Τα αγροβολταϊκά βελτιώνουν την ποιότητα των σταφυλιών στους μεσογειακούς αμπελώνες

Μια νέα μελέτη από την Ιταλία αναδεικνύει τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει η εφαρμογή αγροβολταϊκών συστημάτων στην αμπελουργία, ιδιαίτερα στις ξηρικές περιοχές της Μεσογείου που πλήττονται ολοένα και συχνότερα από υψηλές θερμοκρασίες και παρατεταμένες περιόδους ξηρασίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, η μερική σκίαση που δημιουργούν τα φωτοβολταϊκά πάνελ συμβάλλει στη βελτίωση του μικροκλίματος του αμπελώνα, ενισχύει τη φυσιολογική κατάσταση των φυτών και διατηρεί την ποιότητα των σταφυλιών.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Πανεπιστημίου Aldo Moro του Μπάρι σε αμπελώνα της ποικιλίας Primitivo, στην περιφέρεια της Απουλίας, μία από τις σημαντικότερες αμπελουργικές περιοχές της νότιας Ιταλίας. Στόχος ήταν να διερευνηθεί κατά πόσο τα αγροβολταϊκά μπορούν να λειτουργήσουν ως εργαλείο προσαρμογής της αμπελοκαλλιέργειας στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.

Οι δοκιμές πραγματοποιήθηκαν κατά την καλλιεργητική περίοδο του 2024 σε εμπορικό αγροβολταϊκό αμπελώνα έκτασης 8.812 τετραγωνικών μέτρων, όπου λειτουργεί φωτοβολταϊκή εγκατάσταση ισχύος 350 kW. Για λόγους σύγκρισης χρησιμοποιήθηκε γειτονικός αμπελώνας που καλλιεργείται σε πλήρη έκθεση στον ήλιο.

Βελτίωση του μικροκλίματος

Οι ερευνητές αξιολόγησαν τρία διαφορετικά επίπεδα σκίασης, από πλήρη ηλιοφάνεια έως έντονη σκίαση κάτω από τα φωτοβολταϊκά πάνελ. Κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου παρακολούθησαν παραμέτρους όπως η θερμοκρασία αέρα και εδάφους, η σχετική υγρασία, η ηλιακή ακτινοβολία και η υγρασία του εδάφους.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η παρουσία των φωτοβολταϊκών μείωσε τη θερμοκρασία του αέρα κατά 0,5 έως 1 βαθμό Κελσίου, αύξησε τη σχετική υγρασία έως και 14% και διατήρησε περισσότερο νερό στο έδαφος σε σύγκριση με τις εκτάσεις που ήταν πλήρως εκτεθειμένες στον ήλιο. Οι συνθήκες αυτές συνέβαλαν στον περιορισμό του θερμικού και υδατικού στρες που αντιμετωπίζουν τα αμπέλια κατά τους θερινούς μήνες.

Πιο υγιή φυτά και καλύτερη παραγωγή

Η έρευνα έδειξε ότι τα φυτά που αναπτύχθηκαν κάτω από τα φωτοβολταϊκά εμφάνισαν υψηλότερη περιεκτικότητα σε χλωροφύλλη, καλύτερη φωτοχημική απόδοση και βελτιωμένη υδατική κατάσταση. Παράλληλα, ανέπτυξαν μεγαλύτερα φύλλα, ισχυρότερους βλαστούς και αυξημένη βιομάζα, γεγονός που υποδηλώνει καλύτερη προσαρμογή στις συνθήκες σκίασης.

Ανάλογα θετικά ήταν και τα αποτελέσματα στην παραγωγή. Οι αμπελώνες που βρίσκονταν κάτω από τα φωτοβολταϊκά παρήγαγαν περισσότερα και βαρύτερα σταφύλια σε σχέση με εκείνους που καλλιεργούνταν σε πλήρη ηλιοφάνεια.

Αν και τα σταφύλια των αμπελώνων χωρίς σκίαση παρουσίασαν ελαφρώς υψηλότερη συγκέντρωση σακχάρων, εκείνα που αναπτύχθηκαν κάτω από τα φωτοβολταϊκά διατήρησαν υψηλή ποιότητα, μεγαλύτερη οξύτητα και αυξημένη περιεκτικότητα σε πολύτιμες φαινολικές ενώσεις, στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για την οινοποίηση.

Όφελος και για τη βιοποικιλότητα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα ευρήματα σχετικά με τη βιοποικιλότητα. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι κάτω από τα φωτοβολταϊκά αναπτύχθηκε σχεδόν διπλάσιος αριθμός αυτοφυών φυτικών ειδών σε σχέση με τις εκτάσεις χωρίς σκίαση, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα αγροβολταϊκά δημιουργούν ευνοϊκότερες συνθήκες για τη φυσική βλάστηση.

Οι ερευνητές καταλήγουν ότι τα αγροβολταϊκά μπορούν να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο για τη βιώσιμη αμπελουργία στις μεσογειακές περιοχές, καθώς ενισχύουν την ανθεκτικότητα των καλλιεργειών απέναντι στην κλιματική αλλαγή, βελτιώνουν την παραγωγικότητα και διατηρούν την ποιότητα των σταφυλιών. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι απαιτούνται μακροχρόνιες δοκιμές και αντίστοιχες μελέτες σε διαφορετικές περιοχές και καλλιέργειες, ώστε να επιβεβαιωθούν τα αποτελέσματα σε ευρύτερη κλίμακα.