Πανεπιστήμιο Wageningen: Θερμοκήπια του μέλλοντος με λιγότερη ενέργεια, νερό και πόρους και περισσότερη παραγωγή

Η ανάγκη να παραχθούν περισσότερα τρόφιμα με λιγότερους διαθέσιμους πόρους οδηγεί την έρευνα σε νέα μοντέλα θερμοκηπιακής παραγωγής. Ενέργεια, νερό, θρεπτικά στοιχεία και διαθέσιμος χώρος βρίσκονται στο επίκεντρο του Greenhouse in Transition, ενός ερευνητικού έργου στο οποίο συνεργάζονται ερευνητές από την Ολλανδία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, με επικεφαλής το Πανεπιστήμιο Wageningen University & Research (WUR).

Τα σύγχρονα ολλανδικά θερμοκήπια αποτελούν ήδη ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα εφαρμογής υψηλής τεχνολογίας στη γεωργία. Κάμερες και αισθητήρες παρακολουθούν την ανάπτυξη των φυτών, αυτοματοποιημένα συστήματα ρυθμίζουν το κλίμα και ενεργειακά αποδοτικός φωτισμός συμβάλλει στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Leo Marcelis, καθηγητή Κηπευτικής και Φυσιολογίας Φυτικών Προϊόντων, η επόμενη ημέρα για τη θερμοκηπιακή γεωργία απαιτεί να εξεταστεί ολόκληρο το παραγωγικό σύστημα και όχι μόνο η ενεργειακή του αποδοτικότητα.

«Εκτός από την ενέργεια, το έργο εξετάζει το νερό και τα θρεπτικά στοιχεία», σημειώνει, επισημαίνοντας ότι υπάρχουν σημαντικά περιθώρια για μεγαλύτερη βιωσιμότητα μέσω της επαναχρησιμοποίησης υπολειμματικών ροών. Παράλληλα, η βιωσιμότητα έχει και κοινωνική διάσταση, καθώς η τεχνολογία μπορεί να αναλάβει σωματικά απαιτητικές ή σύνθετες εργασίες και να συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

Από την κάθετη καλλιέργεια στο θερμοκήπιο

Οι ερευνητές δεν περιορίζονται στη βελτίωση των υφιστάμενων θερμοκηπίων, αλλά εξετάζουν και εντελώς διαφορετικούς τρόπους καλλιέργειας. Ένα από τα παραδείγματα που μελετώνται αφορά τη ντομάτα. Τα νεαρά φυτά θα μπορούσαν να ξεκινούν τον κύκλο ανάπτυξής τους σε κάθετη εκμετάλλευση, όπου οι ανάγκες τους σε φως είναι ακόμη περιορισμένες, και στη συνέχεια να μεταφέρονται σε θερμοκήπιο για την ολοκλήρωση της ανάπτυξης και την παραγωγή καρπών.

Ένα τέτοιο υβριδικό μοντέλο θα μπορούσε να επιτρέψει περισσότερους κύκλους παραγωγής μέσα στο ίδιο έτος, αξιοποιώντας διαφορετικά συστήματα καλλιέργειας ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης του φυτού.

Το θερμοκήπιο ως μέρος ενός μεγαλύτερου συστήματος

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη σχέση της θερμοκηπιακής μονάδας με το περιβάλλον της. Σύμφωνα με τον καθηγητή, ένα θερμοκήπιο ή ένα συγκρότημα θερμοκηπίων θα μπορούσε να συνδεθεί με γειτονικές κατοικίες, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, δημιουργώντας ένα δίκτυο ανταλλαγής πόρων.

Η βιομηχανία, για παράδειγμα, παράγει θερμότητα η οποία σε αρκετές περιπτώσεις παραμένει ανεκμετάλλευτη. Η θερμότητα αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη θέρμανση θερμοκηπίων. Αντίστοιχα, κατάλληλα επεξεργασμένο νερό από εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων θα μπορούσε, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, να αξιοποιηθεί στην παραγωγή. Η ροή πόρων θα μπορούσε να λειτουργήσει και αντίστροφα. Η περίσσεια θερμότητας από τα θερμοκήπια θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη θέρμανση κατοικιών, ενώ πλεονάζον αποθηκευμένο βρόχινο νερό ή άλλες κατάλληλες υδατικές ροές θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από γειτονικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

Η αμερικανική εμπειρία

Η συνεργασία Ολλανδίας και ΗΠΑ στο πλαίσιο του Greenhouse in Transition δημιουργεί παράλληλα έναν δίαυλο ανταλλαγής τεχνογνωσίας. Η Ολλανδία διαθέτει ιδιαίτερα ανεπτυγμένη τεχνογνωσία στη θερμοκηπιακή παραγωγή, όμως, οι ερευνητές εξετάζουν και τι μπορεί να διδαχθεί από την αμερικανική προσέγγιση.