Έλεγχο για το πού κατευθύνθηκαν οι επιδοτήσεις της ΚΑΠ ζητούν αγροτικές οργανώσεις της ΕΕ
Τη συνδρομή του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αλλά και τη συνεργασία του αντίστοιχου Ομοσπονδιακού γερμανικού οργάνου ζητούν η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Αγροτικών Κινημάτων (European Coordination Via Campesina – ECVC) και η γερμανική ένωση αγροτών Arbeitsgemeinschaft bäuerliche Landwirtschaft (AbL) καλώντας, με επιστολή τους τα δύο όργανα, να εξετάσουν εάν πραγματοποιήθηκαν πληρωμές της ΚΑΠ σε μη αγροτικές επιχειρήσεις και επενδυτικά κεφάλαια εκτός Ευρώπης.
Με επιστολή τους προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ECA), Tony Murphy, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ενημερωτική πλατφόρμα AgraFacts, οι δύο οργανώσεις ζητούν να εξεταστούν οι πληρωμές της ΚΑΠ προς αγροτικές επιχειρήσεις που ανήκουν σε μη αγροτικούς επιχειρηματικούς ομίλους ή σε ομίλους με ιδιοκτήτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, η AbL απευθύνθηκε στον πρόεδρο του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Ελεγκτικού Συνεδρίου, Ansgar Heveling, ζητώντας κοινή διερεύνηση του ζητήματος.
Στο επίκεντρο ο όρος «ενεργός γεωργός»
Κεντρικό ζήτημα για τις οργανώσεις αποτελεί η εφαρμογή των κανόνων της ΚΑΠ σχετικά με τους «ενεργούς γεωργούς». Όπως υποστηρίζουν, οι συγκεκριμένες διατάξεις έχουν ως στόχο να αποτρέπουν την καταβολή ενισχύσεων σε μη αγρότες, ενώ τα κράτη-μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν κριτήρια όπως το εισόδημα, η απασχόληση εργατικού δυναμικού, ο εταιρικός σκοπός μιας επιχείρησης και η καταχώριση αγροτικών δραστηριοτήτων.
Η ECVC και η AbL εκφράζουν «σημαντικές αμφιβολίες» για το κατά πόσο τα συγκεκριμένα κριτήρια εφαρμόζονται και επαληθεύονται με τον απαιτούμενο τρόπο από τις εθνικές αρχές.
Οι υποθέσεις που μπαίνουν στο μικροσκόπιο
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται, το 2024 στη Γερμανία 2.378 επιχειρηματικοί όμιλοι -που δεν είχαν ως βασικό εταιρικό σκοπό την αγροτική δραστηριότητα- διαχειρίζονταν περίπου 1,03 εκατ. εκτάρια γεωργικής γης και έλαβαν, σύμφωνα με εκτίμηση, 279 εκατ. ευρώ σε άμεσες ενισχύσεις της ΕΕ.
Οι οργανώσεις αναφέρουν χαρακτηριστικά τον όμιλο Lindhorst, τη Steinhoff Family Holding και τον όμιλο Lürsen, καθώς και το Lukas Foundation, που συνδέεται με τους κληρονόμους της Aldi Nord, ως παραδείγματα δικαιούχων που έλαβαν αγροτικές ενισχύσεις μέσω γεωργικών εταιρειών.
Επενδυτικά κεφάλαια εκτός Ευρώπης
Το δεύτερο σκέλος της καταγγελίας αφορά μη αγροτικά επενδυτικά κεφάλαια με έδρα εκτός Ευρώπης. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η Deutsche Agrarholding (DAH), η οποία διαχειρίζεται περίπου 20.000 εκτάρια στη Γερμανία και εξαγοράστηκε το 2023 από αυστραλοϊαπωνική κοινοπραξία. Η AbL εκτιμά ότι η αυστραλιανή Igneo Infrastructure Partners έλαβε μέσω της DAH περίπου 5,4 εκατ. ευρώ σε άμεσες ενισχύσεις το 2024.
Οι οργανώσεις αναφέρονται και στην περίπτωση της Ρουμανίας και της Agricost, με εκτάσεις 57.000 εκταρίων, την οποία συνδέουν με το κρατικό επενδυτικό ταμείο των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ADQ. Σύμφωνα με την ECVC και την AbL, η Agricost έλαβε περίπου 10,5 εκατ. ευρώ από την ΚΑΠ το 2024.
Συνολικά, οι δύο οργανώσεις υποστηρίζουν ότι οι πληρωμές της ΚΑΠ προς μη αγρότες και μη ευρωπαϊκά επενδυτικά κεφάλαια θα μπορούσαν να ξεπερνούν το 1 δισ. ευρώ σε επίπεδο ΕΕ.
Ανάκτηση των χρημάτων και πρόληψη για το μέλλον
Οι οργανώσεις ζητούν από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο να διερευνήσει το ζήτημα σε συνεργασία με τις εθνικές ελεγκτικές αρχές. Σε περίπτωση που ο έλεγχος επιβεβαιώσει τις καταγγελλόμενες παρατυπίες, ζητούν την ανάκτηση των πληρωμών που θεωρούν ότι καταβλήθηκαν αδικαιολόγητα, στον βαθμό που αυτό είναι νομικά δυνατό, καθώς και τη λήψη μέτρων ώστε να μην επαναληφθούν στο μέλλον.
Η AbL υποστηρίζει ακόμη ότι, λόγω της θέσης της Γερμανίας ως κράτος που συνεισφέρει ξεκάθαρα στον προϋπολογισμό της ΕΕ, η ενδεχόμενη κακή χρήση ευρωπαϊκών κονδυλίων έχει συνέπειες και για τα γερμανικά δημόσια οικονομικά. Επικαλείται, παράλληλα, το άρθρο 287 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ, το οποίο προβλέπει συνεργασία του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου με τις εθνικές ελεγκτικές αρχές.
Η πρόεδρος της AbL, Claudia Gerster, υποστηρίζει, μάλιστα, ότι η παρουσία μη αγροτικών επενδυτών στην αγορά μπορεί να αυξάνει τον ανταγωνισμό για γη, εκμεταλλεύσεις και εισροές, ασκώντας μεγαλύτερη πίεση στους μικρούς και νέους αγρότες αλλά και στις γυναίκες. Από την πλευρά της ECVC, η Morgan Ody συνέδεσε το ζήτημα με τις επικείμενες διαπραγματεύσεις για την αγροτική πολιτική και τον προϋπολογισμό της ΕΕ μετά το 2028.
