IRRI: Η τεχνολογία δεν φτάνει στις γυναίκες αγρότισσες χωρίς κοινωνική στήριξη

Παρά τις σημαντικές επενδύσεις που πραγματοποιούνται τα τελευταία χρόνια σε τεχνολογίες έξυπνης και κλιματικά ανθεκτικής γεωργίας, οι γυναίκες αγρότισσες εξακολουθούν να αξιοποιούν σε πολύ μικρότερο βαθμό τις καινοτόμες λύσεις σε σχέση με τους άνδρες. Νέα έρευνα του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας Ρυζιού (International Rice Research Institute – IRRI) έρχεται να εξηγήσει γιατί συμβαίνει αυτό, καταλήγοντας σε ένα σαφές συμπέρασμα: η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί.

Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του IRRI στην Ινδία και τις Φιλιππίνες, ανέλυσε τέσσερα αναπτυξιακά προγράμματα σε διαφορετικές περιοχές της Ινδίας, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες υιοθετούν και αξιοποιούν καινοτόμες γεωργικές τεχνολογίες. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι τεχνικές λύσεις αποδίδουν μόνο όταν συνοδεύονται από κοινωνική υποστήριξη, εκπαίδευση, πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στις αγορές, αλλά και από πολιτικές που αντιμετωπίζουν τις έμφυλες ανισότητες.

Η καινοτομία δεν είναι πάντα προσβάσιμη

Η ανάπτυξη της γεωργίας ακριβείας και των τεχνολογιών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή έχει επιταχυνθεί τα τελευταία χρόνια. Νέες ποικιλίες ανθεκτικές στην ξηρασία, αισθητήρες, γεωργικά μηχανήματα, εφαρμογές ψηφιακής διαχείρισης και τεχνολογίες εξοικονόμησης νερού παρουσιάζονται ως λύσεις για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανθεκτικότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων.

Ωστόσο, σύμφωνα με τους ερευνητές, η επικρατούσα προσέγγιση βασίζεται στην παραδοχή ότι αρκεί η διάθεση μιας νέας τεχνολογίας στην αγορά για να την υιοθετήσουν οι παραγωγοί. Στην πράξη, όμως, οι γυναίκες αντιμετωπίζουν πολλαπλά εμπόδια που δεν σχετίζονται με την ίδια την τεχνολογία. Η έλλειψη ιδιοκτησίας γης, η περιορισμένη πρόσβαση σε τραπεζικό δανεισμό, η δυσκολία συμμετοχής στις αγορές, οι κοινωνικές αντιλήψεις για τους ρόλους των φύλων και ο δυσανάλογος φόρτος της απλήρωτης οικιακής εργασίας λειτουργούν συχνά ως σημαντικότερα εμπόδια από το ίδιο το κόστος του εξοπλισμού. Εξίσου σημαντικό εμπόδιο αποδείχθηκε και ο χρόνος.

Σύμφωνα με τους ερευνητές, περίπου το 60% των προγραμμάτων που στοχεύουν στην ενδυνάμωση των γυναικών κινδυνεύει να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά τους, όταν δεν λαμβάνει υπόψη ότι οι γυναίκες εξακολουθούν να επωμίζονται το μεγαλύτερο μέρος της φροντίδας του νοικοκυριού και των παιδιών. Έτσι, οι νέες γεωργικές πρακτικές συχνά προσθέτουν επιπλέον ώρες εργασίας αντί να διευκολύνουν την καθημερινότητά τους.

Ένα διαφορετικό μοντέλο

Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη αγροτικών τεχνολογιών πρέπει να γίνεται με τη συμμετοχή των ίδιων των κοινοτήτων και ιδιαίτερα των γυναικών που πρόκειται να χρησιμοποιήσουν τις λύσεις αυτές.

Παράλληλα, θεωρούν απαραίτητη τη συμμετοχή και των ανδρών στις δράσεις ενημέρωσης και εκπαίδευσης, ώστε η υιοθέτηση νέων πρακτικών να υποστηρίζεται και μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η επιτυχία μιας καινοτομίας δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την τεχνική της αρτιότητα. Η πρόσβαση στη γνώση, τα δικαιώματα στη γη, η χρηματοδότηση, η συλλογική οργάνωση, οι κοινωνικές δομές και οι τοπικές συνθήκες αποτελούν εξίσου κρίσιμους παράγοντες.