Νέο πακέτο απλούστευσης της ΚΑΠ 2023-2027 – Το στοίχημα της εφαρμογής στην Ελλάδα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε στις 23 Ιανουαρίου 2026 ένα νέο πακέτο «απλούστευσης» της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, υιοθετώντας εννέα τεχνικές νομοθετικές πράξεις που τροποποιούν επιμέρους κανόνες εφαρμογής της ΚΑΠ 2023–2027. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που δεν μεταβάλλει τη βασική αρχιτεκτονική της πολιτικής ούτε τα επίπεδα στήριξης, αλλά φιλοδοξεί να περιορίσει τη διοικητική επιβάρυνση, διευκολύνοντας την καθημερινή εφαρμογή των κανόνων. Αυτό αφορά τόσο τους παραγωγούς όσο και τις εθνικές διοικήσεις.
Το πακέτο αυτό δεν εμφανίζεται αποκομμένα. Αντίθετα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια της Επιτροπής να καταστήσει την εφαρμογή της ΚΑΠ πιο λειτουργική και πιο εφαρμόσιμη, σε μια περίοδο όπου οι πιέσεις για περιορισμό της γραφειοκρατίας και μεγαλύτερη πρακτικότητα στους κανόνες έχουν ενταθεί. Άλλωστε, η συζήτηση στις Βρυξέλλες τα τελευταία δύο χρόνια δείχνει ολοένα και πιο καθαρά ότι μια πολιτική με τόσο μεγάλο αριθμό δικαιούχων και ένα ολοένα πιο σύνθετο σύστημα ελέγχων δεν μπορεί να στηρίζεται διαρκώς σε αυξανόμενες διοικητικές απαιτήσεις.
Ένα βήμα προς πιο εφαρμόσιμους κανόνες
Η «απλούστευση» αναδεικνύεται πλέον σε κεντρική προτεραιότητα της Επιτροπής για την τρέχουσα περίοδο 2023-2027. Η εμπειρία των πρώτων ετών εφαρμογής της νέας ΚΑΠ έδειξε ότι το σύστημα ελέγχων, παρακολούθησης και δεικτών μπορεί, στην πράξη, να δημιουργεί σημαντικό διοικητικό φόρτο. Αυτό αφορά τόσο τους παραγωγούς, που καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα περισσότερες απαιτήσεις, όσο και τους οργανισμούς πληρωμών, οι οποίοι πρέπει να διαχειριστούν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό πλαίσιο εποπτείας.
Παράλληλα, είναι σαφές ότι η αποτελεσματικότητα της ΚΑΠ δεν κρίνεται μόνο στον σχεδιασμό, αλλά κυρίως στο κατά πόσο οι κανόνες μπορούν να εφαρμοστούν ομαλά, χωρίς ασυνέχειες, καθυστερήσεις και υπερβολική πολυπλοκότητα. Σε αυτό το πλαίσιο, το πακέτο των εννέα πράξεων λειτουργεί ως μια στοχευμένη προσαρμογή των τεχνικών κανόνων εφαρμογής, με στόχο να περιοριστούν περιττές απαιτήσεις και να ενισχυθεί η συνολική λειτουργικότητα του συστήματος.
Τι περιλαμβάνει το πακέτο
Οι εννέα πράξεις που υιοθετήθηκαν περιλαμβάνουν πέντε εκτελεστικούς και τέσσερις κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμούς. Στην ουσία, πρόκειται για τεχνικές προσαρμογές που αφορούν βασικούς πυλώνες της εφαρμογής της ΚΑΠ, και ειδικότερα τη γεωχωρική αίτηση και τις δηλώσεις, τους δορυφορικούς ελέγχους, την παρακολούθηση δεικτών και επιδόσεων, καθώς και τις διαδικασίες οικονομικής εκκαθάρισης των πληρωμών.
Σε αυτό το σημείο είναι κρίσιμο να υπογραμμιστεί ότι οι παρεμβάσεις αυτές δεν αλλάζουν το «τι» χρηματοδοτεί η ΚΑΠ, αλλά κυρίως το «πώς» εφαρμόζεται στην πράξη. Η Επιτροπή επιχειρεί να μειώσει υποχρεώσεις που θεωρούνται διπλές ή δυσανάλογες, να περιορίσει την ανάγκη επιτόπιων ελέγχων όταν η τεχνολογία μπορεί να παρέχει αξιόπιστη εικόνα εξ αποστάσεως και, συνολικά, να καταστήσει πιο καθαρούς και λειτουργικούς τους κανόνες που επηρεάζουν την καθημερινή εργασία των οργανισμών πληρωμών.
Τι αλλάζει πρακτικά για τον παραγωγό
Παρότι το πακέτο έχει κυρίως τεχνικό χαρακτήρα, ορισμένες αλλαγές αποκτούν σαφή πρακτική διάσταση για την καθημερινότητα των παραγωγών. Για παράδειγμα, καταργούνται ορισμένες απαιτήσεις καταγραφής στη γεωχωρική αίτηση, όταν οι ίδιες πληροφορίες καλύπτονται ήδη από άλλες υποχρεώσεις. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο κίνδυνος «διπλής γραφειοκρατίας» και περιορίζονται πρόσθετα πεδία που επιβαρύνουν τη διαδικασία υποβολής της δήλωσης.
