Η ευλογιά ήρθε, τα αιγοπρόβατα έφυγαν – Επέτειος τριών χρόνων από το πρώτο κρούσμα

Σαν όνειρο απατηλό μοιάζει το σχέδιο επανεκκίνησης των μονάδων των κτηνοτρόφων που έχασαν τα ζώα τους από την ευλογιά των αιγοπροβάτων. «Σχέδια δεν υπάρχουν για την επόμενη μέρα. Κάθε νέο κρούσμα που εμφανίζεται μάς πηγαίνει έξι μήνες πίσω. Και να θέλει κάποιος, δεν μπορεί», δηλώνει κτηνοτρόφος από τη Ροδόπη, το κοπάδι του οποίου, με 200 ζώα, θανατώθηκε τον Οκτώβριο του 2025.

Διαπιστώνει ότι πολλοί κτηνοτρόφοι είναι μεγαλύτερης ηλικίας και εγκαταλείπουν το επάγγελμα, ενώ οι νεότεροι συνάδελφοί του έχουν βρει άλλη εργασία. Ο ίδιος είναι και αγρότης και συνεχίζει να καλλιεργεί τα χωράφια του, παρότι μέρος των καλλιεργειών συνδέεται με την κτηνοτροφική δραστηριότητα, όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι και η μηδική. Σημειώνει ότι από τα πέντε κοπάδια που υπήρχαν στο χωριό του έχει απομείνει μόνο ένα.

170.000 ζώα θανατώθηκαν στην Περιφέρεια ΑΜ-Θ

Περίπου 170.000 ζώα έχουν θανατωθεί σε όλη την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης λόγω της ευλογιάς, ενώ ο κατάλογος μεγαλώνει, καθώς εξακολουθούν να εμφανίζονται σποραδικά κρούσματα στη Ροδόπη. Στις αρχές Αυγούστου κρούσμα εμφανίστηκε και στη Θάσο, έπειτα από εννέα μήνες, όπως μεταφέρει ο προϊστάμενος της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας ΑΜ-Θ, Νίκος Φωτεινιάς. Ο ίδιος συνιστά ιδιαίτερη προσοχή στους κτηνοτρόφους και αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας, καθώς η παραμικρή λανθασμένη ενέργεια μπορεί να αποβεί μοιραία για τα εναπομείναντα κοπάδια.

Οι κτηνοτρόφοι που έχασαν τα ζώα τους διαπιστώνουν ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα ζώα στην Ελλάδα και ότι κατευθύνονται να αγοράσουν από την Ισπανία και τη Γαλλία, όπου οι τιμές είναι ιδιαίτερα υψηλές. Όπως λένε, ένα ζώο ηλικίας πέντε μηνών κοστίζει 500-600 ευρώ. Ο κ. Φωτεινιάς συμφωνεί ότι, εάν επιχειρηθεί να αντικατασταθεί το σύνολο του ζωικού κεφαλαίου από τις συγκεκριμένες χώρες, «η έλλειψη θα εκτοξεύσει τις τιμές», καθώς αντίστοιχα μεγάλος αριθμός ζώων έχει θανατωθεί στη Θεσσαλία και τη Δυτική Ελλάδα.

Υπογραμμίζει, παράλληλα, πως η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα επιτρέψει την ανασύσταση του ζωικού κεφαλαίου, εάν δεν εξαλειφθεί η ευλογιά από ολόκληρη την Ελλάδα. «Η διαρκής εμφάνιση κρουσμάτων στη χώρα μας οδήγησε την Ε.Ε. στην ανακοίνωση ότι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου υπάρχει απαγόρευση μετακινήσεων, εισαγωγών και ανασύστασης», σημειώνει.

Πρόβλημα σφαγών

Η μείωση της πρώτης ύλης για την παραγωγή φέτας οδηγεί σε αύξηση της τιμής του γάλακτος. Την ίδια στιγμή, κτηνοτρόφοι με μονάδες που δεν παράγουν γάλα αλλά μόνο κρέας, και οι οποίες βρίσκονται εντός των ζωνών προστασίας και επιτήρησης, αντιμετωπίζουν προβλήματα με τις σφαγές ενόψει του Δεκαπενταύγουστου, λόγω των περιορισμών. «Υφίστανται οικονομικές επιπτώσεις, γιατί αν δεν προωθήσουν το προϊόν τους τώρα που οι τιμές είναι καλές, θα είναι πολύ δύσκολο να ανταπεξέλθουν στον επερχόμενο χειμώνα», δηλώνει.

