Κατάργηση ιστορικών δικαιωμάτων και στόχευση της στήριξης σε ενεργούς αγρότες εξετάζουν οι υπουργοί Γεωργίας της Ε.Ε.

Ένα νέο μοντέλο εισοδηματικής στήριξης, με βασικό στοιχείο τη λεγόμενη φθίνουσα ενίσχυση βάσει έκτασης (DABIS) φέρνει η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2027.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει έγγραφο εργασίας της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ προς το Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας (AGRIFISH) για την ΚΑΠ μετά το 2027, το σύστημα προβλέπει πληρωμές με βάση τα επιλέξιμα εκτάρια και κινείται προς μια σημαντική απλοποίηση του σημερινού πλαισίου, καθώς καταργεί το καθεστώς των δικαιωμάτων.

Ταυτόχρονα, εισάγεται κλιμακωτή μείωση των ενισχύσεων για τις μεγαλύτερες εκμεταλλεύσεις, με στόχο μια πιο ισορροπημένη κατανομή των κονδυλίων. Σε κάθε περίπτωση, το ανώτατο όριο στήριξης θα φτάνει τα 100.000 ευρώ ανά γεωργική εκμετάλλευση ετησίως.

Η Επιτροπή επιχειρεί, μέσω του νέου σχήματος, να αντιμετωπίσει τις σημερινές ανισορροπίες, όπου ένα μικρό ποσοστό μεγάλων δικαιούχων απορροφά δυσανάλογα μεγάλο μέρος των άμεσων ενισχύσεων. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο συνδέεται και με ευρύτερους στόχους, όπως η ανανέωση των γενεών στη γεωργία, η ενίσχυση της βιωσιμότητας και η προσαρμογή του τομέα στις περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις.

Ωστόσο, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή, καθώς αρκετά κράτη μέλη εκφράζουν προβληματισμούς για τις επιπτώσεις στην κατανομή των ενισχύσεων, τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων και το κατά πόσο πρέπει να διατηρηθεί μεγαλύτερη εθνική ευελιξία. Οι τελικές αποφάσεις θα διαμορφωθούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034.

Ακολουθεί το έγγραφο εργασίας της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ:

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ 

«Η Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2027 — Βασικές επιλογές σχεδιασμού για την εισοδηματική στήριξη – Συζήτηση προσανατολισμού

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής για την Κοινή Γεωργική Πολιτική μετά το 2027, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίσουν ότι η εισοδηματική στήριξη κατευθύνεται κατά κύριο λόγο σε γεωργούς των οποίων η βασική δραστηριότητα είναι η γεωργία και οι οποίοι, ως εκ τούτου, συμβάλλουν ενεργά στην επισιτιστική ασφάλεια. Προς τον σκοπό αυτό και, ιδίως, για τη διατήρηση της ικανότητας παραγωγής τροφίμων σε ολόκληρη την Ένωση, η στήριξη θα πρέπει να στοχεύει σε συγκεκριμένες ομάδες γεωργών και γεωγραφικές περιοχές που χρειάζονται πρόσθετη εισοδηματική ενίσχυση ώστε να παραμείνουν βιώσιμες και ανθεκτικές στο μέλλον, ενισχύοντας παράλληλα την ικανότητά τους να προσαρμόζονται και να παραμένουν ανταγωνιστικές.

Κατά το Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας του Νοεμβρίου 2025, οι υπουργοί συζήτησαν τον ρόλο της εισοδηματικής στήριξης στην ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, μεταξύ άλλων μέσω της καλύτερης στόχευσής της. Διαφάνηκε ευρεία αναγνώριση ότι η εισοδηματική στήριξη πρέπει να κατευθύνεται σε γεωργούς που ασκούν γεωργική δραστηριότητα, συμβάλλοντας στην ανθεκτικότητα του γεωργικού τομέα και στην επισιτιστική ασφάλεια, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την ποικιλομορφία των γεωργικών δομών σε ολόκληρη την Ένωση.

Με βάση αυτή την ανταλλαγή απόψεων και λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο των συζητήσεων σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό της ΚΓΠ μετά το 2027, η Κυπριακή Προεδρία καλεί τα κράτη μέλη να εστιάσουν στις βασικές επιλογές σχεδιασμού της εισοδηματικής στήριξης.

