Rabobank: Να χάσει ως και 12,2 εκατ. τόνους ετησίως μέχρι το 2050 κινδυνεύει η ευρωπαϊκή γαλακτοπαραγωγή
Η κλιματική αλλαγή έχει πλέον αναδειχθεί σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον ευρωπαϊκό γαλακτοκομικό τομέα, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και η αυξανόμενη θερμική καταπόνηση των αγελάδων απειλούν τόσο τις γαλακτοπαραγωγικές αποδόσεις όσο και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Rabobank, οι επιπτώσεις αναμένεται να ενταθούν τις επόμενες δεκαετίες, επηρεάζοντας όχι μόνο την ποσότητα του παραγόμενου γάλακτος, αλλά και τη σταθερότητα της τροφοδοσίας των μεταποιητικών μονάδων.
Αύξηση των απωλειών έως το 2050
Στην έκθεση με τίτλο «Η ζώνη θερμικής άνεσης της ευρωπαϊκής γαλακτοπαραγωγής μετατοπίζεται», η Rabobank εκτιμά ότι οι ετήσιες απώλειες γάλακτος λόγω θερμικής καταπόνησης στην Ευρώπη ενδέχεται να αυξηθούν από περίπου 4,5 εκατ. μετρικούς τόνους σήμερα σε 12,2 εκατ. τόνους έως το 2050, σύμφωνα με ένα σενάριο υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Το 2025, η παραγωγή νωπού γάλακτος στην ΕΕ ανήλθε σε 159 εκατ. τόνους. Οι σημερινές απώλειες αντιστοιχούν περίπου στο 2,8% της συνολικής παραγωγής, ποσοστό που μελλοντικά θα μπορούσε να φτάσει το 7,5%.
Ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι αγελάδες υψηλής γαλακτοπαραγωγικής απόδοσης, καθώς εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στη θερμική καταπόνηση. Αντίθετα, ορισμένες φυλές διαθέτουν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στις υψηλές θερμοκρασίες και την υγρασία, με αποτέλεσμα οι επιπτώσεις να διαφοροποιούνται ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή.
Πίεση στις παραδοσιακές γαλακτοπαραγωγικές ζώνες
Περιοχές όπως η Ιρλανδία, η Ολλανδία, η βόρεια Γαλλία, η Γερμανία, η Πολωνία και η Δανία, οι οποίες ιστορικά είχαν περιορισμένη έκθεση σε συνθήκες θερμικής καταπόνησης, αναμένεται να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες πιέσεις στην ευζωία των ζώων, στις αποδόσεις και στη σταθερότητα της παραγωγής.
Παράλληλα, σημαντικές απώλειες προβλέπονται για παραγωγικά κέντρα στη βόρεια Ιταλία, τη νότια Γερμανία, τη Γαλλία και την Ισπανία. Η ανάγκη προσαρμογής εκτιμάται ότι θα επιβαρύνει περαιτέρω το κόστος παραγωγής, σε έναν κλάδο που ήδη αντιμετωπίζει σημαντικές διεθνείς ανταγωνιστικές πιέσεις.
Η προσαρμογή ως βασική προτεραιότητα
Η Rabobank υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση των επιπτώσεων απαιτεί ενίσχυση των συστημάτων δροσισμού, προσαρμογή της διατροφής και βελτίωση της διαχείρισης των ζώων. Παράλληλα, οι γαλακτοβιομηχανίες καλούνται να στηρίξουν τις επενδύσεις των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων και να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ευελιξία στην προμήθεια και επεξεργασία του γάλακτος.
Ως παραδείγματα επιτυχημένης προσαρμογής αναφέρονται το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία, όπου οι παραγωγοί έχουν καταφέρει να προσαρμοστούν στις υψηλές θερμοκρασίες και να αυξήσουν την παραγωγή τους.
Η ελληνική πραγματικότητα και οι προκλήσεις για τη βιομηχανία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η αναφορά του Tom Booijink, ανώτερου ειδικού της Rabobank για τον γαλακτοκομικό τομέα στην Ευρώπη και την Αφρική. Όπως επισημαίνει, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του dairy reporter, οι Έλληνες γαλακτοπαραγωγοί έχουν ήδη προσαρμοστεί, μετατοπίζοντας μέρος της παραγωγής γάλακτος εκτός των θερμότερων καλοκαιρινών μηνών, ώστε να περιορίσουν τη θερμική καταπόνηση των ζώων. Η πρακτική αυτή αρχίζει σταδιακά να επεκτείνεται και σε βορειότερες ευρωπαϊκές περιοχές.
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη μείωση της παραγωγής ανά αγελάδα, αλλά μπορεί να μετατοπιστεί και στις μεταποιητικές μονάδες. Η συχνότερη εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών καθιστά λιγότερο προβλέψιμη την προμήθεια γάλακτος, με κίνδυνο οι μεταποιητικές εγκαταστάσεις να μην αξιοποιούνται πλήρως, οδηγώντας σε αύξηση του λειτουργικού κόστους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Parmigiano Reggiano, το οποίο παράγεται αποκλειστικά σε συγκεκριμένη περιοχή της βόρειας Ιταλίας. Εάν η θερμική καταπόνηση επηρεάσει την τοπική παραγωγή γάλακτος, η παραγωγή του συγκεκριμένου τυριού δεν μπορεί απλώς να μεταφερθεί σε μια ψυχρότερη περιοχή.
Η κλιματική προσαρμογή, επομένως, δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα διαχείρισης των κτηνοτροφικών μονάδων, αλλά κρίσιμο παράγοντα για τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα ολόκληρης της ευρωπαϊκής γαλακτοκομικής αλυσίδας.
