Σχέδια Βελτίωσης: Οι κανόνες για τις επιλέξιμες δαπάνες – Τα όρια στην αντικατάσταση εξοπλισμού

Με συγκεκριμένους κανόνες για την επιλεξιμότητα των επενδύσεων, την αντικατάσταση γεωργικού εξοπλισμού και την τεκμηρίωση του κόστους τους θα υλοποιηθούν τα νέα Σχέδια Βελτίωσης. Η κοινή απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του προέδρου της ΑΑΔΕ καθορίζει, μεταξύ άλλων, τις προϋποθέσεις για την αναγνώριση των επιλέξιμων δαπανών, θέτοντας σαφείς απαιτήσεις για τις προσφορές των προμηθευτών και τον τρόπο υπολογισμού του εύλογου κόστους.

Οι ρυθμίσεις αφορούν τις τρεις παρεμβάσεις Π3-73-2.1 για επενδύσεις που συμβάλλουν στην ανταγωνιστικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, Π3-73-2.2 για επενδύσεις εξοικονόμησης ύδατος και Π3-73-2.6 για επενδύσεις κυκλικής οικονομίας και ενεργειακές επενδύσεις.

Τρεις προσφορές για δαπάνες άνω των 1.000 ευρώ

Κεντρική πρόβλεψη της απόφασης είναι η υποχρέωση υποβολής τριών ανεξάρτητων προσφορών για κάθε επενδυτική δαπάνη που υπερβαίνει τα 1.000 ευρώ. Η απαίτηση ισχύει ακόμη και όταν το συνολικό ποσό προκύπτει από την προμήθεια πολλών ίδιων αντικειμένων, όπως, για παράδειγμα, 450 δενδρυλλίων ελιάς. Σε περίπτωση που δεν προσκομιστούν οι τρεις προσφορές, η συγκεκριμένη επένδυση απορρίπτεται. Από την υποχρέωση εξαιρούνται οι γενικές δαπάνες και οι δαπάνες που αφορούν την απασχόληση εργατών γης.

Κάθε προσφορά πρέπει να περιλαμβάνει τα φορολογικά και εμπορικά στοιχεία του προμηθευτή, τα στοιχεία επικοινωνίας του, την αναλυτική περιγραφή του επενδυτικού αγαθού, τα τεχνικά χαρακτηριστικά, τη δυναμικότητα και την ποσότητα. Παράλληλα, απαιτούνται η συνολική τιμή, η τιμή μονάδας, όπου προβλέπεται, τα επιμέρους κόστη, ο ΦΠΑ και οι λοιπές επιβαρύνσεις.

Οι προμηθευτές οφείλουν, επίσης, να δηλώνουν ότι τα προσφερόμενα αγαθά είναι καινούργια και αμεταχείριστα και διαθέτουν τις απαιτούμενες σημάνσεις, πιστοποιήσεις ή άδειες, ανάλογα με την περίπτωση. Για επενδύσεις άνω των 20.000 ευρώ, καθώς και για δαπάνες που αιτούνται ως εξοπλισμός τεχνολογίας αιχμής, απαιτείται επιπλέον η προσκόμιση τεχνικού φυλλαδίου (prospectus) και κάθε άλλης τεχνικής πληροφορίας που κρίνεται αναγκαία για την αξιολόγηση του κόστους.

Πότε απορρίπτονται οι προσφορές

Η ύπαρξη τριών προσφορών δεν αρκεί από μόνη της. Η απόφαση απαιτεί να τεκμηριώνεται πραγματικός και ουσιαστικός ανταγωνισμός μεταξύ των προμηθευτών, με αυτοτελή διαμόρφωση των τιμών. Πέρα από περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται κοινό ΑΦΜ ή ίδια διεύθυνση έδρας, οι προσφορές μπορούν να κριθούν μη ανεξάρτητες όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι δεν καταρτίστηκαν αυτοτελώς. Τέτοιες ενδείξεις είναι η ουσιώδης ταύτιση της μορφής ή του περιεχομένου τους, οι ίδιες τεχνικές περιγραφές και κοστολογικές αναλύσεις χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, τα κοινά λάθη και οι ενδείξεις αναπαραγωγής ή φωτοαντιγραφής εγγράφων.

