McKinsey: Οι παραγωγοί επενδύουν στην καινοτομία, αλλά ζητούν αποδείξεις για την αξία της
Σε πιο επιλεκτικές επενδύσεις και σε αυστηρότερο έλεγχο της απόδοσης κάθε νέας δαπάνης προχωρούν οι αγρότες διεθνώς, καθώς το υψηλό και ασταθές κόστος εισροών, η μεταβλητότητα στις αγορές και η γεωπολιτική αβεβαιότητα πιέζουν την κερδοφορία των εκμεταλλεύσεων. Την ίδια στιγμή, όμως, η καινοτομία παραμένει στην ατζέντα των παραγωγών, με την τεχνητή νοημοσύνη και τα βιολογικά προϊόντα να εμφανίζουν σημαντική δυναμική.
Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα της Global Farmer Insights 2026 της McKinsey, της τέταρτης διετούς έρευνας της εταιρείας για τις τάσεις και τις επιλογές των αγροτών. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2026 σε 5.500 αγρότες από 10 χώρες, ενώ συγκρίνει τα νέα δεδομένα με αντίστοιχες έρευνες του 2020, του 2022 και του 2024.
Περισσότερη προσοχή στις δαπάνες
Η μείωση της κερδοφορίας φαίνεται να επηρεάζει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο οι παραγωγοί λαμβάνουν επενδυτικές αποφάσεις. Οι τιμές των αγροτικών προϊόντων έχουν υποχωρήσει, από την κορύφωσή τους το 2021-2022, ενώ το κόστος για λιπάσματα, ενέργεια, εργασία, γη, εξοπλισμό και χρηματοδότηση παραμένει υψηλό ή παρουσιάζει σημαντικές διακυμάνσεις. Η πρόθεση για αύξηση των δαπανών έχει μειωθεί αισθητά σε σχέση με το 2024, με τις μεγαλύτερες μειώσεις να καταγράφονται στην Αργεντινή, τον Καναδά, την Ινδία και τη Βραζιλία.
Η καινοτομία πρέπει να λύνει πραγματικά προβλήματα
Η οικονομική πίεση δεν σημαίνει ότι οι αγρότες εγκαταλείπουν την τεχνολογία, σύμφωνα με όσα κατέγραψε η έρευνα. Πιο συγκεκριμένα τονίζει ότι η υιοθέτηση της καινοτομίας συνεχίζεται, αλλά γίνεται περισσότερο στοχευμένη. Οι τεχνολογίες που φαίνεται να κερδίζουν περισσότερο έδαφος είναι εκείνες που αντιμετωπίζουν συγκεκριμένα προβλήματα της αγροτικής εκμετάλλευσης, μπορούν να ενσωματωθούν στις υφιστάμενες πρακτικές και αποδεικνύουν την αξία τους στις τοπικές συνθήκες.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει στο αγρόκτημα
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ευρήματα για την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη (σ.σ. generative AI: ένας τύπος τεχνητής νοημοσύνης που μπορεί να δημιουργεί νέο περιεχόμενο). Παρότι πρόκειται για σχετικά νέα τεχνολογία στον αγροτικό χώρο, το 17% των αγροτών που συμμετείχαν στην έρευνα δηλώνει ότι ήδη χρησιμοποιεί εργαλεία generative AI για εργασίες που σχετίζονται με την εκμετάλλευσή του. Ωστόσο, μόλις το 4% πληρώνει για τέτοιες λύσεις.
Η McKinsey αποδίδει τη γρήγορη διάδοση της AI, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι η υιοθέτησή της δεν απαιτεί την ίδια επένδυση σε εξοπλισμό και υποδομές που απαιτούν άλλες τεχνολογίες. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η AI μπορεί να αποτελέσει ένα σχετικά εύκολα προσβάσιμο εργαλείο για τους παραγωγούς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ακόμη μετατραπεί σε μαζικά εμπορική υπηρεσία που οι αγρότες είναι διατεθειμένοι να πληρώνουν.
Τα βιολογικά προϊόντα κερδίζουν έδαφος
Παράλληλα, σημαντική δυναμική καταγράφεται στα βιολογικά προϊόντα, με την έρευνα του 2026 να εξετάζει για πρώτη φορά συστηματικά την υιοθέτησή τους. Περισσότεροι από τους μισούς παραγωγούς ειδικών καλλιεργειών χρησιμοποιούν, πλέον, τουλάχιστον ένα βιολογικό προϊόν, είτε πρόκειται για βιοδιεγέρτες είτε για προϊόντα βιολογικής καταπολέμησης εχθρών και ασθενειών.
Στις αροτραίες καλλιέργειες, τα ποσοστά είναι χαμηλότερα, αλλά παραμένουν αξιοσημείωτα: 36% των αγροτών χρησιμοποιούν βιολογικά μέσα φυτοπροστασίας και 43% βιοδιεγέρτες. Η υψηλότερη υιοθέτηση στις ειδικές καλλιέργειες συνδέεται, σύμφωνα με τη McKinsey, μεταξύ άλλων με τη μεγαλύτερη εμπορική τους αξία, η οποία μπορεί να δικαιολογήσει υψηλότερες επενδύσεις.
Ο γεωπόνος παραμένει κρίσιμος
Η αλλαγή δεν περιορίζεται στις τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στο χωράφι. Αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο οι αγρότες αναζητούν πληροφορίες και αγοράζουν προϊόντα. Το 31% χρησιμοποιεί, πλέον, ψηφιακά κανάλια για την έρευνα προϊόντων, ενώ το ποσοστό φτάνει στο 36% για την αξιολόγηση και σύγκριση προϊόντων, αυξημένο κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες από το 2024.
Ωστόσο, η ψηφιοποίηση δεν σημαίνει ότι ο ανθρώπινος παράγοντας χάνει τη σημασία του. Το 56% των αγροτών εξακολουθεί να θεωρεί τους γεωπόνους σημαντική πηγή επιρροής στις αποφάσεις του, ενώ μόλις το 6% θεωρεί τα εργαλεία generative AI ή την αναζήτηση μέσω AI αξιόπιστη πηγή για τη λήψη αποφάσεων.
Η τάση αυτή δείχνει ότι η τεχνολογία λειτουργεί περισσότερο συμπληρωματικά προς την τεχνική συμβουλή παρά ως αντικαταστάτης της. Οι παραγωγοί μπορούν να αναζητούν περισσότερες πληροφορίες διαδικτυακά, αλλά εξακολουθούν να χρειάζονται έναν ειδικό που γνωρίζει τις συνθήκες της εκμετάλλευσης και μπορεί να αξιολογήσει αν μια λύση είναι πράγματι κατάλληλη.
