Γιάννης Ανδριανός στη Βουλή: Σαφείς κανόνες για τις αγροτικές ενισχύσεις

Ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Γιάννης Ανδριανός υποστήριξε σήμερα στη Βουλή τις διατάξεις των άρθρων 4, 5 και 6 τροπολογίας που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας με τίτλο «Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής και άλλες διατάξεις».

Οι ρυθμίσεις της τροπολογίας απαντούν  σε πρακτικά και θεσμικά ζητήματα που ανέκυψαν μετά τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ. Ειδικότερα, θεσπίζουν σαφείς κανόνες, υποχρεώσεις και κυρώσεις για τα πρόσωπα που αναλαμβάνουν την υποβολή και τη διαχείριση των Ενιαίων Αιτήσεων Ενίσχυσης, εξειδικεύουν τις σχετικές αρμοδιότητες της ΑΑΔΕ και διασφαλίζουν τη συνέχιση των υποχρεωτικών επιτόπιων ελέγχων των αγροτικών ενισχύσεων.

Συγκεκριμένα, ο Υφυπουργός από το βήμα της Βουλής τόνισε τα εξής:

«Τα άρθρα 4, 5 και 6 της τροπολογίας ρυθμίζουν συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν την υποβολή, τη διαχείριση και τον έλεγχο της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, μετά τη μεταφορά του συνόλου των αρμοδιοτήτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Κατά το πρώτο διάστημα εφαρμογής του νέου διοικητικού σχήματος αναδείχθηκαν πρακτικά και θεσμικά ζητήματα, κυρίως ως προς τον ρόλο και την ευθύνη των προσώπων που υποβάλλουν αιτήσεις για λογαριασμό των παραγωγών, το σύστημα ελέγχου και κυρώσεων, τη λειτουργία της “Κάρτας Αγρότη” και τη δυνατότητα συνέχισης των επιτόπιων ελέγχων.

Οι διατάξεις που εισάγουμε απαντούν ακριβώς σε αυτά τα ζητήματα. Δεν μεταβάλλουν τα δικαιώματα των παραγωγών ούτε περιορίζουν την πρόσβασή τους στις ενισχύσεις. Θέτουν σαφείς κανόνες, ώστε κάθε αίτηση να υποβάλλεται με νομιμότητα, ασφάλεια και διαφάνεια και οι ενισχύσεις να καταλήγουν σε όσους πραγματικά τις δικαιούνται.

Με το άρθρο 4 προστίθεται νέο άρθρο 63Α στον ν. 5264/2025 και αποσαφηνίζεται καταρχάς ποιοι μπορούν να υποβάλλουν, να τροποποιούν και να διαχειρίζονται έναντι αμοιβής μια Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης για λογαριασμό του δικαιούχου.

Πρόκειται για τα Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων, για φυσικά πρόσωπα που ασκούν το επάγγελμα του γεωπόνου, του γεωτεχνικού ή του λογιστή, καθώς και για νομικά πρόσωπα ή άλλες νομικές οντότητες που δραστηριοποιούνται στους αντίστοιχους τομείς.

Η ανάθεση θα γίνεται μόνο με έγγραφη συμφωνία με τον δικαιούχο. Η επιλογή του προσώπου και η συμφωνία για την αμοιβή αποτελούν ιδιωτική σχέση και ανήκουν αποκλειστικά στον ίδιο τον παραγωγό. Παράλληλα, αποκλείεται η ανάθεση σε πρόσωπο που έχει άμεσο ή έμμεσο οικονομικό, επαγγελματικό, οικογενειακό ή άλλο προσωπικό συμφέρον ικανό να επηρεάσει την αμερόληπτη εκτέλεση των υποχρεώσεών του.

Η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων για λογαριασμό τρίτου συνοδεύεται από σαφείς υποχρεώσεις. Τα πρόσωπα αυτά οφείλουν να τηρούν φάκελο τεκμηρίωσης για κάθε αίτηση, να προστατεύουν την εμπιστευτικότητα των στοιχείων και την ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων, να αποφεύγουν κάθε σύγκρουση συμφερόντων και να επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να ελέγχουν την πληρότητα και την ορθή καταχώριση των στοιχείων με βάση τα δικαιολογητικά που τους παραδίδονται. Αν από τα δεδομένα του συστήματος προκύπτει πρόδηλη ασυμβατότητα, δεν μπορούν να προχωρήσουν στην οριστικοποίηση. Και, βεβαίως, δεν επιτρέπεται να συμπράττουν με οποιονδήποτε τρόπο και με υπαιτιότητά τους σε ψευδή δήλωση.