Δεν είδαμε μέτρα

Στις 18 Αυγούστου συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από την εμφάνιση του πρώτου κρούσματος ευλογιάς στον Έβρο. «Αλλά δεν έχει ληφθεί κανένα μέτρο. Ρίχνουν την ευθύνη στους κτηνοτρόφους και μιλούν για μέτρα βιοασφάλειας. Δεν είδαμε απολυμαντικές τάφρους, απολυμάνσεις στα τελωνεία, σταθμό απολύμανσης εντός του νομού», σχολιάζει ο πρόεδρος του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Νομού Έβρου «Θρακών Αμνός», Στέλιος Τσολακίδης. Το 70% των μελών του Συνεταιρισμού έχασαν τα ζώα τους και πλέον εργάζονται όπου βρουν. «Πρέπει να ζήσουν οι οικογένειές τους. Αν γίνει επανασύσταση, εκτιμώ ότι δεν θα επιστρέψει στην κτηνοτροφία ούτε το 15%. Κανείς δεν ρισκάρει να ξαναβρεθεί αντιμέτωπος με ζωονόσο. Επιπλέον, τα χρήματα των αποζημιώσεων εξαντλήθηκαν και το ζωικό κεφάλαιο δεν αγοράζεται».

Ο Συνεταιρισμός διαχειρίζεται περίπου το 30% του γάλακτος της περιοχής. «Μείναμε μόνο οι γιδοτρόφοι και πέντε παραγωγοί με πρόβατα στον ορεινό όγκο. Μεταφέρουμε το γάλα στην Κομοτηνή και το κόστος συλλογής και μεταφοράς είναι ασύμφορο, με ακριβό πετρέλαιο και χαμηλό tonnage». Ακόμη και αν τους επέτρεπαν να εγκαταστήσουν γίδια, θα αντιμετώπιζαν πρόβλημα, καθώς η παραγωγή φέτας απαιτεί και πρόβειο γάλα. «Στην περιοχή μας, όπου δεν υπάρχουν αρκετές βιομηχανίες, είναι πρόβλημα», εξηγεί. Σημειώνει πως όσοι ήθελαν, μέσα στα επόμενα λίγα χρόνια, να βγουν στη σύνταξη δεν θα το τολμήσουν, ενώ από τους νεότερους εκτιμά ότι ίσως επιστρέψει στην κτηνοτροφία μόλις το 10%-15%.

«Στον Έβρο υπάρχουν παραγωγοί που τους θανάτωσαν τα ζώα δύο και τρεις φορές και είχαν τη δύναμη να ξαναφτιάξουν κοπάδια. Πρέπει να δουν την κτηνοτροφία με υπευθυνότητα και να λάβουν δραστικά μέτρα. Στον Έβρο, όπου δεν υπάρχουν εργοστάσια, μοναδική διέξοδος είναι ο πρωτογενής τομέας», επισημαίνει προς το υπουργείο.

Οι στάβλοι περιμένουν τα ζώα

Ο πατέρας του Δημήτρη και του Άρη Κυπαρίσση δημιούργησε τον πρώτο στάβλο στο Ερατεινό Νέστου το 1989. Το 2000 πρόσθεσαν ακόμη έναν, ενώ το 2024 τα ζώα τους θανατώθηκαν λόγω της ευλογιάς. Στη συνέχεια, έφτιαξαν νέο στάβλο, χωρίς όμως να προλάβουν να εγκαταστήσουν ζώα.