Όταν οι ενδείξεις μη ανεξαρτησίας είναι σαφείς, οι προσφορές απορρίπτονται άμεσα. Εάν υπάρχουν αμφιβολίες, μπορεί να ζητηθούν πρόσθετα στοιχεία και διευκρινίσεις. Αν αυτές δεν επαρκούν, απορρίπτεται η σχετική δαπάνη.

Ποιες αντικαταστάσεις δεν επιδοτούνται

Ιδιαίτερη σημασία για τους παραγωγούς έχει ο ορισμός της «απλής αντικατάστασης». Ως τέτοια χαρακτηρίζεται η αντικατάσταση υφιστάμενου γεωργικού κτιρίου, κατασκευής, μηχανήματος ή εξοπλισμού, όταν δεν αλλάζει η παραγωγική διαδικασία ή η χρησιμοποιούμενη τεχνολογία και δεν αυξάνεται η παραγωγική ικανότητα κατά τουλάχιστον 25%. Ωστόσο, δεν θεωρείται απλή αντικατάσταση η αντικατάσταση εξοπλισμού ή κτιρίου που είχε αποσβεστεί πλήρως έως τις 19 Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με το σχετικό παράρτημα της απόφασης.

Αντίθετα, δεν ενισχύεται η αντικατάσταση μη αποσβεσμένων ελκυστήρων, φορτηγών αυτοκινήτων και αυτοκινούμενων μηχανημάτων, καθώς και μη αποσβεσμένων παρελκόμενων και αναρτώμενων ελκυστήρων, καθώς οι δαπάνες αυτές αντιμετωπίζονται ως απλή αντικατάσταση.

Εξαίρεση προβλέπεται για γεωργικά κτίρια, κατασκευές και τον εξοπλισμό τους, όταν η αντικατάσταση συνδέεται με αλλαγή της παραγωγικής διαδικασίας ή των παραγόμενων προϊόντων. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να αποδεικνύεται ότι οι υφιστάμενες εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός δεν καλύπτουν, ποιοτικά και ποσοτικά, τις νέες ανάγκες.

Έλεγχος του εύλογου κόστους

Ο υποψήφιος δικαιούχος πρέπει να τεκμηριώνει ότι το ποσό που ζητά αντιστοιχεί στην εμπορική αξία της επένδυσης και στο ποσό που πράγματι καταβάλλεται στον προμηθευτή. Για τον σκοπό αυτόν προβλέπεται η υποβολή τιμοκαταλόγων, προσφορών, προμετρήσεων ή προϋπολογισμών έργου, ανάλογα με τη φύση της δαπάνης.

Για ορισμένες κατηγορίες επενδύσεων, η πρόσκληση θα καθορίζει συγκεκριμένα όρια επιλέξιμων δαπανών, τα οποία δεν μπορούν να ξεπεραστούν. Στις κτιριακές και λοιπές κατασκευές, το κόστος θα αποτυπώνεται συνολικά και ανά τετραγωνικό μέτρο ή ανά κατάλληλη μονάδα μέτρησης. Εφόσον υπάρχουν λειτουργικές περιοχές με διαφορετικό κόστος, θα πρέπει να προσδιορίζονται ξεχωριστά.

Η απόφαση προβλέπει, τέλος, ότι όταν δεν είναι δυνατός ο προσδιορισμός του εύλογου κόστους, η δαπάνη απορρίπτεται. Τα αρμόδια όργανα διατηρούν, παράλληλα, τη δυνατότητα να ζητούν πρόσθετα στοιχεία από τους δικαιούχους, τους προμηθευτές ή τρίτους, τόσο κατά την αξιολόγηση όσο και κατά την υλοποίηση και τον έλεγχο των επενδύσεων.