Το El Niño απειλεί την παγκόσμια αγορά μπανάνας
Οι παραγωγοί μπανάνας στη Λατινική Αμερική προετοιμάζονται πυρετωδώς για τις πιθανές επιπτώσεις του φαινομένου El Niño, καθώς οι έντονες βροχοπτώσεις, οι πλημμύρες και η ξηρασία απειλούν την παραγωγή σε διαφορετικές περιοχές καλλιέργειας. Οι καιρικές διαταραχές έρχονται να προστεθούν στο αυξανόμενο κόστος παραγωγής, στους κινδύνους από ασθένειες και στις δυσκολίες διατήρησης σταθερών προμηθειών για τη διεθνή αγορά, με ότι συνεπάγεται αυτό για τις παγκόσμιες προμήθειες και ειδικότερα τις ευρωπαϊκές αγορές, αφού οι παραγωγικές χώρες της περιοχής ευθύνονται περίπου για το 70% των συνολικών εισαγωγών μπανάνας στην ΕΕ.
«Το El Niño συνιστά σημαντική απειλή για την παραγωγή μπανάνας, με τις επιπτώσεις να διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή: από υψηλότερες θερμοκρασίες και ξηρασία έως έντονες βροχοπτώσεις και πλημμύρες», προειδοποιεί ο Rob Desson, ανώτερος διευθυντής επιχειρηματικών συνεργασιών για τα νωπά προϊόντα στη Βόρεια Αμερική της Fairtrade America, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Freshplaza. Υπενθυμίζεται ότι το τρέχον φαινόμενο θα είναι το ισχυρότερο των τελευταίων 75 ετών τουλάχιστον, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ειδικών.
Οι καλλιέργειες υπό απειλή
Ο Ισημερινός και το Περού, δύο παραγωγικά κράτη, συγκαταλέγονται στις χώρες που ενδέχεται να δεχθούν ισχυρές πιέσεις λόγω των αυξημένων βροχοπτώσεων. Η υπερβολική υγρασία και οι πλημμύρες αυξάνουν τον κίνδυνο εξάπλωσης ασθενειών, όπως η νόσος Moko, ο μύκητας Fusarium TR4 και η μαύρη σιγατόκα (Black Sigatoka).
Ιδιαίτερη ανησυχία, μάλιστα, προκαλεί το Fusarium TR4, το οποίο προσβάλλει τα φυτά μέσω των ριζών και δεν θεραπεύεται μετά την εγκατάστασή του. Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη και ο περιορισμός της εξάπλωσής του αποτελούν κρίσιμες προτεραιότητες για τους παραγωγούς.
Στην Κολομβία, οι επιπτώσεις των έντονων βροχοπτώσεων έχουν ήδη γίνει αισθητές. Περισσότερα από 1.200 εκτάρια, πλημμύρισαν στις αρχές του έτους, επηρεάζοντας τη διαθεσιμότητα μπανάνας για εξαγωγή, πριν ακόμη εκδηλωθούν οι αναμενόμενες συνθήκες El Niño, αναφέρει ο Desson στην ίδια πηγή, επικαλούμενος στοιχεία του Emerson Aguirre, προέδρου της ένωσης παραγωγών μπανάνας Augura.
Στις περιοχές που πλήττονται από υψηλές θερμοκρασίες και ξηρασία, αντίθετα, η ανεπαρκής άρδευση μπορεί να μειώσει το μέγεθος και το βάρος των καρπών και των τσαμπιών, περιορίζοντας τις συνολικές αποδόσεις.
Πιθανές απώλειες 1,36 εκατ. τόνων
Σε ένα δυσμενές σενάριο, οι απώλειες στην παγκόσμια παραγωγή θα μπορούσαν να φτάσουν τους 1,36 εκατ. μετρικούς τόνους, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 75 εκατ. κιβώτια μπανάνας, εκτιμά ο ίδιος. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να απειλήσει τη διαθεσιμότητα του προϊόντος και τη βιωσιμότητα επιχειρήσεων σε ολόκληρο τον κλάδο.
Παράλληλα, οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν αυξημένες δαπάνες για λιπάσματα, εισροές και μεταφορές, καθώς και πρόσθετο κόστος για την προστασία των φυτειών από ασθένειες και ακραία καιρικά φαινόμενα. Οι επίμονα χαμηλές τιμές της μπανάνας, όμως, έχουν, ταυτόχρονα, περιορίσει τη δυνατότητά τους να επενδύουν στις εκμεταλλεύσεις τους. Εάν οι πιέσεις ενταθούν χωρίς αντίστοιχη οικονομική στήριξη, ορισμένοι παραγωγοί ενδέχεται να εγκαταλείψουν την καλλιέργεια, επηρεάζοντας περαιτέρω την προσφορά και τις τιμές για τους καταναλωτές.
Μέτρα προσαρμογής και πρακτικές στήριξης από την Fairtrade
Στο Περού, οι παραγωγοί εφαρμόζουν πρακτικές ενίσχυσης της ανθεκτικότητας του εδάφους, όπως η εδαφοκάλυψη, ο βιοάνθρακας και το κομπόστ, ενώ ορισμένοι χρησιμοποιούν τον ωφέλιμο μύκητα Trichoderma για την αντιμετώπιση ασθενειών. Στον Ισημερινό, μια νέα ανοικτή πλατφόρμα αξιοποιεί δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς και δορυφόρους για την παρακολούθηση των βροχοπτώσεων και του κινδύνου σιγατόκας.
Καθώς η προσαρμογή απαιτεί πρόσθετες επενδύσεις, τις οποίες συχνά επωμίζονται οι ίδιοι οι παραγωγοί, η Fairtrade ανακοίνωσε αύξηση των ελάχιστων τιμών για τις μπανάνες. Οι νέες τιμές, που θα ισχύσουν για συμβάσεις από την 1η Ιανουαρίου 2027, προβλέπουν μέση αύξηση 5,6% σε επίπεδο Ex Works και 3,9% σε επίπεδο FOB, με διαφοροποιήσεις ανά χώρα προέλευσης, ωφελώντας 35.516 πιστοποιημένους παραγωγούς και εργαζομένους. Παράλληλα, οι παραγωγοί λαμβάνουν πριμ 1 δολαρίου/ κιβώτιο για επενδύσεις στις εκμεταλλεύσεις τους ή σε κοινοτικά έργα, ενώ η Fairtrade τονίζει τη σημασία των μακροχρόνιων συνεργασιών και των σταθερότερων εισοδημάτων.
