Η δύσκολη εξίσωση της ιρλανδικής Προεδρίας

Η συζήτηση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική περνά πλέον από τις ανακοινώσεις στη διαπραγμάτευση. Και στο δεύτερο εξάμηνο του 2026, μεγάλο μέρος της ευθύνης πέφτει στην Ιρλανδία, η οποία έχει αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ με μία ιδιαίτερα δύσκολη αποστολή: να φέρει πιο κοντά τις θέσεις των κρατών μελών για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034.

Για τη γεωργία, η συζήτηση αυτή συμπυκνώνεται ήδη σε ένα φαινομενικά απλό ερώτημα: η επόμενη ΚΑΠ θα διαθέτει τελικά 300 ή περίπου 400 δισ. ευρώ; Η απάντηση είναι πιο σύνθετη από όσο δείχνουν οι αριθμοί.

Το περιθώριο για πρόσθετη χρηματοδότηση

Στην πρόταση για την περίοδο μετά το 2027 προβλέπεται ένας προστατευμένος χρηματοδοτικός πυρήνας περίπου 300 δισ. ευρώ για τη γεωργία, κυρίως για την εισοδηματική στήριξη και την αντιμετώπιση κρίσεων. Παράλληλα, η νέα αρχιτεκτονική των Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων δημιουργεί δυνατότητες άντλησης πρόσθετων πόρων.

Υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η συνολική χρηματοδότηση που θα μπορούσε να κατευθυνθεί στον αγροτικό τομέα μπορεί επομένως να κινηθεί σημαντικά υψηλότερα. Η κρίσιμη λέξη, όμως, είναι το «θα μπορούσε».

Οι πρόσθετοι αυτοί πόροι δεν είναι εξίσου κατοχυρωμένοι για τη γεωργία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η πραγματική κατανομή τους θα εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τις επιλογές και τις προτεραιότητες κάθε κράτους μέλους. Η γεωργία θα κληθεί έτσι να διεκδικήσει μέρος της χρηματοδότησης μέσα σε ευρύτερους εθνικούς φακέλους, παράλληλα με άλλες πολιτικές και επενδυτικές ανάγκες.

Το στοίχημα

Ακριβώς εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η ιρλανδική Προεδρία.

Η Ιρλανδία έχει χαρακτηρίσει την επίτευξη έγκαιρης συμφωνίας για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ως οριζόντια προτεραιότητα της εξάμηνης θητείας της. Παράλληλα, στο γεωργικό της πρόγραμμα τοποθετεί στο επίκεντρο την επισιτιστική ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα, την απλούστευση, τη βιωσιμότητα και την ανανέωση των γενεών.

Το στοίχημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο να υπάρξει συμφωνία εγκαίρως. Είναι και το περιεχόμενο της συμφωνίας και, τελικά, το είδος της ΚΑΠ που θα προκύψει για την περίοδο μετά το 2027. Διότι η απόσταση μεταξύ 300 και 400 δισ. ευρώ δεν αποτυπώνει απλώς διαφορετικά μεγέθη προϋπολογισμού. Αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ ενός κοινού χρηματοδοτικού πυρήνα, εγγυημένου σε επίπεδο ΕΕ, και πρόσθετων πόρων των οποίων η κατεύθυνση προς τη γεωργία θα εξαρτάται περισσότερο από εθνικές πολιτικές αποφάσεις. Και αυτό αγγίζει την ίδια την έννοια του «Κ» στην Κοινή Αγροτική Πολιτική.

Η ώρα των εθνικών επιλογών

Για την Ελλάδα, η συζήτηση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Η έναρξη της διαδικασίας του ΟΣΔΕ επαναφέρει στο προσκήνιο τη σημασία της διοικητικής ετοιμότητας και της ομαλής εφαρμογής της σημερινής ΚΑΠ. Ωστόσο, παράλληλα με την ανάγκη να λειτουργούν αποτελεσματικά τα υφιστάμενα εργαλεία, χρειάζεται ήδη να διαμορφώνεται σαφής εθνική θέση για την επόμενη ημέρα.

Η νέα αρχιτεκτονική καθιστά τις εθνικές επιλογές σημαντικότερες από ό,τι στο παρελθόν. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν αρκεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις στις Βρυξέλλες, αλλά χρειάζεται να προσδιορίσει έγκαιρα ποιες εγγυήσεις θεωρεί απαραίτητες για τη χρηματοδότηση της γεωργίας και ποια στοιχεία του κοινού ευρωπαϊκού πλαισίου πρέπει να διαφυλαχθούν.

Καθώς η ιρλανδική Προεδρία επιχειρεί τους επόμενους μήνες να φέρει πιο κοντά τις θέσεις των κρατών μελών για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η συζήτηση για τα 300 ή τα 400 δισ. ευρώ είναι τελικά μόνο η αφετηρία. Το ουσιαστικό ερώτημα είναι ποιος θα αποφασίζει για τους πρόσθετους πόρους, με ποιους όρους θα κατευθύνονται στη γεωργία και πόσο χώρο θα αφήνει η νέα αρχιτεκτονική για αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών.

Εκεί θα κριθεί όχι μόνο το μέγεθος της επόμενης ΚΑΠ, αλλά και το κατά πόσο θα διατηρήσει τον πραγματικά κοινό ευρωπαϊκό χαρακτήρα της.