Έρχεται αυτεπάγγελτη μετάταξη στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ από την ΑΑΔΕ – Ποια όρια και ποιες επιδοτήσεις μετρούν

Η παραμονή στο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ αποτελεί σημαντικό ζήτημα για χιλιάδες αγρότες, καθώς συνδέεται με δύο συγκεκριμένα οικονομικά όρια: τις πωλήσεις αγροτικών προϊόντων και τις αγροτικές υπηρεσίες, αλλά και τις επιδοτήσεις που λαμβάνουν.

Η μη τήρηση των προϋποθέσεων μπορεί να οδηγήσει σε υποχρεωτική μετάταξη στο κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.

Με τα άρθρα 296 και 298 σχεδίου νόμου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση τον Οκτώβριο του 2026, προτείνεται μια σημαντική αλλαγή στη διαδικασία: όταν ο αγρότης υποχρεούται να μεταταχθεί, αλλά δεν υποβάλει εμπρόθεσμα τη σχετική δήλωση, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να πραγματοποιεί τη μετάταξη αυτεπάγγελτα.

Τι προβλέπεται να αλλάξει

Σήμερα, ο αγρότης που παύει να πληροί τις προϋποθέσεις παραμονής στο ειδικό καθεστώς οφείλει να προβεί στις απαιτούμενες ενέργειες για τη μετάταξή του μέσω του λογιστή του. Η προτεινόμενη ρύθμιση επιδιώκει να αντιμετωπίσει τις περιπτώσεις στις οποίες η υποχρέωση αυτή δεν εκπληρώνεται.

Σύμφωνα με το σχέδιο, η Φορολογική Διοίκηση θα προχωρά στην αυτεπάγγελτη μετάταξη την επόμενη ημέρα από τη λήξη της προθεσμίας εμπρόθεσμης υποβολής της δήλωσης. Η μετάταξη θα έχει ως ημερομηνία ισχύος την 1η Ιανουαρίου του έτους που ακολουθεί εκείνο κατά το οποίο έπαψαν να πληρούνται οι προϋποθέσεις. Για παράδειγμα για το 2026, η 1η Ιανουαρίου του 2027. Παράλληλα, θα μεταβάλλονται στο φορολογικό μητρώο στοιχεία όπως το αντικείμενο δραστηριότητας, το λογιστικό σύστημα, το καθεστώς ΦΠΑ και η έδρα, η οποία για τη συγκεκριμένη διαδικασία ορίζεται ως η διεύθυνση της μόνιμης κατοικίας του φυσικού προσώπου.

Μετά την αυτεπάγγελτη μετάταξη, ο αγρότης θα έχει προθεσμία δέκα ημερών για να υποβάλει δήλωση μεταβολής στην ΑΑΔΕ, ώστε να καταχωριστούν τα ακριβή στοιχεία του μητρώου του. Προβλέπεται, επίσης, η έκδοση απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ για τις λεπτομέρειες εφαρμογής.

Επισημαίνεται ότι η συγκεκριμένη διαδικασία περιγράφεται στο σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση. Η έναρξη εφαρμογής της πρέπει να εξεταστεί με βάση το τελικό νομοθετικό κείμενο.

Τα δύο όρια που καθορίζουν την παραμονή στο ειδικό καθεστώς

Σύμφωνα με το άρθρο 48 του Κώδικα ΦΠΑ (ν. 5144/2024), οι προϋποθέσεις εξετάζονται με βάση το προηγούμενο φορολογικό έτος. Για την παραμονή στο ειδικό καθεστώς πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι εξής όροι:

• Η συνολική αξία των παραδόσεων αγροτικών προϊόντων και των αγροτικών υπηρεσιών να είναι κατώτερη των 15.000 ευρώ.

• Η αξία των επιδοτήσεων που λαμβάνονται υπόψη για το συγκεκριμένο όριο να είναι κατώτερη των 5.000 ευρώ.

Δεν αρκεί, επομένως, να τηρείται μόνο το ένα όριο. Αν ξεπεραστεί οποιοδήποτε από τα δύο, δεν πληρούται η συγκεκριμένη προϋπόθεση παραμονής στο ειδικό καθεστώς. Ακόμη και ποσό ακριβώς 15.000 ή 5.000 ευρώ δεν θεωρείται κατώτερο του αντίστοιχου ορίου.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1: Αγρότης πραγματοποίησε πωλήσεις προϊόντων αξίας 8.000 ευρώ και έλαβε επιδοτήσεις 5.600 ευρώ. Παρότι οι πωλήσεις του είναι κάτω από τις 15.000 ευρώ, υπερβαίνει το όριο των επιδοτήσεων. Συνεπώς, δεν πληροί και τις δύο προϋποθέσεις παραμονής.

Παράδειγμα 2: Αγρότης πραγματοποίησε πωλήσεις και αγροτικές υπηρεσίες αξίας 16.200 ευρώ, ενώ οι επιδοτήσεις του ανήλθαν σε 3.000 ευρώ. Εδώ υπερβαίνεται το όριο των πωλήσεων, παρότι οι επιδοτήσεις βρίσκονται κάτω από τις 5.000 ευρώ.

Παράδειγμα 3: Αγρότης έχει πωλήσεις 12.000 ευρώ και επιδοτήσεις 4.500 ευρώ. Με βάση αποκλειστικά τα δύο αυτά όρια, πληροί τις προϋποθέσεις παραμονής, με την επιφύλαξη των λοιπών προβλέψεων του νόμου.

Ποιες επιδοτήσεις πρέπει να προσέξουν οι παραγωγοί;

Δεν αντιμετωπίζονται όλες οι ενισχύσεις με τον ίδιο τρόπο. Για τον υπολογισμό του ορίου των 5.000 ευρώ απαιτείται να εξετάζεται η φύση κάθε ενίσχυσης και η σχετική νομοθεσία. Ενισχύσεις που συνδέονται με τις άμεσες πληρωμές της ΚΑΠ, όπως η βασική και η αναδιανεμητική ενίσχυση, τα οικολογικά σχήματα και οι συνδεδεμένες ενισχύσεις, συνυπολογίζονται. Αντίθετα, προβλέπονται εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως οι επενδυτικές ενισχύσεις και οι αποζημιώσεις του ΕΛΓΑ, ενώ ειδική νομοθετική εξαίρεση έχει προβλεφθεί για την ενίσχυση του Μέτρου 23.

Τι σημαίνει αυτό για τον αγρότη;

Η προτεινόμενη αυτεπάγγελτη διαδικασία δεν αλλάζει από μόνη της τα όρια των 15.000 και 5.000 ευρώ. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο η ΑΑΔΕ θα μπορεί να αντιμετωπίζει την παράλειψη υποβολής δήλωσης από όσους υποχρεούνται να μεταταχθούν.

Ο αγρότης μέσω του λογιστή του οφείλει να έχει τακτική παρακολούθηση των στοιχείων κάθε πώλησης (χονδρικής και λιανικής) καθώς και παροχής και στην εξατομικευμένη εξέταση των ενισχύσεων. Η μετάταξη στο κανονικό καθεστώς δεν είναι απλώς μια αλλαγή στο μητρώο της ΑAΔΕ, μπορεί να επηρεάσει την τήρηση βιβλίων, τις δηλώσεις ΦΠΑ και τις φορολογικές υποχρεώσεις του παραγωγού.