Σε εκσυγχρονισμό των κανόνων για το φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό προχωρά η ΕΕ μετά από δεκαετίες
Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν την Δευτέρα, 15 Ιουνίου, σε προσωρινή συμφωνία για ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο που ενισχύει την αγροβιοποικιλότητα, στηρίζει την καινοτομία και προσαρμόζει τη γεωργική παραγωγή στις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής, σε ότι αφορά το πολλαπλασιαστικό υλικό των φυτών.
Τα δύο όργανα της ΕΕ, μετά από πρόταση της Κομισιόν, συμφώνησαν για τη συνολική αναθεώρηση των κανόνων που διέπουν την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού (Plant Reproductive Material – PRM). Η συμφωνία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τον εκσυγχρονισμό ενός νομοθετικού πλαισίου το οποίο, σε αρκετές περιπτώσεις, παρέμενε ουσιαστικά αμετάβλητο από τη δεκαετία του 1960, όπως σημειώνεται, χαρακτηριστικά, στην ανακοίνωση του Συμβουλίου της ΕΕ.
Στόχος των νέων κανόνων είναι η ενίσχυση της αγροβιοποικιλότητας, η υποστήριξη των ποικιλιών διατήρησης και των τοπικά προσαρμοσμένων ποικιλιών, καθώς και η παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στην κατηγορία των βελτιωτικών φυτών, στους επαγγελματίες φορείς του κλάδου αλλά και στους μη επαγγελματίες χρήστες. Παράλληλα, επιδιώκεται η διασφάλιση ότι το φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό που κυκλοφορεί στην ευρωπαϊκή αγορά θα είναι υψηλής ποιότητας, αξιόπιστο και κατάλληλα προσαρμοσμένο στις σύγχρονες περιβαλλοντικές και κλιματικές προκλήσεις.
Στήριξη της καινοτομίας και της βιώσιμης γεωργίας
«Η σημερινή συμφωνία θεσπίζει κανόνες που στηρίζουν την καινοτομία, ενισχύουν τη βιοποικιλότητα και παρέχουν στους αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη το υψηλής ποιότητας υλικό που χρειάζονται για να εξασφαλίσουν παραγωγική, ανθεκτική και βιώσιμη γεωργική παραγωγή», επεσήμανε, σε δήλωσή της, η Υπουργός Γεωργίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μαρία Παναγιώτου.
Η νέα πρόταση αντικαθιστά μια σειρά υφιστάμενων τομεακών οδηγιών με έναν ενιαίο και εναρμονισμένο κανονισμό, δημιουργώντας ένα πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό σύστημα που ευνοεί την καινοτομία και ενισχύει την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Οι βασικοί στόχοι της μεταρρύθμισης
Με το νέο πλαίσιο, η ΕΕ επιδιώκει:
- Τη δημιουργία ενός απλούστερου και σαφέστερου συνόλου κανόνων σε όλα τα κράτη-μέλη, μειώνοντας τις αποκλίσεις στην εφαρμογή τους και διασφαλίζοντας ίσους όρους ανταγωνισμού.
- Την προώθηση της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου μέσω της αξιοποίησης ψηφιακών εργαλείων, βιομοριακών τεχνικών και σύγχρονων μεθόδων παραγωγής.
- Τη μείωση του διοικητικού φόρτου για τις αρμόδιες αρχές και τους επαγγελματίες φορείς μέσω εναρμονισμένων διαδικασιών, σαφέστερων αρμοδιοτήτων και ψηφιακής τεκμηρίωσης.
- Τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας ποιοτικού φυτικού αναπαραγωγικού υλικού, κατάλληλου για τις μεταβαλλόμενες γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες.
- Την ταχύτερη διάδοση ποικιλιών που μπορούν να ανταποκριθούν στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, των εχθρών και των ασθενειών των φυτών.
- Την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, τη διαφύλαξη των φυτικών γενετικών πόρων και την προστασία της βιοποικιλότητας.
- Τη βελτίωση της συνοχής με τη νομοθεσία της ΕΕ για την υγεία των φυτών και τους επίσημους ελέγχους, με παράλληλη ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας.
- Καθώς και λιγότερη γραφειοκρατία και πιο πρακτικές διαδικασίες.
Η συμφωνία προβλέπει πιο πρακτικές και λιγότερο επιβαρυντικές διαδικασίες τόσο για τις εθνικές αρχές όσο και για τους επαγγελματίες του κλάδου.
Στο πλαίσιο αυτό, η αξιολόγηση των νέων ποικιλιών ως προς την αξία τους για βιώσιμη καλλιέργεια και χρήση (Value for Sustainable Cultivation and Use – VSCU) παραμένει υποχρεωτική για τα καλλιεργούμενα φυτά (με εξαίρεση τα αγρωστώδη), καθώς και την πατάτα και το αμπέλι.
Παράλληλα, επιτεύχθηκε συμβιβαστική λύση σχετικά με τους επίσημους ελέγχους. Η καταχώριση των ποικιλιών εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τους επίσημους ελέγχους, ενώ θεσπίζονται και άλλες ειδικές εξαιρέσεις ώστε να περιοριστεί η περιττή γραφειοκρατία.
Επιπλέον, αναθεωρούνται οι κανόνες που αφορούν τις παρεκκλίσεις, διατηρώντας τις σχετικές δραστηριότητες εντός του πεδίου εφαρμογής της νομοθεσίας αλλά με πιο ευέλικτες και απλοποιημένες απαιτήσεις.
Αναμένεται η επίσημη έγκριση με πρόβλεψη για τετραετή περίοδο προσαρμογής
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει να λάβει, πλέον, την επίσημη έγκριση τόσο του Συμβουλίου της ΕΕ όσο και του Ευρωκοινοβουλίου, πριν υιοθετηθεί οριστικά και τεθεί σε ισχύ.
Ωστόσο, ακόμη και μετά την επίσημη υιοθέτησή της, η εφαρμογή των νέων κανόνων δεν θα ξεκινήσει άμεσα, καθώς προβλέπεται μεταβατική περίοδος τεσσάρων ετών πριν από την πλήρη εφαρμογή τους στα κράτη-μέλη της Κοινότητας.
