Φυτοφάρμακα: Οι αυστηρότεροι κανόνες της ΕΕ θα αυξήσουν τις τιμές στα τρόφιμα

Ακριβότερα επιτραπέζια σταφύλια, εσπεριδοειδή και άλλα εισαγόμενα αγροτικά προϊόντα θα μπορούσαν να βρεθούν στα ευρωπαϊκά ράφια, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει στην αυστηροποίηση των κανόνων για τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων που δεν επιτρέπονται στην ευρωπαϊκή γεωργία.

Μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξετάζει τις πιθανές επιπτώσεις από τη μείωση των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων (MRL) για συγκεκριμένες δραστικές ουσίες στα εισαγόμενα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, έως το όριο ποσοτικοποίησης (LOQ), δηλαδή σε επίπεδα που πρακτικά αντιστοιχούν σε τεχνικά μη ανιχνεύσιμα υπολείμματα.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε, ανάλογα με την αντίδραση των παραγωγών και της αγοράς, να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των εισαγωγών στην ΕΕ και σε αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές.

Τρία διαφορετικά σενάρια

Το JRC εξέτασε τρία σενάρια για το πώς θα μπορούσαν να εξελιχθούν οι εμπορικές ροές μετά την εφαρμογή των νέων ορίων. Στο ενδιάμεσο σενάριο, οι συνολικές αγροτικές εισαγωγές της ΕΕ εκτιμάται ότι θα μειώνονταν κατά 8%, ενώ οι τιμές των επιτραπέζιων σταφυλιών θα αυξάνονταν κατά 6,5% και των εσπεριδοειδών κατά 5,6%.

Στο πιο ευνοϊκό σενάριο, όπου οι εξαγωγείς θα μπορούσαν να προσαρμοστούν με σχετικά χαμηλό κόστος και οι περιορισμοί θα αφορούσαν μόνο τις παρτίδες στις οποίες εντοπίζονται υπολείμματα, οι εισαγωγές θα υποχωρούσαν μόλις κατά 0,4%, ενώ η αύξηση των τιμών θα παρέμενε κάτω από 1%. Το δυσμενέστερο σενάριο, ωστόσο, δημιουργεί πολύ μεγαλύτερες πιέσεις. Εφόσον οι παραγωγοί εκτός ΕΕ δεν προσαρμοστούν στους νέους κανόνες, οι εισαγωγές αγροτικών προϊόντων θα μπορούσαν να μειωθούν συνολικά κατά 41%. Παράλληλα, η τιμή των εσπεριδοειδών θα μπορούσε να αυξηθεί έως και 82%.

Αντιδράσεις από τρίτες χώρες

Η προοπτική αυστηρότερων κανόνων έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από παραγωγούς εκτός ΕΕ. Ευρωπαίοι αγρότες τάσσονται σε μεγάλο βαθμό υπέρ της αλλαγής, υποστηρίζοντας ότι πρέπει να διασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών της Ένωσης και εκείνων από τρίτες χώρες.

Από την άλλη πλευρά, παραγωγικές οργανώσεις εκτός ΕΕ προειδοποιούν ότι οι νέοι κανόνες θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εμπορικός φραγμός. Υποστηρίζουν επίσης ότι οι καλλιεργητές αντιμετωπίζουν διαφορετικές κλιματικές συνθήκες, εχθρούς και ασθένειες, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη χρήση διαφορετικών φυτοπροστατευτικών πρακτικών.

Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφράσει η Hortgro, η Ένωση Παραγωγών Φρούτων της Νότιας Αφρικής, η Βιομηχανία Επιτραπέζιων Σταφυλιών της χώρας, παραγωγοί πεπονιών από την Ονδούρα και παραγωγοί αμυγδάλων από την Καλιφόρνια.

Στο επίκεντρο 18 δραστικές ουσίες

Η μελέτη του JRC εντόπισε 18 δραστικές ουσίες που δεν είναι εγκεκριμένες στην ΕΕ και θα μπορούσαν να βρεθούν στο επίκεντρο των νέων κανόνων. Τα υφιστάμενα όρια υπολειμμάτων τους αφορούν συνολικά 235 προϊόντα και 86 χώρες εξαγωγής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει ότι στόχος είναι να αποτραπεί η επανεισαγωγή στην ευρωπαϊκή αγορά ουσιών που έχουν απαγορευτεί εντός της Ένωσης. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη ληφθεί οριστική απόφαση για την ταυτόχρονη εφαρμογή των νέων ορίων.

Τα ευρήματα του JRC θα αξιοποιηθούν στην εκτίμηση επιπτώσεων που θα προηγηθεί οποιασδήποτε απόφασης. Η Επιτροπή έχει δηλώσει ότι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τόσο η επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ όσο και οι πιθανές επιπτώσεις στις διεθνείς εμπορικές σχέσεις.