Είδος προς εξαφάνιση η τσακώνικη μελιτζάνα
Είδος προς εξαφάνιση αποτελεί, πλέον, η τσακώνικη μελιτζάνα, καθώς καλλιεργείται από ελάχιστους παραγωγούς και είναι θέμα χρόνου να αποτελέσει ένα ακόμη παραδοσιακό τοπικό προϊόν που θα περάσει στην ιστορία. Κι αυτό, παρά τη μάχη που δόθηκε στο παρελθόν για την αναγνώρισή της ως προϊόν ΠΟΠ.
Ίσως εκείνοι που θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν για τη διατήρηση της καλλιέργειάς της, έστω και σε περιορισμένα επίπεδα, είναι οι γυναίκες που συμμετέχουν στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Γυναικών Λεωνιδίου. Ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Γυναικών Λεωνιδίου ξεκίνησε να λειτουργεί στο Λεωνίδιο τον Νοέμβριο του 2006. Οι γυναίκες του Λεωνιδίου έχουν ως στόχο να διατηρήσουν τις τοπικές παραδοσιακές συνταγές, αλλά και να προωθήσουν τα τοπικά προϊόντα και, κυρίως, την τσακώνικη μελιτζάνα.
Η Παναγιώτα Κατσή, μέλος του συνεταιρισμού, αναφέρει στην «ΥΧ»: «Η τσακώνικη μελιτζάνα είναι λίγο δυσεύρετη και αυτοί που την καλλιεργούν είναι ελάχιστοι. Τα υβρίδια φαίνεται ότι απέδιδαν περισσότερο και κέρδισαν τη μάχη της καλλιέργειας. Για μένα, όμως, η τσακώνικη έχει καλύτερη γεύση. Φυσικά, το κόστος καλλιέργειας έχει ανέβει κατακόρυφα, αφού αυξήθηκαν όλα τα έξοδα, μαζί με τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα».
Στη συνέχεια, η ίδια επισημαίνει ότι η καλλιέργεια της μελιτζάνας γενικότερα δεν βρίσκεται πλέον στα επίπεδα του παρελθόντος και οι αγρότες την εγκαταλείπουν. «Αυτό τον καιρό, στην περιοχή του Λεωνιδίου, καλλιεργούνται περισσότερο η ντομάτα και το αγγούρι, κυρίως σε θερμοκήπια και λιγότερο σε υπαίθριες καλλιέργειες», αναφέρει. Σχετικά με τον συνεταιρισμό, σημειώνει: «Μας ενδιαφέρει να υπάρχει η τσακώνικη μελιτζάνα, αφού τόσο ο συνεταιρισμός όσο και άλλα καταστήματα δημιουργούν παραδοσιακά προϊόντα σε βαζάκια με αυτήν. Όλοι θέλουμε να διατηρηθεί, καθώς έχει μεγάλη απήχηση στους επισκέπτες».
«Η τσακώνικη μελιτζάνα έχει σχεδόν χαθεί»
Ο παραγωγός Μιχάλης Κοντολέων δηλώνει στην «ΥΧ»: «Το κεφάλαιο της τσακώνικης μελιτζάνας έχει ουσιαστικά κλείσει, αφού πλέον καλλιεργείται μόνο σε δύο χωράφια. Τα υβρίδια κέρδισαν τη μάχη, επειδή είχαν καλύτερες αποδόσεις και εμπορικά χαρακτηριστικά. Θα πρέπει, όμως, να αναφέρουμε ότι ακόμη και οι καλλιέργειες υβριδίων έχουν μειωθεί λόγω των προβλημάτων που έχουν δημιουργηθεί με την έλλειψη εργατικών χεριών».
Συνεχίζοντας, ο κ. Κοντολέων τονίζει ότι το κόστος των εργατικών χεριών έχει αυξηθεί σημαντικά, ξεπερνώντας σε ορισμένες περιπτώσεις τις οικονομικές δυνατότητες των παραγωγών. «Οι αμοιβές για τα εργατικά χέρια κάποια στιγμή ξέφυγαν από τις δυνατότητες που είχε ο παραγωγός. Η παράλληλη αύξηση όλων των υπόλοιπων εφοδίων και των δαπανών που συνδέονται με την καλλιέργεια έχουν δημιουργήσει απόγνωση για το μέλλον», υπογραμμίζει.
Προβλήματα σε ντομάτα και αγγούρι
Όπως εξηγεί, ακόμη ένα προϊόν της περιοχής που βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρά προβλήματα είναι η ντομάτα, λόγω και της καστανής ρυτίδωσης. «Η ντομάτα είναι ένα ακόμη προϊόν που περνά κρίση λόγω της καστανής ρυτίδωσης. Οι περισσότεροι παραγωγοί εγκατέλειψαν την καλλιέργεια την άνοιξη και λίγοι επανέρχονται το φθινόπωρο. Παντού υπάρχει πρόβλημα. Το αγγουράκι κινήθηκε από 0,25 έως 0,40 ευρώ το κιλό το πολύ. Ποιος μπορεί τελικά να έχει κέρδος με τέτοιες τιμές;», διερωτάται.
Οι επιπτώσεις της κατάστασης είναι ιδιαίτερα δυσμενείς, καθώς, όπως υποστηρίζει ο κ. Κοντολέων, η αποχώρηση των μεγαλύτερων σε ηλικία παραγωγών οδηγεί σταδιακά και στην εγκατάλειψη της γης. «Κάθε συνταξιοδότηση φέρνει και την εγκατάλειψη της γης. Τα παιδιά, βλέποντας αυτή την κατάσταση, δεν θέλουν να ακολουθήσουν τη δουλειά στα χωράφια. Αναζητούν άλλες λύσεις που θεωρούν πιο αποδοτικές. Τα χωράφια δεν πωλούνται και τελικά μένουν ακαλλιέργητα», σημειώνει.
Ο τουρισμός ως διέξοδος για τους νέους
Παράλληλα, επισημαίνει ότι «στην περιοχή έχει αναπτυχθεί ο τουρισμός και όλα δείχνουν ότι θα αποτελεί την επόμενη επιλογή των νέων που δεν επιθυμούν να παραμείνουν στα χωράφια. Φυσικά, ούτε αυτό πάει καλά, αφού δεν βρίσκουν ούτε παιδιά για να εργαστούν ως γκαρσόνια».
Σε ό,τι αφορά το μέλλον των θερμοκηπίων, ο κ. Κοντολέων υποστηρίζει ότι αρκετές εγκαταστάσεις έχουν ήδη ξηλωθεί, ενώ όσες παραμένουν σε λειτουργία επικεντρώνονται κυρίως στην καλλιέργεια αγγουριού και, σε δεύτερο βαθμό, στην ντομάτα. Η εικόνα που διαμορφώνεται στο Λεωνίδιο αποτυπώνει ένα ευρύτερο πρόβλημα για τον πρωτογενή τομέα: την υποχώρηση παραδοσιακών καλλιεργειών, την αύξηση του κόστους παραγωγής, την έλλειψη εργατικών χεριών και, τελικά, τη σταδιακή εγκατάλειψη της γης. Για την τσακώνικη μελιτζάνα, η διατήρηση της καλλιέργειας δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα παραγωγής, αλλά και διαφύλαξης ενός σημαντικού κομματιού της τοπικής αγροτικής παράδοσης.
