JASON: Ψηφιακά διαβατήρια και περιβαλλοντική αξιολόγηση προϊόντων με τη χρήση AI
Ένα ψηφιακό εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης, το JASON, το οποίο θα έχει ως σκοπό την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των προϊόντων βιολογικής βάσης σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του, φιλοδοξώντας να βοηθήσει τόσο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις όσο και τους παραγωγούς, θα δημιουργηθεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου ARGONAUT. Όπως αναφέρει στην «ΥΧ», ο Bruno Barrionuevo Sustainability Analyst – LCA practitioner στο ΕΚΕΤΑ, «Ο κλάδος των προϊόντων βιολογικής βάσης είναι ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κλάδους παγκοσμίως.
Τα προϊόντα βιολογικής βάσης ορίζονται ως προϊόντα που προέρχονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από ανανεώσιμες πρώτες ύλες βιομάζας, δηλαδή φυτά, ξύλο, γεωργικά και δασικά υπολείμματα, οργανικά απόβλητα και άλλες οργανικές πρώτες ύλες φυτικής ή ζωικής προέλευσης. Συχνά θεωρούνται πιο φιλικά προς το περιβάλλον σε σύγκριση με τα αντίστοιχα συμβατικά προϊόντα, ωστόσο το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως ο τρόπος παραγωγής, η μεταφορά και η διαχείριση μετά τη χρήση τους. Γι’ αυτό τον λόγο, κρίνεται απαραίτητη η περιβαλλοντική αξιολόγηση των προϊόντων αυτών, στην οποία φιλοδοξεί να συμβάλλει το έργο ARGONAUT.
Χρήση τεχνητής νοημοσύνης και περιβαλλοντική αξιολόγηση
Για την περιβαλλοντική αξιολόγηση, λοιπόν, το συγκεκριμένο εργαλείο, μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, θα αντλεί και θα επεξεργάζεται σχετικές πληροφορίες από τη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία, σε συνδυασμό με δεδομένα που θα παρέχονται από τους ίδιους τους παραγωγούς και τις επιχειρήσεις. Πιο συγκεκριμένα, όπως εξηγεί ο κ. Barrionuevo, «Με αυτό τον τρόπο, θα συλλέγονται και θα επεξεργάζονται πληροφορίες σχετικές με τις πρώτες ύλες, τις παραγωγικές διαδικασίες, την κατανάλωση ενέργειας και άλλους σχετικούς πόρους, καθώς και τις πιθανές εκπομπές αερίων.
Τα δεδομένα αυτά θα χρησιμοποιούνται για την περιβαλλοντική αξιολόγηση των προϊόντων σύμφωνα με τις αρχές της Ανάλυσης Κύκλου Ζωής (Life Cycle Assessment – LCA), μιας μεθοδολογίας που εξετάζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις ενός προϊόντος σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του και όχι μόνο τα χαρακτηριστικά του τελικού προϊόντος. Λαμβάνει υπόψη μεταξύ άλλων, την ενέργεια που απαιτείται για την παραγωγή του, την κατανάλωση φυσικών πόρων, τις πιθανές επιπτώσεις του στην κλιματική αλλαγή, καθώς και την πιθανή έκλυση ρύπων. Ένα προϊόν που παράγεται από φυτικές πρώτες ύλες ή οργανικά υπολείμματα μπορεί να προσφέρει περιβαλλοντικά οφέλη, ωστόσο η προέλευσή του δεν εγγυάται από μόνη της ότι έχει μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Σημαντικό ρόλο παίζουν, επίσης, η επεξεργασία των πρώτων υλών, η μεταφορά και η τελική διαχείριση του προϊόντος. Η εξέταση όλων αυτών των σταδίων βοηθά τους παραγωγούς να εντοπίσουν πού μπορούν να γίνουν ουσιαστικές βελτιώσεις, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη ότι η μείωση μιας περιβαλλοντικής επίπτωσης μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει στην αύξηση κάποιας άλλης». Ο ίδιος συνεχίζει λέγοντας, «Ωστόσο, η ολοκληρωμένη περιβαλλοντική αξιολόγηση ενός προϊόντος δεν είναι πάντα εύκολη υπόθεση. Απαιτεί τη συλλογή και επεξεργασία μεγάλου όγκου δεδομένων από διαφορετικά στάδια της παραγωγής, καθώς εξειδικευμένες γνώσεις και πόρους, γεγονός που μπορεί να καθιστά τη διαδικασία χρονοβόρα και δαπανηρή, ιδιαίτερα για τις μικρότερες επιχειρήσεις.
Το ARGONAUT φιλοδοξεί να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία αξιοποιώντας την τεχνητή νοημοσύνη για τη συλλογή και επεξεργασία των απαραίτητων δεδομένων. Με τον τρόπο αυτό, θα βοηθήσει τους παραγωγούς να κατανοούν καλύτερα τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προϊόντων τους και να λαμβάνουν ορθότερες αποφάσεις σχετικά με την επιλογή πρώτων υλών, τις παραγωγικές διαδικασίες και τη χρήση των διαθέσιμων πόρων».
Ψηφιακό διαβατήριο προϊόντων
Εκτός από τα παραπάνω το εργαλείο JASON, θα προσφέρει τη δυνατότητα δημιουργίας ψηφιακών διαβατηρίων προϊόντων, δηλαδή ψηφιακών αρχείων που περιέχουν βασικές πληροφορίες για κάθε προϊόν, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών του επιπτώσεων. Οι πληροφορίες αυτές θα μπορούν να κοινοποιούνται μεταξύ των εμπλεκομένων φορέων της ίδιας αλυσίδας αξίας, διευκολύνοντας την πρόσβαση στα δεδομένα των προϊόντων και ενισχύοντας την ιχνηλασιμότητά τους.
Εφαρμογή σε πραγματικές αλυσίδες αξίας
Η ανάπτυξη του εργαλείου JASON θα δοκιμαστεί σε 6 διαφορετικές αλυσίδες αξίας που παράγουν μια σειρά προϊόντων βιολογικής βάσης στην Ιταλία και στην Λιθουανία. Πιο συγκεκριμένα, «τα προϊόντα καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τομέων, συμπεριλαμβανομένων των τροφίμων και της διατροφής, των υλικών, της ενέργειας και της γεωργίας.
Πιο συγκεκριμένα: 1) Βιο-πολυουρεθάνη από στέμφυλα σταφυλιών, ως εναλλακτική λύση του δέρματος (π.χ. ρούχα, παπούτσια, τσάντες, είδη εσωτερικής διακόσμησης, κ.λπ.), 2) Βιομεθάνιο και βιολιπάσματα από οργανικά απόβλητα, 3) Σκόνη πολυσακχαριτών από αποξηραμένο κέικ του φυτού καμελίνα (Camelina sativa), ως λειτουργικό συστατικό τροφίμων ή συμπλήρωμα διατροφής, 4) Συμπλήρωμα προβιοτικών ινών βρώμης (μείγμα λειτουργικών ινών που έχουν υποστεί ζύμωση), 5) Διατροφικά προϊόντα ιπποφαούς (Hippophae rhamnoides) και 6) Προϊόντα διατροφής προστιθέμενης αξίας από λαχανικά που περισσεύουν ή είναι μη εμπορεύσιμα, όπως σάλτσες, είδη επάλειψης και έτοιμες βάσεις μαγειρικής», καταλήγει ο κ. Barrionuevo.
