Αναγέννηση του εδάφους με χρήση βιοτεχνολογικών προϊόντων και εισαγωγή ψηφιακών τεχνολογιών στη διαχείριση της βαμβακοκαλλιέργειας
Για πολλές δεκαετίες η επιτυχία στη βαμβακοκαλλιέργεια συνδέθηκε με περισσότερες λιπάνσεις, περισσότερους ψεκασμούς και περισσότερες καλλιεργητικές επεμβάσεις. Η λογική αυτή οδήγησε αφενός σε σημαντική αύξηση της παραγωγής, αφετέρου όμως δημιούργησε ένα σοβαρό πρόβλημα στη διατάραξη της φυσικής και βιολογικής ισορροπίας του εδάφους, που είναι πιο εμφανές τα τελευταία χρόνια.
Το έδαφος δεν είναι ένα αδρανές υπόστρωμα που συγκρατεί μόνο τις ρίζες των φυτών. Αλλά είναι ένα πολύπλοκο οικοσύστημα, αποτελούμενο από στερεά υλικά που διαμορφώνουν τη μηχανική και χημική δομή (ανόργανα και οργανικά υλικά), αέρα, νερό. Επίσης φιλοξενεί εκατομμύρια μικροοργανισμούς. Η αλληλοεπίδραση όλων αυτών και η ισορροπία αυτού συστήματος διαμορφώνει τη γονιμότητα, τη διαθεσιμότητα των θρεπτικών στοιχείων, την ανάπτυξη του ριζικού συστήματος, τη διακίνηση του νερού και του οξυγόνου, που διαμορφώνουν το τελικό γεωργικό προϊόν ποσοτικά και ποιοτικά.
Οι επιπτώσεις από τη διατάραξη της ισορροπίας του εδαφικού συστήματος εμφανίζονται σταδιακά. Εκδηλώνονται με αρνητικά αποτελέσματα στην παραγωγή όπως η αργή ανάπτυξη των φυτών, οι χαμηλότερες αποδόσεις, οι αυξημένες ανάγκες σε λιπάσματα και νερό, επίσης η αυξημένη ευαισθησία σε βιοτικούς και αβιοτικούς παράγοντες. Αυτό οδηγεί σε εξάρτηση από αυξημένες εισροές και συνεχώς σε αυξανόμενο κόστος παραγωγής.
Επιπτώσεις της εντατικής γεωργίας και της μονοκαλλιέργειας
Στις δεκαετίες ’80-’90, το βαμβάκι ήταν από τις πιο αποδοτικές καλλιέργειες οικονομικά για τον παραγωγό. Έτσι, σε πολλές περιοχές της χώρας, ιδιαίτερα στη Θεσσαλία, το βαμβάκι κυριαρχούσε ως μονοκαλλιέργεια. Η πρακτική αυτή, σε συνδυασμό με την έντονη κατεργασία του εδάφους και τη μακροχρόνια χρήση υπερβολικών ποσοτήτων χημικών προϊόντων, έχει οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές τόσο στη φυσική όσο και στη βιολογική δομή του εδάφους.
Έτσι, τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται ολοένα συχνότερα προβλήματα στο έδαφος όπως: μείωση της οργανικής ουσίας, συμπίεση των εδαφών, περιορισμός της μικροβιακής δραστηριότητας, μεταβολές στο PH σε αρκετές περιοχές.
Αυτά οδηγούν σε χαμηλότερη αξιοποίηση των λιπασμάτων και περιορισμό του όγκου της ριζόσφαιρας για αξιοποίηση θρεπτικών στοιχείων και νερού. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι να χάνεται σταδιακά η γονιμότητά του εδάφους, ακόμη και όταν εφαρμόζονται μεγαλύτερες ποσότητες λιπασμάτων και νερού. Η υποβάθμιση αυτή δεν αποτελεί πλέον θεωρητική ανησυχία. Είναι μια πραγματικότητα που πολλοί παραγωγοί διαπιστώνουν καθημερινά στα χωράφια τους. Η μονοκαλλιέργεια του βαμβακιού, πέρα από τη μείωση της οργανικής ύλης, οδηγεί στην αύξηση των λεπτών εδαφικών σωματιδίων (
Αποκατάσταση του εδάφους με στροφή στην αναγεννητική γεωργία
Στην πραγματικότητα, όταν διαταραχθεί η φυσική, χημική και βιολογική ισορροπία του εδάφους, η λύση δεν βρίσκεται στην αύξηση των ποσοτήτων των χημικών εισροών, αλλά στην αποκατάσταση της λειτουργίας ή της ισορροπίας του εδάφους.
H προτεινόμενη σήμερα εισαγωγή της αναγεννητικής γεωργίας βασίζεται ακριβώς σε αυτήν τη φιλοσοφία. Στόχος της δεν είναι μόνο η μέγιστη παραγωγή, αλλά η σταδιακή αποκατάσταση της γονιμότητας με αύξηση της μικροβιακής δραστηριότης και η βελτίωση της δομής του εδάφους. Έτσι μόνο μπορούμε να πετύχουμε την παραγωγή που επιθυμούμε και συγχρόνως να διατηρήσουμε το έδαφος σε καλύτερη κατάσταση για το μέλλον των επόμενων γενεών. Ένα ισορροπημένο και ζωντανό έδαφος παρέχει καλύτερα αποτελέσματα για τον παραγωγό.
