Χωρίς… πατάτες αφήνουν την Ευρώπη οι συνεχείς καύσωνες
Από την περσινή υπερπαραγωγή και την κατάρρευση των τιμών, η ευρωπαϊκή αγορά πατάτας περνά μέσα σε έναν χρόνο στην αντίθετη κατεύθυνση, αντιμέτωπη με, ίσως, και τη μικρότερη συγκομιδή στην ιστορία της. Η ξηρασία και οι ακραία υψηλές θερμοκρασίες του φετινού καλοκαιριού έχουν πλήξει τη φετινή σοδειά στις βασικές χώρες παραγωγής, με τις συνολικές απώλειες να ξεπερνούν, μαζί με τη Μεγάλη Βρετανία, τους 3,5 εκατ. τόνους.
Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), που παρουσιάζει η ενημερωτική πλατφόρμα για τη βιομηχανία πατάτας PotatoPro, η απώλεια παραγωγής στις χώρες της NEPG -Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία- υπολογίζεται σε 3,1 εκατ. τόνους. Η αξία της χαμένης παραγωγής, με βάση τις τιμές που είχαν συμφωνηθεί πριν από την εκδήλωση της ξηρασίας, εκτιμάται μεταξύ 405 και 622 εκατ. ευρώ, με κεντρική εκτίμηση τα 498 εκατ. ευρώ. Εάν προστεθεί η επίπτωση των ακραίων καιρικών συνθηκών στη Μεγάλη Βρετανία, οι συνολικές απώλειες εκτιμώνται μεταξύ 498 και 818 εκατ. ευρώ.
Και παρότι, προς ώρας, η αγορά δεν δείχνει να αντιμετωπίζει προβλήματα εφοδιασμού, αυτό το «μαξιλάρι ασφαλείας» από την περσινή σοδειά δεν αναμένεται να επαρκέσει έως το τέλος της εμπορικής περιόδου, με τους ειδικούς να εκτιμούν ότι οι ελλείψεις θα είναι ορατές στην αγορά τους προσεχείς μήνες. Σύμφωνα με τον Cedric Porter, εκδότη της World Potato Markets, η έλλειψη αναμένεται να αρχίσει να γίνεται αισθητή στα ράφια των σούπερ μάρκετ έως το Πάσχα, καθώς τα περσινά αποθέματα λειτουργούν προσωρινά ως «μαξιλάρι» για την κάλυψη της ζήτησης.
Από το ρεκόρ του 2025 σε ιστορικό χαμηλό
Η φετινή υποχώρηση της παραγωγής δεν οφείλεται μόνο στον καιρό. Όπως αναφέρει ρεπορτάζ των Financial Times, η περσινή συγκομιδή-ρεκόρ των 27,3 εκατ. τόνων είχε προκαλέσει υπερπροσφορά και κατακόρυφη πτώση των τιμών, οδηγώντας τους παραγωγούς σε περιορισμό των εκτάσεων. Η μείωση, σύμφωνα με το PotatoPro, έφτασε το 11% στη Γερμανία, το 10% στη Γαλλία, το 15% στην Ολλανδία και το 17% στο Βέλγιο. Έτσι, με βάση τις μέσες αποδόσεις της τελευταίας πενταετίας, η συρρίκνωση των εκτάσεων αφαίρεσε επιπλέον 3,6 εκατ. τόνους δυνητικής παραγωγής.
Οι εκτιμήσεις του κλάδου τοποθετούν, πλέον, την παραγωγή στις τέσσερις βασικές χώρες μεταξύ 19,5 και 20,5 εκατ. τόνων. Μάλιστα, το World Potato Markets, αναφέρει ότι η παραγωγή της ΕΕ ενδέχεται να είναι η μικρότερη που έχει καταγραφεί.
Στις μεγάλες παραγωγούς οι μεγαλύτερες απώλειες
Η Γερμανία αναμένεται να καταγράψει τη μεγαλύτερη απώλεια λόγω των καιρικών συνθηκών, ύψους 1,13 εκατ. τόνων, ενώ στη Γαλλία η απώλεια υπολογίζεται σε 0,99 εκατ. τόνους. Οι γαλλικές αποδόσεις εκτιμάται ότι θα είναι οι χαμηλότερες των τελευταίων περισσότερων από 30 ετών.
Στο Βέλγιο η απώλεια υπολογίζεται σε 0,79 εκατ. τόνους, ενώ περίπου οι μισές πατάτες της βασικής ποικιλίας είναι μικρότερες από το μέγεθος που προτιμούν οι μεταποιητές. Στην Ολλανδία η απώλεια εκτιμάται σε 0,21 εκατ. τόνους και στη Μεγάλη Βρετανία σε επιπλέον 0,44 εκατ. τόνους, με τη χώρα να οδεύει προς τη μικρότερη συγκομιδή της ιστορίας της.
Μικρότερες πατάτες και διαφορετική εικόνα στις τιμές
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον όγκο της παραγωγής αλλά και την ποιότητα του προϊόντος, σύμφωνα όσα δήλωσε στους Financial Times ο Craig Elliott, αναλυτής της Expana, καθώς οι πέντε διαδοχικοί καύσωνες έπληξαν τόσο τον όγκο όσο και την ποιότητα της σοδειάς.
Ενδεικτική είναι η εικόνα που περιγράφει ο Jean-Paul Dallene, παραγωγός στη βόρεια Γαλλία, σύμφωνα με τον οποίο από τις 10 Ιουνίου έως τις 25 Αυγούστου δεν «έπεσε ούτε στάλα βροχής», ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες τον Αύγουστο σταμάτησαν την ανάπτυξη. Σε ορισμένα μη αρδευόμενα χωράφια οι αποδόσεις μπορεί να περιοριστούν στους 20 τόνους ανά εκτάριο, έναντι 45-50 τόνων συνήθως.
Παράλληλα, πολλές πατάτες δεν φτάνουν το μέγεθος των 50 χιλιοστών που ζητούν συνήθως οι μεταποιητές, με αποτέλεσμα οι προδιαγραφές να έχουν ήδη χαλαρώσει.
Η εικόνα των τιμών, ωστόσο, δεν είναι ενιαία, καθώς μεγάλο μέρος της παραγωγής διακινείται μέσω συμβολαίων. Σύμφωνα με τους Financial Times, περίπου το 80% του προϊόντος που προορίζεται για μεταποίηση πωλείται πλέον με συμβόλαια. Έτσι, οι παραγωγοί που είχαν συμφωνήσει τιμές πριν γίνει εμφανής η επίπτωση των καυσώνων παραμένουν δεσμευμένοι σε αυτές.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, η ελεύθερη αγορά αντιδρά διαφορετικά, προσφέροντας ήδη έως και 250 ευρώ/τόνο για πατάτες νέας σοδειάς για μεταποίηση σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, έναντι περίπου 30 ευρώ πέρυσι, ενώ οι γαλλικές επιτραπέζιες πατάτες διαμορφώθηκαν στις 3 Σεπτεμβρίου στα 520 ευρώ τον τόνο, από 310 ευρώ πέρυσι.
