Δημιουργώντας έναν κόμβο αγροδιατροφικής καινοτομίας στη Θεσσαλονίκη

Σχεδόν όλοι πια συμφωνούμε ότι το παραγωγικό μοντέλο της χώρας πρέπει να αλλάξει. Το ζήτημα δεν είναι αν διαθέτουμε τα συστατικά. Τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά μας κέντρα παράγουν γνώση διεθνούς επιπέδου, ενώ η χώρα διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση και επιχειρήσεις με εμπειρία στις διεθνείς αγορές. Αυτό που λείπει είναι η συστηματική σύνδεση αυτών των δυνάμεων, ώστε η γνώση να μετατρέπεται σε εφαρμογή, σε ανταγωνιστικό εξαγώγιμο προϊόν και, τελικά, σε εισόδημα.

Η Θεσσαλονίκη εισέρχεται σε νέα φάση ανάπτυξης. Μεγάλες υποδομές προχωρούν και διεθνείς επιχειρήσεις επενδύουν στην πόλη. Το επόμενο βήμα είναι αυτή η δυναμική να αποκτήσει παραγωγικό περιεχόμενο. Η Βόρεια Ελλάδα συγκεντρώνει περίπου 200.000 φοιτητές, 13.000 ερευνητές και περισσότερες από 1.000 εξωστρεφείς επιχειρήσεις. Η συνύπαρξή τους με την ισχυρή μεταποιητική βάση συγκροτεί κρίσιμη μάζα γνώσης και παραγωγικής εμπειρίας. Το λιμάνι, το αεροδρόμιο και η σύνδεση με βασικούς ευρωπαϊκούς διαδρόμους προσφέρουν άμεση πρόσβαση στα Βαλκάνια και στην ευρύτερη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Ένας κόμβος, όμως, δεν προκύπτει μόνο από τη γεωγραφία ή τη συνύπαρξη των απαραίτητων στοιχείων. Χρειάζεται μηχανισμούς που θα τα φέρουν κοντά. Αυτή είναι η λογική του Thess INTEC. Τα τρία πανεπιστήμια της Θεσσαλονίκης και το ΕΚΕΤΑ αποτελούν μετόχους του, μαζί με τον ΣΒΕ, τον ΣΕΒΕ και την επιχειρηματική κοινότητα. Στο ίδιο τραπέζι κάθονται όσοι παράγουν τη γνώση και όσοι καλούνται να της δώσουν παραγωγική και εμπορική αξία. Η σύνδεση έρευνας και παραγωγής βρίσκεται στον πυρήνα του εγχειρήματος και εφαρμόζεται από την πρώτη ημέρα της ίδρυσής του.

Ο αγροτικός τομέας είναι ένα από τα πεδία όπου αυτή η σύνδεση μπορεί να αποδώσει άμεσα. Το 2024, η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο στην ελληνική γεωργία ήταν 10.728 ευρώ, έναντι 23.310 ευρώ στην ΕΕ-27. Το 2023, το 66,1% των διαχειριστών ήταν άνω των 55 ετών και μόλις το 0,7% είχε πλήρη αγροτική κατάρτιση. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος επιβεβαιώνει το κενό: τα ερευνητικά ιδρύματα αναπτύσσουν προηγμένα πρότυπα καλλιέργειας, αλλά η μεταφορά τους στον αγρότη-παραγωγό παραμένει περιορισμένη. Το έλλειμμα δεν βρίσκεται στην έρευνα ούτε στην εμπειρία του αγρότη. Βρίσκεται στη διαδρομή που θα τις φέρει κοντά.

Στην πράξη, η αφετηρία κάθε συνεργασίας είναι μια πραγματική πρόκληση από το χωράφι ή τη μεταποίηση: η διαχείριση του νερού, μια ασθένεια, η ποιότητα και η τεκμηρίωση της προέλευσης, η αποθήκευση, το ενεργειακό κόστος ή η συσκευασία. Γύρω από αυτήν συνεργάζονται ερευνητικές ομάδες, επιχειρήσεις τεχνολογίας, βιομηχανίες τροφίμων, συνεταιρισμοί και παραγωγοί. Η λύση δοκιμάζεται στις τοπικές συνθήκες, γίνεται εφαρμόσιμη υπηρεσία ή προϊόν και φτάνει στην αγορά. Στο ίδιο οικοσύστημα, η αγροδιατροφή συναντά την τεχνητή νοημοσύνη, τη ρομποτική, τη βιοτεχνολογία, την ενέργεια, τα νέα υλικά και τα logistics.

Η πρόσβαση αυτή είναι κρίσιμη για τις μικρότερες επιχειρήσεις και τους αγρότες-παραγωγούς, που δύσκολα επενδύουν μόνοι τους σε εξοπλισμό, εργαστήρια και εξειδικευμένο προσωπικό. Οι κοινές υποδομές και η τεχνογνωσία επιτρέπουν οικονομία κλίμακας και άμεση πρόσβαση στην καινοτομία, ώστε να διαχυθεί πρακτικά στην παραγωγική βάση.

Η Θεσσαλονίκη μπορεί να εξελιχθεί σε εξαγωγικό κόμβο όχι μόνο προϊόντων, αλλά και γνώσης, τεχνολογικών λύσεων και νέων προτύπων συνεργασίας. Το Οικοσύστημα της πόλης μπορεί και πρέπει να συνδέσει την έρευνα με την παραγωγή και την παραγωγή με την αγορά, ώστε να μετατρέψει τη γεωστρατηγική της θέση σε παραγωγική δύναμη και την εξωστρέφεια σε εισόδημα, με νέες προοπτικές ανάπτυξης για τη Βόρεια Ελλάδα και ολόκληρη τη χώρα. 

του Νίκου Ευθυμιάδη, Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου του Thess INTEC