EUCOTTON: Το ευρωπαϊκό βαμβάκι απέναντι στις νέες προκλήσεις

του Δημήτρη Πολύχρονου, προέδρου της Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Βάμβακος

Από την ίδρυσή της το 2019, η Ευρωπαϊκή Συμμαχία Βάμβακος (European Cotton Alliance – ECA) έθεσε έναν σαφή στόχο: Να δώσει στο ευρωπαϊκό βαμβάκι ισχυρότερη φωνή, αναγνωρίσιμη ταυτότητα και μεγαλύτερη αξία. Βασικές προτεραιότητές της είναι η εκπροσώπηση του κλάδου στις ευρωπαϊκές αρχές, η προώθηση του σήματος EUCOTTON, η συμμετοχή σε έργα ανάπτυξης και καινοτομίας και η δημιουργία προστιθέμενης αξίας για παραγωγούς και επιχειρήσεις.

Τα ιδρυτικά μέλη της προέρχονται από την Ελλάδα και την Ισπανία, τις δύο χώρες όπου συγκεντρώνεται η παραγωγή βαμβακιού στην ΕΕ, και εκπροσωπούν το σύνολο των εμπλεκόμενων φορέων, από την πρωτογενή παραγωγή και την εκκόκκιση έως τη μεταποίηση. Η ECA αποτελεί έτσι φορέα συνολικής εκπροσώπησης του ευρωπαϊκού βαμβακιού, με την Ελλάδα να κρατά τον πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς αντιπροσωπεύει περισσότερο από το 80% της ευρωπαϊκής παραγωγής.

Στην πορεία, η Συμμαχία διευρύνθηκε με τη συμμετοχή του Χρηματιστηρίου Βάμβακος της Βρέμης (Bremen Cotton Exchange), της EUROCOTON και της GDYNIA Cotton Association της Πολωνίας, ενώ συμμετέχει ενεργά στις εργασίες φορέων και πρωτοβουλιών όπως η International Cotton Advisory Committee (ICAC), το Make the Label Count και η EURATEX.

Παράλληλα, είτε άμεσα είτε με τη συνδρομή της Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Βάμβακος, έχουν υλοποιηθεί δύο τριετή ευρωπαϊκά προγράμματα προβολής «Enjoy, it’s from Europe» και προετοιμάζεται το επόμενο, με βασικές χώρες-στόχους τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Γερμανία.

Ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον

Από το 2019 μέχρι σήμερα, το περιβάλλον έχει αλλάξει δραματικά. Πανδημία, γεωπολιτικές συγκρούσεις, ενεργειακή κρίση, ακραία καιρικά φαινόμενα, μεταβλητότητα των τιμών και αυξανόμενες κανονιστικές απαιτήσεις πιέζουν παραγωγούς και επιχειρήσεις. Η ευρωπαϊκή κλωστοϋφαντουργία καλείται επιπλέον να ανταγωνιστεί προϊόντα τρίτων χωρών με χαμηλότερο εργατικό και ενεργειακό κόστος και διαφορετικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις, ενώ η αγορά δέχεται μεγάλες ποσότητες εξαιρετικά χαμηλού κόστους ενδυμάτων, κατασκευασμένων από συνθετικές ίνες, μέσω ασιατικών διαδικτυακών πλατφορμών.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, η ECA καλείται να επαναπροσδιορίσει και να ενισχύσει τη δράση της, με σταθερό στόχο τη δημιουργία υπεραξίας για το EUCOTTON. Πέρα από την ανάγκη συγκράτησης του κόστους παραγωγής και ενέργειας, απαιτείται σε εθνικό επίπεδο μακροπρόθεσμος στρατηγικός σχεδιασμός για τις καλλιέργειες, με βάση τις ανάγκες και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, καθώς και επενδύσεις σε υποδομές διαχείρισης των υδάτινων πόρων, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες νερού και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα της αγροτικής παραγωγής.

Προετοιμάζεται το επόμενο προγράμματα προβολής «Enjoy, it’s from Europe» με βασικές χώρες-στόχους τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Γερμανία

Η μάχη πλέον δίνεται και στις Βρυξέλλες

Καθοριστικό ρόλο θα έχει και το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, από την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και τον Κανονισμό για τον Οικολογικό Σχεδιασμό Βιώσιμων Προϊόντων (ESPR), έως τη Διευρυμένη Ευθύνη του Παραγωγού (EPR), την αναθεώρηση των κανόνων επισήμανσης των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και το προτεινόμενο Industrial Accelerator Act.

Κρίσιμο ζήτημα αποτελεί η μεθοδολογία Product Environmental Footprint (PEF) για την περιβαλλοντική αξιολόγηση ενδυμάτων και υποδημάτων. Η ECA και άλλοι φορείς των φυσικών ινών έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο αποτυπώνεται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα φυσικών και συνθετικών ινών. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ευρωπαϊκού βαμβακιού, το οποίο παράγεται υπό αυστηρές απαιτήσεις και περιβαλλοντικές πρακτικές, πρέπει να αναγνωρίζονται επαρκώς στην αξιολόγηση του τελικού προϊόντος.

Παράλληλα, δημιουργείται ανισορροπία όταν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συμμορφώνονται με αυστηρούς κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς κανόνες, ενώ στην ίδια αγορά κυκλοφορούν εισαγόμενα προϊόντα των οποίων η προέλευση, η σύνθεση ή οι συνθήκες παραγωγής δεν είναι πάντοτε επαρκώς διαφανείς και επαληθεύσιμες. Ίσοι όροι ανταγωνισμού, ουσιαστική ιχνηλασιμότητα και αξιόπιστη ενημέρωση του καταναλωτή πρέπει να αποτελέσουν ευρωπαϊκή προτεραιότητα.

Η προσπάθεια αυτή απαιτεί κοινή ελληνική παρουσία στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων, με τη συνδρομή των αρμόδιων υπουργείων και των Ελλήνων ευρωβουλευτών, οι οποίοι έχουν ήδη στηρίξει τις θέσεις της ελληνικής πλευράς.

Το EUCOTTON ως ευρωπαϊκή ευκαιρία

Το EUCOTTON μπορεί, υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών brands, προσφέροντας μια πρώτη ύλη με κοινωνική και περιβαλλοντική αξία, αυθεντικότητα, ιχνηλασιμότητα και υπεύθυνη παραγωγή.

Για την Ελλάδα, η σημασία του είναι ακόμη μεγαλύτερη. Η βαμβακοκαλλιέργεια είναι βαθιά συνδεδεμένη με την περιφέρεια, στηρίζοντας το αγροτικό εισόδημα, την απασχόληση και την κοινωνική συνοχή. Παράλληλα, γύρω από αυτή την πρώτη ύλη μπορεί να ενισχυθεί η εγχώρια παραγωγική αλυσίδα, από την καλλιέργεια και την εκκόκκιση έως τη νηματουργία, την κλωστοϋφαντουργία και το τελικό προϊόν.

Σε μια εποχή που η Ευρώπη επαναφέρει στο επίκεντρο τη στρατηγική αυτονομία και την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων, το EUCOTTON μπορεί να συμβάλει στη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενες πρώτες ύλες. Το ζητούμενο είναι τα πλεονεκτήματα αυτά να μετατραπούν σε πραγματική εμπορική αξία, μεγαλύτερο εισόδημα για τον παραγωγό και βιώσιμη προοπτική για τις επιχειρήσεις που παράγουν στην Ευρώπη.