Να εργαστούμε με σχέδιο για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τις υπαρκτές προκλήσεις

του Γιάννη Ανδριανού, υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Το ελληνικό βαμβάκι είναι ένα προϊόν με βαθιές ρίζες στην παραγωγική ιστορία της χώρας και σημαντική συμβολή στην οικονομία πολλών περιοχών της περιφέρειας. Το βαμβάκι στηρίζει χιλιάδες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, τροφοδοτεί 71 εκκοκκιστικές μονάδες και δημιουργεί δραστηριότητα στη μεταποίηση, στις μεταφορές και στο εξαγωγικό εμπόριο. Η Ελλάδα καλύπτει περίπου το 80% της έκτασης και της παραγωγής βαμβακιού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το γεγονός αυτό μας δίνει ισχυρή θέση, αλλά και μεγάλη ευθύνη για την επόμενη μέρα του προϊόντος.

Οι προκλήσεις, τόσο οι δομικές όσο και εκείνες που συνδέονται με την τρέχουσα συγκυρία, είναι δεδομένες. Το υψηλό κόστος ενέργειας, λιπασμάτων και λοιπών εισροών περιορίζει το περιθώριο του παραγωγού. Οι διεθνείς τιμές παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις με τον ανταγωνισμό να είναι σταθερά υψηλός, τόσο από τρίτες παραγωγές χώρες όσο και από τις συνθετικές ίνες. Παράλληλα, η ανάγκη για ορθολογική και αποτελεσματική διαχείριση του νερού και των εισροών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.

Αυτές οι συνθήκες αποτυπώνονται και στην έκταση της καλλιέργειας. Το 2025, 32.367 παραγωγοί δήλωσαν περίπου 1,94 εκατ. στρέμματα για την ειδική ενίσχυση, με τη δηλωθείσα συνολική καλλιεργούμενη έκταση να υποχωρεί για πρώτη φορά κάτω από τα 2 εκατ. στρέμματα.

Ταυτόχρονα όμως το ελληνικό βαμβάκι διατηρεί σημαντικά πλεονεκτήματα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα σχετικά στοιχεία, η παραγωγή συσπόρου το 2025 έφθασε περίπου τους 735 χιλιάδες τόνους, με το ελληνικό βαμβάκι να απορροφάται από τη διεθνή αγορά και τη χώρα μας να συγκαταλέγεται στους σημαντικούς παραγωγούς και εξαγωγείς παγκοσμίως. Η ποιότητα της ίνας, η εμπειρία των παραγωγών, οι σύγχρονες τεχνολογίες εκκόκκισης και η γεωγραφική εγγύτητα προς την ευρωπαϊκή βιομηχανία συνθέτουν μια ισχυρή βάση, την οποία οφείλουμε να αξιοποιούμε αποτελεσματικά.

Προτεραιότητες του ΥΠΑΑΤ είναι το σταθερό πλαίσιο στήριξης, η ποιότητα και η ταυτότητα και η δημιουργία προστιθέμενης αξίας εντός της χώρας

Στην κατεύθυνση αυτή, πρώτη προτεραιότητα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων είναι η σταθερότητα του πλαισίου στήριξης. Η ειδική ενίσχυση βαμβακιού ανέρχεται σε 733,98 ευρώ ανά εκτάριο, δηλαδή 73,398 ευρώ ανά στρέμμα, για έκταση αναφοράς 250.000 εκταρίων και συνολικό ετήσιο προϋπολογισμό 184 εκατ. ευρώ. Θα συνεχίσει να χορηγείται στο ίδιο επίπεδο έως και το 2027, ενώ προβλέπεται πρόσθετη ενίσχυση για τα μέλη της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος.

Για την περίοδο μετά το 2027 εργαζόμαστε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης, για να διατηρηθεί ο συνολικός προϋπολογισμός και να αξιοποιείται πληρέστερα ακόμη και όταν μειώνεται η καλλιεργούμενη έκταση. Η σχετική υπό διαμόρφωση πρόταση αφορά την αναλογική αύξηση της στρεμματικής ενίσχυσης, όταν η συνολική επιλέξιμη έκταση διαμορφώνεται μεταξύ 200.000 και 250.000 εκταρίων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στη μείωση του κόστους παραγωγής, στη σωστή επιλογή ποικιλιών, στην ορθολογική λίπανση και φυτοπροστασία, στην αξιοποίηση της γεωργίας ακριβείας και στην υπεύθυνη χρήση του νερού. Βασικός άξονας της πολιτικής μας είναι η επένδυση σε σύγχρονες υποδομές άρδευσης και καλύτερη μέτρηση της κατανάλωσης, ώστε ο παραγωγός να πετυχαίνει σταθερή απόδοση με λιγότερες εισροές αλλά και η αποτελεσματική, άμεση και πρακτικά αξιοποιήσιμη μεταφορά της γνώσης που παράγουν ο ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, τα πανεπιστήμια και οι ερευνητικοί φορείς στον αγρότη, προσαρμοσμένη στις ανάγκες κάθε περιοχής.

