Παντελής Μπαρούχας, πρόεδρος του Τμήματος Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Πατρών: «Ο γεωπόνος του μέλλοντος θα συνδέει το έδαφος με την τεχνητή νοημοσύνη»

Η τεχνητή νοημοσύνη, τα μεγάλα δεδομένα, οι αισθητήρες και η γεωργία ακριβείας μετασχηματίζουν με ταχείς ρυθμούς τον αγροδιατροφικό τομέα, δημιουργώντας νέες απαιτήσεις αλλά και νέες ευκαιρίες για το επάγγελμα του γεωπόνου. Ο καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Παντελής Μπαρούχας, μιλώντας στην «ΥΧ», περιγράφει το προφίλ του «γεωπόνου του μέλλοντος», ενός επιστήμονα που θα συνδυάζει τη γνώση του εδάφους και των καλλιεργειών με την τεχνητή νοημοσύνη, την ανάλυση δεδομένων και την καινοτομία.

Οι φετινές βάσεις έδειξαν ότι πολλές γεωπονικές και περιβαλλοντικές σχολές παραμένουν χαμηλά στις προτιμήσεις των υποψηφίων. Σας ανησυχεί αυτή η εικόνα;

Με ανησυχεί όταν βλέπουμε μόνο τους αριθμούς και όχι μια νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται μπροστά μας. Η γεωπονία δεν βρίσκεται σε κρίση ως επιστήμη. Βρίσκεται στο επίκεντρο των μεγαλύτερων προκλήσεων του 21ου αιώνα. Διατροφική ασφάλεια, κλιματική αλλαγή, προστασία εδαφών, διαχείριση νερού, βιοποικιλότητα και βιώσιμη ανάπτυξη είναι ζητήματα που θα καθορίσουν το μέλλον της ανθρωπότητας. Το παράδοξο είναι ότι οι επιστήμες που καλούνται να δώσουν λύσεις σε αυτά τα προβλήματα συχνά δεν βρίσκονται στις πρώτες επιλογές των νέων. Αυτό δείχνει ότι οφείλουμε να επαναπροσδιορίσουμε τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζουμε τη σύγχρονη γεωπονία στην κοινωνία.

Ποιος είναι, λοιπόν, ο γεωπόνος του μέλλοντος;

Ο γεωπόνος του μέλλοντος δεν είναι μόνο ο ειδικός της παραγωγής. Είναι ο επιστήμονας που συνδέει το έδαφος, το νερό, το κλίμα, τα δεδομένα, την τεχνητή νοημοσύνη και την επιχειρηματικότητα. Αξιοποιεί αισθητήρες, δορυφορικά δεδομένα, τηλεπισκόπηση, drones και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να λαμβάνει καλύτερες αποφάσεις. Αν ο γεωπόνος του 20ού αιώνα διάβαζε το χωράφι, ο γεωπόνος του 21ου αιώνα διαβάζει ταυτόχρονα το χωράφι, τα δεδομένα και τους αλγορίθμους. Είναι ο αρχιτέκτονας της ευφυούς αγροδιατροφής και ο άνθρωπος που μπορεί να μετατρέψει την καινοτομία σε βιώσιμη ανάπτυξη.

Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει τη γεωπονία;

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον γεωπόνο. Ενισχύει τη δυνατότητά του να λαμβάνει ορθότερες αποφάσεις. Μπορεί να προβλέπει ανάγκες άρδευσης και λίπανσης, να εντοπίζει ασθένειες πριν εμφανιστούν στο χωράφι, να αξιολογεί την υγεία των εδαφών και να προβλέπει κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή. Η μεγάλη αλλαγή είναι ότι η γεωργία μεταβαίνει σταδιακά από τη διαχείριση με βάση την εμπειρία στη διαχείριση με βάση τα δεδομένα. Εκεί ακριβώς βρίσκεται ο νέος ρόλος του γεωπόνου.

Ποιος είναι ο ρόλος του Πανεπιστημίου Πατρών σε αυτή τη μετάβαση;

Το Πανεπιστήμιο Πατρών έχει αποδείξει διαχρονικά ότι μπορεί να πρωταγωνιστεί σε τομείς που διαμορφώνουν το μέλλον. Η ισχυρή του παρουσία στην Πληροφορική, η Επώνυμη Έδρα Τεχνητής Νοημοσύνης, τα μεταπτυχιακά προγράμματα στην Τεχνητή Νοημοσύνη και οι πρωτοβουλίες του Τμήματος Γεωπονίας για την Ψηφιακή Γεωργία αποδεικνύουν ότι δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις, αλλά συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωσή τους. Μέσα από τη διεπιστημονική συνεργασία των ακαδημαϊκών του μονάδων και τη διασύνδεσή του με το ερευνητικό, επιχειρηματικό και παραγωγικό οικοσύστημα της Δυτικής Ελλάδας, συμβάλλει στη διαμόρφωση πολιτικών για τη Γεωργία Ακριβείας, τη διαχείριση των υδατικών πόρων, την υγεία των εδαφών και την κλιματική ανθεκτικότητα. Παράλληλα, μέσω της συμμετοχής του στην Εθνική Επιτροπή AKIS και διεθνών έργων, συνδέει έρευνα και παραγωγή, εξάγοντας ελληνική τεχνογνωσία και καινοτόμες λύσεις στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.

Πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών στην Εθνική Επιτροπή AKIS;

Είναι εξαιρετικά σημαντική. Το AKIS βασίζεται στη σύνδεση της εκπαίδευσης, της έρευνας, της καινοτομίας, των γεωργικών συμβουλών και της παραγωγής. Είναι ακριβώς το μοντέλο που χρειάζεται η Ελλάδα για να περάσει σε μια νέα εποχή. Η συμμετοχή του Πανεπιστημίου Πατρών σε αυτόν τον εθνικό σχεδιασμό αποδεικνύει ότι μπορεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμόρφωση του γεωπόνου του μέλλοντος και στη μεταφορά γνώσης προς τον πρωτογενή τομέα.

Τι πρέπει να κάνουν η Πολιτεία και το ΓΕΩΤ.Ε.Ε.;

Πρέπει να αναδείξουν τον στρατηγικό ρόλο του γεωπόνου στη νέα πράσινη και ψηφιακή οικονομία. Αν η χώρα θέλει να πετύχει τους στόχους της για την κλιματική ανθεκτικότητα, τη διατροφική ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη, οφείλει να επενδύσει στους ανθρώπους που θα υλοποιήσουν αυτές τις πολιτικές. Χρειαζόμαστε μια νέα εθνική αφήγηση για τη γεωπονία.

Ποιο είναι το βασικό μήνυμα που θέλετε να στείλετε;

Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι γιατί οι γεωπονικές σχολές βρίσκονται χαμηλά στις προτιμήσεις των υποψηφίων. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι χωρίς τον γεωπόνο του μέλλοντος δεν μπορεί να υπάρξει διατροφική ασφάλεια, βιώσιμη διαχείριση του νερού και του εδάφους και κλιματική ανθεκτικότητα. Η επένδυση στη γεωπονία δεν είναι ζήτημα εκπαίδευσης μόνο. Είναι ζήτημα εθνικής στρατηγικής. Και η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να πρωταγωνιστήσει σε αυτόν τον μετασχηματισμό.