«Μας είχαν υποσχεθεί ότι θα βάλουμε ζώα σε έξι μήνες, αλλά πέρασαν δύο χρόνια, η εκρίζωση του ιού δεν έγινε και η Ευρωπαϊκή Ένωση λέει ότι απαιτούνται έξι μήνες μετά το τελευταίο κρούσμα στη χώρα», σχολιάζει ο Δημήτρης Κυπαρίσσης. Ο ίδιος προβληματίζεται για την πρόσφατη εμφάνιση κρούσματος στη Θάσο και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να προκλήθηκε από μετακίνηση ζωοτροφής από μολυσμένο στάβλο, από τον αέρα ή ακόμη και από κουνούπι. Συμφωνεί με τον κ. Τσολακίδη ότι δεν βλέπει στην πράξη τα μέτρα βιοασφάλειας που επικαλείται η κυβέρνηση. Τα όποια μέτρα, βέβαια, οφείλουν να τηρούνται με ευλάβεια από τους κτηνοτρόφους.

«Δεν βοήθησαν όσους έχουν τα κοπάδια τους. Δεν μπορούν να πληρώνουν κάθε μήνα για απολυμαντικά». Οι ίδιοι επιδίωξαν να βάλουν γίδες στη μονάδα τους, αλλά αυτό απαγορεύεται. «Είμαστε σε απόγνωση. Υπάρχουν οι στάβλοι για 800 έως 1.000 ζώα και δεν μας επιτρέπουν να τα εγκαταστήσουμε. Θέλουμε να βάλουμε κάποια ζώα ως μάρτυρες και, εάν μετά τις 21 ημέρες δεν εμφανίσουν τον ιό, να αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει ο ιός στη μονάδα μας, άρα θα μπορούσαμε να εγκαταστήσουμε ζώα. Να περιμένουμε τον κανονισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να περάσει το εξάμηνο; Κι αν πάρει δέκα χρόνια, θα περιμένουμε;» αναρωτιέται.

Όπως εξηγεί, εάν συνεχιστεί η εμφάνιση κρουσμάτων, πολλοί κτηνοτρόφοι οδηγούνται στην αναζήτηση εργασίας στο εξωτερικό. Τα δύο αδέρφια καλλιεργούν ζωοτροφές, τριφύλλι και καλαμπόκι, τα οποία πλέον πωλούν. «Αυτό που θέλουμε είναι να ξαναφτιάξουμε ζώα, γιατί κάνουμε αυτή τη δουλειά 24 χρόνια συστηματικά. Θα κάνουμε υπομονή έναν χρόνο και μετά ίσως βάλουμε μοσχάρια, που επιτρέπεται».

Τα δύο αδέρφια γνωρίζουν καλά τη διαχείριση των προβάτων και, επιπλέον, οι στάβλοι έχουν κατασκευαστεί για πρόβατα. Για την εκτροφή μοσχαριών απαιτείται διαφορετική διαρρύθμιση, με ειδικούς χώρους, τσιμεντένιες επιφάνειες και διαδρόμους. «Η στέγαση για το πρόβατο είναι διαφορετική».

Λογικό και δίκαιο θα ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, να υπάρξουν επιδοτήσεις για την αλλαγή των υποδομών εκτροφής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι κτηνοτρόφοι μπορούν να ανταποκριθούν. Ο κ. Κυπαρίσσης εξηγεί πως κάποιοι συνάδελφοί του που έχασαν τα ζώα τους έβαλαν μοσχάρια. Ωστόσο, ενώ η τιμή του κρέατος έδειξε αρχικά να ανεβαίνει, πλέον έχει υποχωρήσει, όπως συμβαίνει και με την τιμή του γάλακτος. Με πικρία μεταφέρει ότι η κυβέρνηση αρνήθηκε τη χρήση εμβολίων, επικαλούμενη την προστασία της φέτας, αλλά όλα δείχνουν ότι η ευλογιά θα παραμείνει για χρόνια.

Θυμίζει ότι πριν από εννέα μήνες ο πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής για τη Διαχείριση και τον Έλεγχο της Ευλογιάς, Χαράλαμπος Μπιλλίνης, δήλωνε πως είχαν πραγματοποιηθεί 1 εκατομμύριο παράνομες δόσεις εμβολιασμού στην ελληνική επικράτεια. «Αναρωτιέμαι πού είναι η επιτροπή, πώς πραγματοποιήθηκαν οι εμβολιασμοί και πώς έγινε φέτα από το συγκεκριμένο γάλα», καταλήγει.