Φυτοπροστασία: Οι τεχνολογίες που μειώνουν τις απώλειες και βελτιώνουν τον ψεκασμό

Στην ανάπτυξη και αξιολόγηση έξυπνων λύσεων φυτοπροστασίας για πιο στοχευμένη, αποδοτική και περιβαλλοντικά ασφαλή εφαρμογή φυτοπροστατευτικών προϊόντων, συμβάλλει το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ), μέσω του Εργαστηρίου Γεωργικής Μηχανολογίας και συγκεκριμένα της Ερευνητικής Ομάδας Γεωργίας Ακριβείας (Smart Farming Technology Group – SFT Group), στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου REENFORCE. Όπως αναφέρει στην «ΥΧ» ο Μιχάλης Κουτσιαράς, συντονιστής του έργου από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, «Η μετάβαση από την έρευνα στην εφαρμογή αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την υιοθέτηση των τεχνολογιών έξυπνης γεωργίας. Παρά την ταχεία εξέλιξη των διαθέσιμων τεχνολογιών, η ενσωμάτωσή τους στην καθημερινότητα του παραγωγού δεν είναι πάντα αυτονόητη.

Η αμφιβολία απέναντι σε νέες τεχνολογίες, το αρχικό κόστος επένδυσης, η αυξημένη πολυπλοκότητα ορισμένων συστημάτων, αλλά και η έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης και τεχνικής υποστήριξης, μπορούν να λειτουργήσουν ανασταλτικά. Για τον λόγο αυτό, η επιτυχία της ψηφιακής μετάβασης στη γεωργία δεν θα κριθεί μόνο από το πόσο προηγμένη είναι μία τεχνολογία, αλλά και από το κατά πόσο αυτή μπορεί να γίνει κατανοητή, οικονομικά προσιτή και εύκολα εφαρμόσιμη από τον ίδιο τον παραγωγό. Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα του ΓΠΑ επικεντρώνεται όχι μόνο στην ανάπτυξη και αξιολόγηση καινοτόμων τεχνολογιών, αλλά και στη δημιουργία της απαραίτητης γνώσης για την ορθή και ασφαλή αξιοποίησή τους. Η αξιολόγηση καινοτόμων συστημάτων φυτοπροστασίας σε πραγματικές συνθήκες πεδίου, η μελέτη της αποτελεσματικότητας των εφαρμογών και η κατανόηση των παραμέτρων που επηρεάζουν την απόδοση και την ασφάλειά τους, αποτελούν βασικά στοιχεία αυτής της προσπάθειας».

Έρευνα με επίκεντρο τις πραγματικές συνθήκες του αγρού

Η ανάπτυξη αξιόπιστων λύσεων απαιτεί πειραματισμό σε πραγματικές συνθήκες πεδίου. Για τον σκοπό αυτό, όπως εξηγεί ο κ. Κουτσιαράς, το ΓΠΑ αξιοποιεί τις ερευνητικές υποδομές και τους πειραματικούς αγρούς που διαθέτει, όπως επίσης και εμπορικές εκμεταλλεύσεις ανά τη χώρα, μέσω συνεργασιών με ιδιώτες και εταιρίες. Αυτό επιτρέπει την αξιολόγηση νέων τεχνολογιών και πρακτικών σε διαφορετικά περιβάλλοντα και καλλιέργειες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι ερευνητικές υποδομές στην περιοχή της Θήβας και της Αλιάρτου, όπου αναπτύσσονται δραστηριότητες σε μεγάλης κλίμακας πειραματικό αγρό περίπου 1.000 στρεμμάτων, καθώς και ο πειραματικός αμπελώνας του ΓΠΑ στα Σπάτα Αττικής. Οι υποδομές αυτές λειτουργούν ως χώροι σύνδεσης της βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας με τις πραγματικές ανάγκες της γεωργικής παραγωγής.

Η δυνατότητα δοκιμής τεχνολογιών σε διαφορετικές καλλιέργειες και συνθήκες είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη φυτοπροστασία, καθώς η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια μιας εφαρμογής επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες: το είδος και το στάδιο ανάπτυξης της καλλιέργειας, τη δομή της φυτικής βλάστησης, τις περιβαλλοντικές συνθήκες, τον εξοπλισμό και τις παραμέτρους εφαρμογής. Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της γεωργίας ακριβείας: η εφαρμογή της κατάλληλης πρακτικής, στον κατάλληλο χώρο και χρόνο, με τον κατάλληλο εξοπλισμό και στην κατάλληλη δοσολογία».

Smart spraying: περισσότερη ακρίβεια, λιγότερες απώλειες

Ο ψεκασμός δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μία ομοιόμορφη διαδικασία που εφαρμόζεται ανεξάρτητα από τις πραγματικές ανάγκες της καλλιέργειας, επισημαίνει ο κ. Κουτσιαράς και συνεχίζει λέγοντας ότι «μία από τις σημαντικότερες κατευθύνσεις της σύγχρονης φυτοπροστασίας είναι το λεγόμενο «smart spraying», δηλαδή η αξιοποίηση αισθητήρων, συστημάτων υποστήριξης λήψεως αποφάσεων, ψηφιακών δεδομένων και αυτοματισμών για τη βελτίωση των εφαρμογών ψεκασμού. Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να επιτρέψουν μια καλύτερη και πιο στοχευμένη εφαρμογή, περιορίζοντας τις απώλειες και βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα του ψεκασμού. Η τεχνολογική αυτή κατεύθυνση μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο σε συμβατικά ψεκαστικά μηχανήματα όσο και σε νεότερες πλατφόρμες εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των ψεκαστικών συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών (ΣμηΕΑ, κοινώς drones), εφόσον αυτά επιτρέπονται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Τα ψεκαστικά ΣμηΕΑ αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τεχνολογίας που έχει συγκεντρώσει έντονο ερευνητικό ενδιαφέρον. Η χρήση τους μπορεί να προσφέρει νέες δυνατότητες σε δύσκολα προσβάσιμες περιοχές, σε καλλιέργειες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ή σε περιπτώσεις όπου απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία στην εκτέλεση των εργασιών. Ωστόσο, το ισχύων νομοθετικό πλαίσιο της χώρας – το οποίο συμβαδίζει με αυτό που ισχύει στα περισσότερα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης – απαγορεύει τη χρήση ψεκαστικών ΣμηΕΑ για εφαρμογές φυτοπροστασίας. Παράλληλα όμως, ακόμα και στις περιπτώσεις που οι κατάλληλες άδειες έχουν χορηγηθεί, απαιτεί συστηματική έρευνα, σαφείς κανόνες και κατάλληλη εκπαίδευση, ώστε η τεχνολογία να χρησιμοποιείται με τρόπο αποτελεσματικό και ασφαλή».

Περισσότερες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα www.reenforce.eu.