Η πρόταση της Επιτροπής εισάγει μια φθίνουσα εισοδηματική στήριξη βάσει έκτασης (DABIS), η οποία παρέχει ενισχύσεις με βάση επιλέξιμα εκτάρια, σε μεγάλο βαθμό απλουστευμένη (κατάργηση δικαιωμάτων), ενώ εισάγει κλιμακωτή μείωση της στήριξης για μεγαλύτερες γεωργικές εκμεταλλεύσεις και προωθεί μια πιο ισορροπημένη κατανομή. Επιπλέον, οι ενισχύσεις θα ανέρχονται κατ’ ανώτατο όριο σε 100.000 ευρώ ανά γεωργική εκμετάλλευση ετησίως. Η στήριξη θα διαφοροποιείται επίσης με βάση αντικειμενικά και μη διακριτικά κριτήρια που συνδέονται με το εισόδημα των γεωργών. Προβλέπεται ακόμη στόχευση της στήριξης σε συγκεκριμένες ομάδες, όπως οι νέοι και οι γυναίκες γεωργοί, πιθανός αποκλεισμός από το καθεστώς DABIS γεωργών που φθάνουν σε ηλικία συνταξιοδότησης μετά από μεταβατική περίοδο (έως το 2032), καθώς και θέσπιση ελάχιστων και μέγιστων επιπέδων μέσης στήριξης ανά εκτάριο. Οι υπουργοί καλούνται να λάβουν υπόψη ότι αρκετά στοιχεία του προτεινόμενου πλαισίου παραμένουν, στο παρόν στάδιο, υπό εξέταση στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034. Στο πλαίσιο αυτό, η ανταλλαγή απόψεων στο Συμβούλιο έχει ως στόχο να παράσχει κατευθύνσεις και να συμβάλει στη διαδικασία, χωρίς να καταλήγει σε συμπεράσματα ούτε να προδικάζει τις συζητήσεις για το ΠΔΠ.

Συνολικά, τα στοιχεία αυτά συνιστούν εξέλιξη στον σχεδιασμό της εισοδηματικής στήριξης. Αποσκοπούν στη βελτίωση της στόχευσης και της κατανομής της στήριξης (καθώς στο τρέχον πρόγραμμα, το 5% των μεγαλύτερων δικαιούχων της ΚΓΠ λαμβάνει σχεδόν το 50% των άμεσων ενισχύσεων), συμβάλλοντας παράλληλα σε ευρύτερους στόχους όπως η επισιτιστική ασφάλεια, η στήριξη της ανανέωσης των γενεών και η πιο ισόρροπη ανάπτυξη του γεωργικού τομέα στην Ένωση. Επίσης, διευκολύνουν τον αναπροσανατολισμό προς γεωργοπεριβαλλοντικά και κλιματικά μέτρα, περιοχές με περιορισμούς, συγκεκριμένους τομείς ή επενδύσεις και την ανταγωνιστικότητα.

Ταυτόχρονα, τα στοιχεία αυτά εγείρουν σημαντικά ερωτήματα ως προς τη συνδυασμένη τους επίδραση, ιδίως σχετικά με:

την κατανομή της στήριξης μεταξύ εκμεταλλεύσεων διαφορετικού μεγέθους και τύπου,
την οικονομική βιωσιμότητα και την επενδυτική ικανότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων,
την ανανέωση των γενεών και την πρόσβαση στη γη,
και την ισορροπία μεταξύ ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου και ευελιξίας των κρατών μελών.
Η ποικιλομορφία των γεωργικών δομών και των οικονομικών συνθηκών στην Ένωση καθιστά τις επιλογές αυτές ιδιαίτερα ευαίσθητες. Ενώ πιο εναρμονισμένες προσεγγίσεις, όπως αυτές που προτείνει η Επιτροπή, μπορούν να συμβάλουν σε ίσους όρους ανταγωνισμού και δικαιότερη κατανομή της στήριξης, ενδέχεται να περιορίσουν τη δυνατότητα των κρατών μελών να προσαρμόζουν την εισοδηματική στήριξη στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Αντίθετα, η μεγαλύτερη ευελιξία μπορεί να επιτρέπει καλύτερη προσαρμογή στα εθνικά δεδομένα, αλλά ενδέχεται να οδηγήσει σε κατακερματισμό και άνισα επίπεδα στήριξης στην Ένωση.

Επιπλέον, ο σχεδιασμός του DABIS πρέπει να διασφαλίζει ότι η εισοδηματική στήριξη συνεχίζει να στηρίζει τη βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, συμπεριλαμβανομένων όσων συμβάλλουν καθοριστικά στη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας και της επισιτιστικής ασφάλειας. Παράλληλα, είναι σημαντικό το σύστημα να εξασφαλίζει δίκαιη κατανομή της στήριξης και να διευκολύνει την ανανέωση των γενεών.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Προεδρία προτείνει τα εξής ερωτήματα:

Σε ποιο βαθμό θα πρέπει η στόχευση της εισοδηματικής στήριξης να καθορίζεται από κοινούς κανόνες της ΕΕ, ώστε να διασφαλίζεται η δικαιοσύνη, και σε ποιο βαθμό θα πρέπει να διατηρείται ευελιξία για τα κράτη μέλη ώστε να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητές τους;
Ποια είναι η άποψή σας σχετικά με τους μηχανισμούς κλιμακωτής μείωσης και ανώτατου ορίου της εισοδηματικής στήριξης, ως μέσα για δικαιότερη κατανομή, χωρίς να υπονομεύεται η βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και ο ρόλος τους στην επισιτιστική ασφάλεια;