις ή ιδιωτικά σχήματα πιστοποίησης.

Οι προκλήσεις

Παρά την τεχνολογική ωριμότητα πολλών λύσεων, το JRC επισημαίνει ότι απαιτούνται ακόμη σημαντικά βήματα πριν από μια ευρεία εφαρμογή σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μεταξύ των βασικών προκλήσεων περιλαμβάνονται η δημιουργία αξιόπιστων δικτύων μετάδοσης δεδομένων, η διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών συστημάτων, η προστασία των δεδομένων και η σαφής ρύθμιση της ιδιοκτησίας τους, η μείωση του κόστους των αισθητήρων και η αποδοχή των νέων τεχνολογιών από τους ίδιους τους κτηνοτρόφους.