Προτεραιότητα είναι, επίσης, η ποιότητα και η ταυτότητα, που συνεπάγεται αξιολόγηση των ποικιλιών, περιορισμό των ξένων υλών και της υγρασίας, ομαδοποίηση κατά την εκκόκκιση και σύνδεση της τιμής του συσπόρου με μετρήσιμα ποιοτικά χαρακτηριστικά, που μπορούν να βελτιώσουν ουσιαστικά το εισόδημα των παραγωγών. Οι πιστοποιήσεις, η ιχνηλασιμότητα και τα αναγνωρίσιμα πρότυπα είναι ισχυρά εργαλεία, ώστε ο παραγωγός να διεκδικεί και να κερδίζει την αξία, που αντιστοιχεί στο προϊόν του.

Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσεται και το σήμα EUCOTTON που αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Συμμαχία Βάμβακος με ενεργή ελληνική συμμετοχή. Αυτή η πρωτοβουλία δίνει κοινή ευρωπαϊκή ταυτότητα στο προϊόν και συνδέει την ποιότητα με τη βιώσιμη παραγωγή και τη διαφάνεια στην αλυσίδα εφοδιασμού. Η καμπάνια EU COTTON 2024-2027, την οποία υλοποιεί η Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος με ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, ανοίγει δρόμους ενημέρωσης και προβολής σε νέες αγορές. Ιδιαίτερα για την Ελλάδα, που παράγει το μεγαλύτερο μέρος του ευρωπαϊκού βαμβακιού, αυτή είναι μια ευκαιρία, που αξίζει να αξιοποιήσουμε συστηματικά.

Τρίτη προτεραιότητα είναι να παραμένει μεγαλύτερο μέρος της αξίας στην ελληνική οικονομία. Η συρρίκνωση της εγχώριας κλωστοϋφαντουργίας έχει περιορίσει τη δυνατότητα μεταποίησης της ελληνικής ίνας μέσα στη χώρα. Γι’ αυτό και εξετάζουμε συγκεκριμένους τρόπους ενίσχυσης των επενδύσεων που συνδέουν την παραγωγή και την εκκόκκιση με το νήμα, το ύφασμα και το τελικό προϊόν στο πλαίσιο της διαμόρφωσης μιας σύγχρονης, ανταγωνιστικής και εξωστρεφούς παραγωγικής αλυσίδας. Η δημιουργία προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας, αλλά και η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των υποπροϊόντων μπορούν να δώσουν νέες προοπτικές στον κλάδο.

Σήμερα, η αναθεώρηση της εθνικής στρατηγικής για το βαμβάκι, που συνδέει τα διαθέσιμα εργαλεία της ΚΑΠ με σαφείς στόχους για το κόστος παραγωγής, την ποιότητα, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και την εμπορική αξιοποίηση, βρίσκεται στο τελικό στάδιο διαμόρφωσης στην αρμόδια Ομάδα Εργασίας, όπου συμμετέχουν παραγωγοί, εκκοκκιστές, κλωστοϋφαντουργοί, επιχειρήσεις σπόρων, υπηρεσίες και επιστημονικοί φορείς. Με ειλικρινή και παραγωγική συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, σχεδιάζουμε την επόμενη μέρα γι’ αυτό το κρίσιμο εθνικό προϊόν.

Το ελληνικό βαμβάκι έχει μέλλον, εφόσον αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά τις υπαρκτές προκλήσεις και εργαστούμε με σχέδιο. Ρόλος της πολιτείας σ’ αυτή την κοινή προσπάθεια είναι να διασφαλίζει σταθερούς, δίκαιους και επωφελείς κανόνες, να υπερασπίζεται τη στήριξη του προϊόντος στην ευρωπαϊκή διαπραγμάτευση και να κατευθύνει τα διαθέσιμα εργαλεία σε επενδύσεις που βελτιώνουν την παραγωγή. Ο κλάδος, από την πλευρά του, χρειάζεται να επιμείνει στην ποιότητα, στη συνεργασία και στην τεκμηριωμένη παρουσία στις αγορές.

Με αυτή τη συνεννόηση μπορούμε να κρατήσουμε τη βαμβακοκαλλιέργεια ζωντανή στη χώρα μας και να εξασφαλίσουμε καλύτερες προοπτικές για τους παραγωγούς μας, δίνοντας στο ελληνικό βαμβάκι την αξία που δικαιούται.