Διότι, σε ένα τέτοιο έδαφος διευκολύνεται η διακίνηση του αέρα και του νερού προς τη ρίζα, αξιοποιείται αποτελεσματικότερα η λίπανση, μειώνεται η απώλεια λιπασμάτων, απελευθερώνονται τα δεσμευμένα στο έδαφος θρεπτικά στοιχεία και τέλος δημιουργείται ένα πιο ανθεκτικό περιβάλλον για την ανάπτυξη της καλλιέργειας. Αυτό σημαίνει καλύτερη παραγωγή με χαμηλότερες εισροές και κόστος παραγωγής. Η αναγεννητική γεωργία ως προτεινόμενο μοντέλο παραγωγής εστιάζεται στη μείωση εισροών, στην υιοθέτηση νέων συστημάτων καλλιέργειας μειωμένης κατεργασίας του εδάφους όπως π.χ. η εδαφοκάλυψη και το strip tillage, και στην αύξηση του μικροβιακού φορτίου και της οργανικής ύλης για την αναγέννηση των υποβαθμισμένων εδαφών
Πρωτοβουλίες και εφαρμογές
Λαμβάνοντας υπόψη τις νέες κατευθύνσεις στην παραγωγή και τα παραπάνω προβλήματα που σχετίζονται με τη διαχείριση της καλλιέργειας και του εδάφους, ξεκινήσαμε ως Leader Farmer Hellas και πήραμε δυο πρωτοβουλίες για εισαγωγή ενός μοντέλου στη διαχείριση της βαμβακοκαλλιέργειας, με χρήση των φυσικών βιοτεχνολογικών προϊόντων, που είναι στα γενικά πλαίσια της αναγεννητικής γεωργίας και με χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας.
Πρώτη εφαρμογή
Η εφαρμογή αυτή αφορά χρήση φυσικών βιοτεχνολογικών προϊόντων. Ο σκοπός της πρώτης είναι η μείωση χημικών εισροών και κόστους παραγωγής, αλλά και η αναγέννηση και η βελτίωση του εδάφους με αύξηση του μικροβιακού φορτίου και της οργανικής ύλης. Έτσι, ξεκινήσαμε την εισαγωγή βιοτεχνολογικών φυσικών προϊόντων στη βαμβακοκαλλιέργεια όπως:
• Το UNIKER, που περιέχει ζώντα βακτήρια, τα οποία δημιουργούν οργανική ουσία, αποδομώντας τα φυτικά υπολείμματα των καλλιεργειών, αποτρέπει τη συμπίεση για καλύτερο αερισμό του εδάφους, καθώς επίσης βελτιώνει την υδατοϊκανότητα του εδάφους.
• Το UNISTART, το οποίο περιέχει, επίσης, ζώντα βακτήρια, που μετατρέπουν τα μην αφομοιώσιμα θρεπτικά συστατικά του εδάφους σε αφομοιώσιμη μορφή για τα φυτά. Επιπλέον, περιορίζουν το πρόβλημα της κρούστας, που δημιουργείται στο έδαφος και το πρόβλημα της αλατότητας, που δημιουργεί δυσκολίες στην τροφοδοσία του ριζικού συστήματος, τόσο σε νερό όσο και σε θρεπτικά συστατικά. Τέλος, αυξάνει την αποτελεσματικότητα των λιπασμάτων, έτσι ώστε να μειωθεί η ποσότητά τους.
• Το AMIKSOL σε συνδυασμό με το SLAVOL περιέχουν αζωτοβακτήρια, αμινοξέα, φυτοορμόνες και φωσφοροδιαλύτες. Αυτά χρησιμοποιούνται διαφυλλικά κατά τη βλαστική ανάπτυξη, ενισχύουν την καρπόδεση ή καρποφορία, αυξάνουν τη φυλλική επιφάνεια αυξάνοντας έτσι τη φωτοσυνθετική δραστηριότητα, αυξάνουν την αντοχή στο stress που προκαλείται από τους καύσωνες και άλλες καιρικές δυσκολίες.
Δεύτερη εφαρμογή
Αυτή αφορά τη χρήση της νέας ψηφιακής τεχνολογίας στη διαχείριση της καλλιέργειας (άρδευση, λίπανση, φυτοπροστασία).
Η ψηφιακή τεχνολογία είναι ένα εργαλείο μέσω του οποίου μπορεί να μειωθούν οι εισροές. Έτσι ξεκινήσαμε την εισαγωγή σύγχρονων ψηφιακών μετεωρολογικών σταθμών, που παρέχουν όλες τις περιβαλλοντικές διαστάσεις, με αισθητήρες εδαφικής υγρασίας σε διάφορα βάθη, που παρέχουν συστάσεις για άρδευση (χρόνος και ποσότητα).
Επίσης, χρησιμοποιούμε ψηφιακές παγίδες εφοδιασμένες με κάμερα υψηλής ανάλυσης, για αναγνώριση των εντόμων, οι οποίες παρέχουν πρόταση για αναγκαίους ψεκασμούς. Τέλος εισάγουμε τη χρήση φορητών οργάνων ψηφιακής φασματοσκοπικής ανάλυσης εδάφους, που γίνεται σε ελάχιστο χρόνο απευθείας στον αγρό και δίνουν προτάσεις λίπανσης (τύπος- ποσότητα και στάδιο εφαρμογής). Όλα αυτά τα τεχνολογικά εργαλεία συνδέονται με το κινητό.
Στα παραπάνω πλαίσια χρησιμοποιούμε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο διαχείρισης του εδάφους και της καλλιέργειας, όπου οι τεχνολογίες λειτουργούν συμπληρωματικά, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο σύστημα λήψης αποφάσεων που μειώνει το κόστος παραγωγής, περιορίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και αυξάνει την αποδοτικότητα κάθε καλλιεργητικής επέμβασης.