Η ευθύνη του επαγγελματία δεν απαλλάσσει τον ίδιο τον δικαιούχο από την ευθύνη για την ακρίβεια και την πληρότητα όσων δηλώνει. Το πλαίσιο διαχωρίζει καθαρά τις δύο ευθύνες: ο παραγωγός ευθύνεται για τα στοιχεία που παρέχει και εκείνος που αναλαμβάνει την αίτηση ευθύνεται για τον τρόπο με τον οποίο τα ελέγχει, τα καταχωρίζει και διαχειρίζεται τη διαδικασία.

Για να έχουν οι υποχρεώσεις αυτές πραγματικό περιεχόμενο, θεσπίζεται ένα σαφές και αναλογικό σύστημα διοικητικών κυρώσεων. Για απλές παραβάσεις, όπως η πλημμελής μεταφορά των στοιχείων στο ΟΣΔΕ, η παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή η ελλιπής τήρηση του φακέλου τεκμηρίωσης, προβλέπεται πρόστιμο από 5.000 έως 20.000 ευρώ ανά παράβαση και προσωρινός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής αιτήσεων έως δύο έτη.

Για σοβαρές και υπαίτιες παραβάσεις, όπως η υποβολή ψευδών, ανακριβών ή νοθευμένων στοιχείων, η απόκρυψη κρίσιμων δικαιολογητικών, η χρήση πλαστών εγγράφων, η παροχή παραπλανητικών πληροφοριών προς την ΑΑΔΕ ή η υποβολή αιτήσεων υπό συνθήκες σύγκρουσης συμφερόντων, το πρόστιμο κυμαίνεται από 20.000 έως 50.000 ευρώ και μπορεί να επιβληθεί προσωρινός ή οριστικός αποκλεισμός. Πρόστιμο για τις σοβαρές παραβάσεις δεν επιβάλλεται αν το ελεγχόμενο πρόσωπο αποδείξει ότι ενήργησε χωρίς υπαιτιότητα.

Όταν η παράβαση συνδέεται αιτιωδώς με παράνομη ή αχρεώστητη καταβολή ενίσχυσης άνω των 5.000 ευρώ ανά αίτηση, το πρόσωπο που διαχειρίστηκε την αίτηση ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με τον δικαιούχο για την επιστροφή του ποσού.

Σε περίπτωση νομικού προσώπου, η ευθύνη επεκτείνεται και στα πρόσωπα που ασκούσαν τη διοίκησή του κατά τον χρόνο της παράβασης. Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε τρία έτη, διπλασιάζονται τα προβλεπόμενα όρια του προστίμου και, όπου προβλέπεται, ο χρόνος προσωρινού αποκλεισμού. Παράλληλα, κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα δικαστικής προσφυγής κατά των πράξεων επιβολής κυρώσεων.

Το άρθρο 4 επιλύει και δύο ακόμη πρακτικά ζητήματα. Πρώτον, από την έναρξη ισχύος της σχετικής απόφασης του Διοικητή της ΑΑΔΕ, οι υφιστάμενες Συμβάσεις Διασφάλισης Επιπέδου Ποιότητας Υπηρεσιών και Ασφάλειας Πληροφοριών μεταξύ του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Κέντρων Υποβολής Δηλώσεων λύονται αυτοδικαίως. Η ρύθμιση είναι αναγκαία, ώστε το παλαιό συμβατικό πλαίσιο να μην εξακολουθήσει να λειτουργεί παράλληλα με το νέο καθεστώς της ΑΑΔΕ.

Δεύτερον, ρυθμίζεται η αναγκαία διαλειτουργικότητα για την “Κάρτα Αγρότη” και άλλα συναφή χρηματοδοτικά προϊόντα. Μόνο ύστερα από αίτημα του δικαιούχου, τα πιστωτικά ιδρύματα θα μπορούν να αντλούν από την ΑΑΔΕ τα απολύτως αναγκαία δεδομένα για τη διασταύρωση των στοιχείων της αίτησης και αποκλειστικά για τον συγκεκριμένο χρηματοδοτικό σκοπό. Μετά τη χορήγηση της χρηματοδότησης, ο λογαριασμός στον οποίο καταβάλλονται οι ενισχύσεις δεν θα μπορεί να μεταβληθεί μέχρι την πλήρη εξόφλησή της. Η πρόβλεψη εφαρμόζεται και σε “Κάρτες Αγρότη” που έχουν ήδη χορηγηθεί και δεν έχουν εξοφληθεί πλήρως, για τις Ενιαίες Αιτήσεις Ενίσχυσης του 2026 και των επόμενων ετών.

