CBAM: Η ΕΕ διευρύνει τον μηχανισμό άνθρακα στα λιπάσματα – Αντιδρούν οι αγρότες

Ισχυρότερο έλεγχο των εισαγωγών σε ότι αφορά το κόστος άνθρακα επιθυμούν οι υπουργοί οικονομικών της ΕΕ, ενώ οι Copa-Cogeca προειδοποιούν για αυξημένο κόστος για τους παραγωγούς και ανεπαρκή προστασία της αγοράς. Στη διεύρυνση του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) προχωρά η ΕΕ, καθώς οι υπουργοί Οικονομικών των κρατών-μελών, κατά τη συνεδρίαση του ECOFIN την Παρασκευή 12 Ιουνίου, υιοθέτησαν κοινή διαπραγματευτική θέση για την ενίσχυση του μέτρου, το οποίο εφαρμόζεται πλήρως από την αρχή του έτους. Ο μηχανισμός επιβάλλει κόστος άνθρακα σε εισαγόμενα προϊόντα υψηλής έντασης εκπομπών, όπως λιπάσματα, χάλυβας, τσιμέντο, αλουμίνιο, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο, με στόχο την αποτροπή της «διαρροής άνθρακα», δηλαδή της μεταφοράς παραγωγής σε χώρες με χαμηλότερες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.

Η νέα πρόταση προβλέπει επέκταση του CBAM πέρα από τις πρώτες ύλες καλύπτοντας και επιλεγμένα μεταποιημένα προϊόντα της εφοδιαστικής αλυσίδας, που χρησιμοποιούν υλικά τα οποία ήδη υπάγονται στον μηχανισμό. Παράλληλα, εισάγονται μέτρα κατά της καταστρατήγησης του συστήματος, όπως η επέκτασή του σε ορισμένα μεταλλικά απορρίμματα και η δυνατότητα παρέμβασης της Κομισιόν σε περιπτώσεις παραπλανητικών δηλώσεων από εταιρείες υψηλού κινδύνου.

Το μέτρο δεν συνιστά ουσιαστική προστασία λένε οι οργανώσεις

Ιδιαίτερη σημασία για τον αγροτικό τομέα έχει η πρόβλεψη για μηχανισμό ασφαλείας σε περιπτώσεις σοβαρών διαταραχών της αγοράς λιπασμάτων. Ωστόσο, οι αγροτικές και συνεταιριστικές οργανώσεις της ΕΕ, Copa-Cogeca, θεωρούν ότι το μέτρο δεν προσφέρει ουσιαστική προστασία. Σύμφωνα με τις οργανώσεις, η ενεργοποίηση του μηχανισμού προβλέπεται μόνο όταν οι τιμές των εισαγόμενων λιπασμάτων αυξηθούν κατά περισσότερο από 50% σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας, όριο που χαρακτηρίζεται υπερβολικά υψηλό.

Όπως εκτιμούν, ο CBAM θα επιβαρύνει τους Ευρωπαίους αγρότες με πρόσθετο κόστος περίπου 820 εκατ. ευρώ το 2026, προειδοποιώντας ότι οι αυξήσεις στις τιμές των λιπασμάτων ενδέχεται να επηρεάσουν τη βιωσιμότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, την παραγωγή τροφίμων και τις τιμές για τους καταναλωτές. Η συζήτηση θα συνεχιστεί πλέον στο Ευρωκοινοβούλιο, με στόχο η τελική συμφωνία να έρθει πριν το τέλος του έτους.