Πρωτογενής παραγωγή, διατροφή και ενσυναίσθηση, οι βασικοί άξονες για τους αγρότες

Η παραγωγή τροφής δεν είναι απλώς μια οικονομική δραστηριότητα. Είναι μια πράξη ευθύνης απέναντι στον άνθρωπο, στην κοινωνία και στις επόμενες γενιές. Με αυτά τα λόγια, ο Χρήστος Τσιάμης έδωσε το στίγμα της επόμενης ημέρας για τους παραγωγούς, στην ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στο Λεβίδι, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής. Ομιλητές στην εκδήλωση ήταν ο ιατρός Νικόλαος Β. Βαρδιαμπάσης, ο διαιτολόγος Αθανάσιος Β. Τσιώλης και ο Χρήστος Τσιάμης, ο οποίος εκπροσώπησε τον αγροτικό κόσμο.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα στοιχεία που παρέθεσε ο Χρήστος Τσιάμης, ο οποίος επισήμανε τα προβλήματα που έχουν προκύψει από τη μείωση του αριθμού των απασχολουμένων στον πρωτογενή τομέα, αναφέροντας τα ακόλουθα:

Μείωση

«Μία από τις πιο άρρηκτα συνδεδεμένες σχέσεις στη φύση είναι αυτή της πρωτογενούς παραγωγής με τη διατροφή. Ενδιάμεσος κρίκος σε αυτή τη σχέση είναι ο άνθρωπος που παράγει: ο αγρότης, ο κτηνοτρόφος, ο μελισσοκόμος.

Ποια είναι, όμως, η κατάσταση στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια και πώς εξελίσσεται; Το 2000, περίπου 1.470.000 άνθρωποι εργάζονταν στην αγροτική παραγωγή. Το 2023, ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί στους 850.000, ενώ το 2024 και το 2025 καταγράφηκε, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, επιπλέον μείωση κατά 150.000 ανθρώπους. Ουσιαστικά, μέσα σε περίπου 25 χρόνια, χάθηκε σχεδόν το 50% των ανθρώπων που εργάζονταν στον πρωτογενή τομέα. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι, από τους παραγωγούς που υποβάλλουν δήλωση καλλιέργειας, μόλις το 10% είναι κάτω των 40 ετών, ενώ το 61% είναι άνω των 55 ετών. Τα στοιχεία αυτά αναδεικνύουν ξεκάθαρα το ερώτημα για το μέλλον της πρωτογενούς παραγωγής στη χώρα μας.

Η διαρκώς αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα, σε συνδυασμό με τη μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού, οδήγησε στην αναζήτηση νέων μεθόδων και τρόπων καλλιέργειας, με την προσδοκία ότι θα μπορούσαν να καλύψουν το κενό που δημιουργείται. Γενετικά τροποποιημένα φυτά, νέες τεχνολογίες και μέθοδοι καλλιέργειας, όπως τα υδροπονικά συστήματα, παρουσιάστηκαν ως λύσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην εξισορρόπηση αυτής της ανισορροπίας.

Συνέπειες

Δυστυχώς, όμως, η αδυναμία κάλυψης των διατροφικών μας αναγκών από την εγχώρια παραγωγή έχει οδηγήσει τη χώρα μας, όπως και την Ευρώπη, σε εκτεταμένες εισαγωγές τροφίμων, κυρίως από τρίτες χώρες. Πρόκειται για χώρες στις οποίες δεν ισχύουν πάντοτε οι ίδιοι περιορισμοί και οι ίδιες προδιαγραφές για τη χρήση φυτοφαρμάκων που εφαρμόζονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η βιομηχανοποίηση της παραγωγής τροφίμων —αν αυτός είναι ο σωστός όρος— έφερε στο προσκήνιο έννοιες όπως η στρεμματική απόδοση, η αύξηση της παραγωγής και το κέρδος, αφήνοντας σταδιακά στο περιθώριο αξίες που συνόδευαν επί αιώνες την παραγωγή της τροφής.

Αξίες όπως η αειφορία και ο σεβασμός στη γη, αλλά και η γνώση που μεταφερόταν από γενιά σε γενιά για τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τόπου και κάθε καλλιέργειας. Πρόκειται για μια πολύτιμη γνώση, η οποία χάνεται σταδιακά, καθώς οι άνθρωποι εγκαταλείπουν τη γη και σταματούν να την καλλιεργούν. Πάνω απ’ όλα, όμως, παραμερίζεται η έννοια της ενσυναίσθησης. Η ευθύνη που αισθάνεται ο παραγωγός όταν γνωρίζει ότι το προϊόν του μπορεί να επηρεάσει άμεσα την υγεία των συνανθρώπων του. Όταν συνειδητοποιεί ότι η τροφή που παράγει μπορεί να είναι ακόμη και η πρώτη τροφή ενός μωρού που μόλις ξεκινά το δικό του διατροφικό ταξίδι. Ελπίζω και εύχομαι να έρθει η στιγμή που θα γίνει πραγματικά κατανοητό πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των ανθρώπων που ασχολούνται με την πρωτογενή παραγωγή.

Ελπίζω και εύχομαι να έρθει η στιγμή που αυτό το επάγγελμα θα αντιμετωπίζεται με την αξιοπρέπεια και τον σεβασμό που του αναλογούν».