Ουκρανία: Σε απόγνωση οι αγρότες – Ο ρωσικός αποκλεισμός στη Μαύρη Θάλασσα εγκλωβίζει τη σοδειά τους

Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται ο αγροτικός τομέας της Ουκρανίας, καθώς οι εντεινόμενες ρωσικές επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχουν σχεδόν παραλύσει τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων, την ώρα που η συγκομιδή σιταριού βρίσκεται στην κορύφωσή της.

Το αποτέλεσμα είναι μεγάλες ποσότητες προϊόντων να παραμένουν στις εκμεταλλεύσεις και στις αποθήκες, ενώ οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας. Όπως μεταδίδει το Reuters, περίπου το 90% των εξαγωγών ουκρανικών προϊόντων, όπως σιτάρι, καλαμπόκι και ηλιόσπορος, πραγματοποιείται μέσω της Μαύρης Θάλασσας. Η διακοπή των θαλάσσιων μεταφορών δημιουργεί, επομένως, ένα σοβαρό πρόβλημα για την απορρόφηση της φετινής παραγωγής.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του 57χρονου αγρότη Σεργκέι Ριμπάλκο, ο οποίος είχε ήδη χάσει τα δύο τρίτα της γης του μετά τη ρωσική κατοχή μεγάλου τμήματος της νότιας Ουκρανίας. Σήμερα, παρά την καλή παραγωγή, αδυνατεί να διαθέσει τα σιτηρά του. Οι αποθηκευτικοί του χώροι είναι σχεδόν γεμάτοι, ενώ η συγκομιδή του καλαμποκιού αναμένεται να ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο. «Δεν υπάρχει πού να στείλουμε αυτά τα σιτηρά», δήλωσε στο Reuters, περιγράφοντας την κατάσταση ως «πλήρη καταστροφή για τους αγρότες».

Υποχώρηση των τιμών

Η κρίση δεν περιορίζεται στις εξαγωγές. Η συσσώρευση της παραγωγής στην εσωτερική αγορά έχει οδηγήσει σε σημαντική υποχώρηση των τιμών, την ώρα που το κόστος παραγωγής παραμένει υψηλό. Σύμφωνα με το Reuters, οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι παραγωγοί θα μπορούν να αποκομίσουν κέρδος ουσιαστικά μόνο από την εξαγωγή σιταριού, ενώ στα υπόλοιπα σιτηρά δυσκολεύονται ακόμη και να καλύψουν το κόστος παραγωγής.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η επόμενη καλλιεργητική περίοδος. Χωρίς έσοδα από τις φετινές πωλήσεις, οι αγρότες δυσκολεύονται να αγοράσουν καύσιμα, να πληρώσουν εργατικά και να προμηθευτούν τα απαραίτητα εφόδια για τη φθινοπωρινή σπορά. Ο κίνδυνος, επομένως, είναι η σημερινή κρίση των εξαγωγών να εξελιχθεί σε κρίση παραγωγής την επόμενη χρονιά.

Η Ουκρανία αναμένει φέτος παραγωγή σιτηρών περίπου 60 εκατ. τόνων, σχεδόν στα ίδια επίπεδα με το 2025. Ωστόσο, η έλλειψη αποθηκευτικών χώρων ενδέχεται να φτάσει τα 11 εκατ. τόνους, σύμφωνα με το ουκρανικό υπουργείο Γεωργίας.

Μείωση εξαγωγών

Τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές έχουν λάβει δραματικές διαστάσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το Reuters, οι εξαγωγές σιτηρών μειώθηκαν κατά περίπου 75% στις δύο πρώτες εβδομάδες του Αυγούστου σε σχέση με πέρυσι. Το Κίεβο επιχειρεί να αξιοποιήσει εναλλακτικές διαδρομές μέσω σιδηροδρόμων, οδικών μεταφορών και του Δούναβη. Ωστόσο, αυτές δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη δυναμικότητα των λιμανιών της Μαύρης Θάλασσας. Το ουκρανικό υπουργείο Γεωργίας εκτιμά ότι ακόμη και όταν οι εναλλακτικές διαδρομές λειτουργήσουν σε πιο σταθερή βάση, θα μπορούν να καλύπτουν μόλις το 50%-55% της μηνιαίας δυναμικότητας των λιμανιών, η οποία ανέρχεται σε περίπου 6 εκατ. τόνους.

Οι επιπτώσεις επεκτείνονται και στην παγκόσμια αγορά. Η Ουκρανία καλύπτει περίπου το 6% της παγκόσμιας προσφοράς σιταριού και το 11% της προσφοράς καλαμποκιού, με σημαντικές ποσότητες να κατευθύνονται σε χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Η αγροτική οικονομία αποτελεί περίπου το 60% των εξαγωγικών εσόδων της Ουκρανίας. Το Reuters αναφέρει ότι η κεντρική τράπεζα της χώρας υπολογίζει απώλειες περίπου 2,5 δισ. δολαρίων σε έσοδα από συνάλλαγμα μέχρι το τέλος του έτους λόγω του αποκλεισμού, ενώ οι πρόσθετες απώλειες των αγροτών από το αυξημένο κόστος logistics εκτιμώνται σε περίπου 3 δισ. δολάρια.

Η κατάσταση δημιουργεί, τέλος, έναν ευρύτερο κίνδυνο για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Η διατάραξη των εξαγωγών από τη Μαύρη Θάλασσα έχει ήδη οδηγήσει σε άνοδο των διεθνών τιμών σιτηρών, ενώ η παράταση των προβλημάτων θα μπορούσε να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα. Για τους Ουκρανούς παραγωγούς, ωστόσο, το άμεσο ζητούμενο είναι πολύ πιο συγκεκριμένο. Να βρεθεί τρόπος να φύγει η φετινή σοδειά από τη χώρα, ώστε να υπάρξουν τα απαραίτητα έσοδα για να μπορέσει να ξεκινήσει η επόμενη. Όπως επισημαίνει το Reuters, εάν οι αγρότες δεν μπορέσουν να χρηματοδοτήσουν τη φθινοπωρινή σπορά, η σημερινή κρίση εξαγωγών μπορεί να μετατραπεί σε πραγματική κρίση παραγωγής και επισιτιστικής ασφάλειας μέσα στον επόμενο χρόνο.