Με το άρθρο 5 προστίθενται οι αναγκαίες εξουσιοδοτικές διατάξεις, ώστε το νέο πλαίσιο να μπορεί να λειτουργήσει στην πράξη. Ο Διοικητής της ΑΑΔΕ θα καθορίσει με απόφασή του τη διαδικασία υποβολής της αίτησης, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και στοιχεία ταυτοποίησης, τις τεχνικές προδιαγραφές των πληροφοριακών συστημάτων, τις προϋποθέσεις και τα κωλύματα των προσώπων που αναλαμβάνουν αιτήσεις και τον τρόπο χορήγησης και γνωστοποίησης της εξουσιοδότησης.

Με την ίδια απόφαση θα εξειδικευθούν οι κανόνες τήρησης των φακέλων, τα μέτρα ασφάλειας και προστασίας των δεδομένων, η διαδικασία ελέγχου και διαπίστωσης των παραβάσεων, τα αρμόδια όργανα, τα κριτήρια επιμέτρησης των κυρώσεων και η διαδικασία προσωρινού ή οριστικού αποκλεισμού.

Θα ρυθμιστούν επίσης τα απολύτως αναγκαία δεδομένα για την “Κάρτα Αγρότη”, ο τρόπος ασφαλούς ανταλλαγής τους και η ενημέρωση της ΑΑΔΕ για τη χορήγηση και την εξόφληση της χρηματοδότησης.

Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα να ενταχθούν στο πλαίσιο και άλλες επαγγελματικές ειδικότητες ή οντότητες με συναφή επιστημονική κατάρτιση ή επαγγελματική εμπειρία, καθώς και να θεσπιστεί διαδικασία πιστοποίησης.

Ο νόμος θέτει τις βασικές προϋποθέσεις, τις ευθύνες και τις εγγυήσεις. Η κανονιστική απόφαση θα εξειδικεύσει τις τεχνικές λεπτομέρειες, ώστε το σύστημα να μπορεί να προσαρμόζεται στις πραγματικές επιχειρησιακές ανάγκες χωρίς να δημιουργούνται νέα νομοθετικά κενά.

Τέλος, με το άρθρο 6 διατηρείται το αυξημένο όριο των 180 ημερών μετακίνησης εκτός έδρας για το προσωπικό που διενεργεί τους υποχρεωτικούς επιτόπιους φυσικούς ελέγχους των αγροτικών ενισχύσεων. Η ισχύουσα διάταξη αναφερόταν ρητά στο προσωπικό του ΟΠΕΚΕΠΕ. Μετά τη μεταφορά των αρμοδιοτήτων και του προσωπικού, η αναφορά αυτή δεν κάλυπτε πλέον τους ίδιους υπαλλήλους υπό τη νέα διοικητική τους υπαγωγή στη Γενική Διεύθυνση Ελέγχων Ενισχύσεων και Πληρωμών της ΑΑΔΕ.

Δεν αλλάζει, επομένως, το ισχύον όριο. Επικαιροποιείται ο φορέας στον οποίο υπάγεται το προσωπικό, ώστε οι αναγκαίοι επιτόπιοι έλεγχοι να συνεχιστούν χωρίς διακοπή. Αν δεν γινόταν αυτή η προσαρμογή, θα υπήρχε κίνδυνος να περιοριστεί η δυνατότητα διενέργειας των ελέγχων που απαιτεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία, με άμεσες συνέπειες για την αξιοπιστία του συστήματος, την προστασία των ενωσιακών και εθνικών πόρων και, τελικά, την ομαλή καταβολή των ενισχύσεων στους παραγωγούς.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,

Με τα τρία αυτά άρθρα ολοκληρώνουμε ένα αναγκαίο μέρος της μετάβασης στο νέο διοικητικό σχήμα. Διασφαλίζουμε την ελευθερία επιλογής και την εξυπηρέτηση του παραγωγού, αλλά ταυτόχρονα απαιτούμε υπευθυνότητα από όσους αναλαμβάνουν τη διαχείριση των αιτήσεων. Θεσπίζουμε σαφείς κανόνες, αναλογικές κυρώσεις και ουσιαστικές εγγυήσεις για τα δεδομένα και τα πληροφοριακά συστήματα. Και εξασφαλίζουμε ότι ο ελεγκτικός μηχανισμός θα συνεχίσει να λειτουργεί με την αναγκαία επιχειρησιακή δυνατότητα».