Ταυτόχρονα, η Επιτροπή ενισχύει σταδιακά τη λογική ότι, όπου είναι δυνατόν, οι έλεγχοι θα πρέπει να στηρίζονται περισσότερο στη δορυφορική παρακολούθηση και λιγότερο σε επιτόπιες επισκέψεις ή διορθωτικές ενέργειες που προσθέτουν χρόνο και διοικητικό κόστος. Η κατεύθυνση αυτή δεν αποτελεί μόνο τεχνική επιλογή, αλλά και αναγνώριση ότι η διαχείριση εκατομμυρίων δικαιούχων σε όλη την Ευρώπη απαιτεί πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές μεθόδους εποπτείας.
Η σημασία για τους οργανισμούς πληρωμών
Ένα σημαντικό μέρος του πακέτου αφορά άμεσα τη διοικητική λειτουργία των οργανισμών πληρωμών. Απλοποιούνται διαδικασίες εποπτείας, εκκαθάρισης και παρακολούθησης, ώστε το πλαίσιο οικονομικού ελέγχου να καταστεί πιο συνεκτικό, πιο λειτουργικό και πιο εφαρμόσιμο στην πράξη.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερη σημασία αποκτά η κατάργηση της ετήσιας διαδικασίας εκκαθάρισης βάσει επιδόσεων, ενός μηχανισμού που είχε εισαχθεί στην ΚΑΠ 2023-2027 και θεωρήθηκε ιδιαίτερα σύνθετος ως προς την εφαρμογή του. Η επιλογή της Επιτροπής να κινηθεί προς ένα λιγότερο διοικητικά βαρύ μοντέλο εποπτείας αντανακλά την ανάγκη για πιο ρεαλιστικές και διαχειρίσιμες διαδικασίες ελέγχου, ιδίως για τα κράτη μέλη που καλούνται να λειτουργήσουν υπό υψηλό φόρτο εφαρμογής.
Η ελληνική διάσταση της εφαρμογής
Το ερώτημα, βέβαια, είναι πώς αυτές οι ευρωπαϊκές προσαρμογές μεταφράζονται σε εθνικό επίπεδο. Για την Ελλάδα, το πακέτο αυτό έχει ενδιαφέρον κυρίως στο επίπεδο της εφαρμογής. Οι προσαρμογές στις απαιτήσεις της γεωχωρικής αίτησης, σε συνδυασμό με τη μεγαλύτερη στόχευση των ελέγχων, μπορούν να συμβάλουν στη μείωση διοικητικών πιέσεων, ιδίως σε μια περίοδο όπου το σύστημα εφαρμογής της ΚΑΠ λειτουργεί ήδη υπό αυξημένες απαιτήσεις.
Επιπλέον, καθώς παραμένουν ανοιχτά ζητήματα από τις δηλώσεις και τις διορθώσεις της περιόδου 2024 και συνεχίζεται η προσπάθεια ομαλοποίησης της εφαρμογής μέσα στο 2025, η ενσωμάτωση των αλλαγών αυτών εντός του 2026 αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Σε ένα ήδη απαιτητικό περιβάλλον, κάθε τεχνική απλούστευση μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά, υπό την προϋπόθεση όμως ότι εφαρμόζεται ομαλά στα εθνικά πληροφοριακά συστήματα και στις διοικητικές πρακτικές, χωρίς να δημιουργεί νέες ασυνέχειες.
Με άλλα λόγια, στην ελληνική πραγματικότητα η απλούστευση δεν είναι απλώς ζήτημα λιγότερων κανόνων, αλλά κυρίως θέμα λειτουργικότητας, συνέχειας και δυνατότητας εφαρμογής στην πράξη.
Ένα πρώτο βήμα, όχι το τέλος της συζήτησης
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το πακέτο αντιμετωπίζεται μέχρι στιγμής κυρίως ως μια τεχνική παρέμβαση διευκόλυνσης, χωρίς να έχει προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση. Ταυτόχρονα, εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια απλούστευσης, την οποία η Επιτροπή αναμένεται να συνεχίσει μέσα στο 2026, ενόψει και των συζητήσεων για τη μελλοντική ΚΑΠ μετά το 2027.
Η ουσιαστική πρόκληση, ωστόσο, είναι οι αλλαγές αυτές να μεταφραστούν σε πιο λειτουργική εφαρμογή στο πεδίο. Και για την Ελλάδα ειδικότερα, η απλούστευση των κανόνων μπορεί να αποτελέσει μια ευκαιρία για σταδιακή ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, της αξιοπιστίας και της συνολικής ανθεκτικότητας του συστήματος εφαρμογής της ΚΑΠ, σε μια περίοδο όπου η λειτουργικότητα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
*Το άρθρο βασίζεται στις ανακοινώσεις και τις πράξεις εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 23ης Ιανουαρίου 2026.
