Θεσσαλικό βαμβάκι: Από τη συρρίκνωση στην ανθεκτικότητα, την αξία και τη βιωσιμότητα

του Δημήτρη Κουρέτα, Περιφερειάρχη Θεσσαλίας

Το βαμβάκι αποτελεί έναν ιστορικό και στρατηγικό πυλώνα για την οικονομική και κοινωνική ζωή της Θεσσαλίας. Ωστόσο, η εικόνα των τελευταίων ετών εκπέμπει σήμα κινδύνου: Από τα 1,5 εκατομμύριο στρέμματα που καλλιεργούνταν πριν από μία δεκαετία, σήμερα έχουμε υποχωρήσει σε λιγότερα από 600.000 στρέμματα.

Απέναντι σε αυτή τη δραματική μείωση και σε φωνές ή σενάρια που αμφισβητούν το μέλλον της καλλιέργειας, η απάντηση της Περιφέρειας Θεσσαλίας είναι απόλυτα ξεκάθαρη: Θα σταθούμε απέναντι σε όσους επιχειρήσουν να σταματήσουν ή να αφοπλίσουν τη βαμβακοκαλλιέργεια στον Θεσσαλικό κάμπο.

Η διατήρηση, όμως, της καλλιέργειας δεν σημαίνει εμμονή στις αγκυλώσεις του παρελθόντος. Στη διαβούλευση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) στείλαμε ένα σαφές μήνυμα: όχι περισσότερες επιδοτήσεις χωρίς σχέδιο. Έχουμε ζητήσει η Θεσσαλία να αποτελέσει ένα ξεχωριστό μοντέλο εφαρμογής της ΚΑΠ για το βαμβάκι, συνδυάζοντας την παραγωγή με την εξοικονόμηση πόρων και την αειφορία. Πρόκειται για ένα διακριτό περιφερειακό πρόγραμμα αγροτικής ανθεκτικότητας, με κοινό σχεδιασμό για την ΚΑΠ, τα ύδατα, την ενέργεια και τη συνοχή.

Η ευρωπαϊκή πρόταση διατηρεί την ειδική ενίσχυση για την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία της προστασίας των υδατικών πόρων και του εδάφους. Αυτό δεν σημαίνει εγκατάλειψη, αλλά μετάβαση από τη λογική «πόσα στρέμματα καλλιεργούμε» στη λογική «πού, πώς και με ποια ποιότητα καλλιεργούμε». Με συγκεκριμένο υδατικό ισοζύγιο ανά ζώνη, σύγχρονα αρδευτικά δίκτυα, προστασία του εδάφους και μείωση του ενεργειακού κόστους, το θεσσαλικό βαμβάκι μπορεί να συνδεθεί με την ποιοτική ίνα, την ιχνηλασιμότητα και την υψηλότερη τιμή στην αγορά.

Για να μην χαθεί το βαμβάκι, αλλά και άλλες κρίσιμες καλλιέργειες (μηδική, καλαμπόκι, κηπευτικά, δένδρα) που αυξάνουν έως και 50% το πρωτογενές εισόδημα του παραγωγού, απαιτούνται άμεσες υποδομές

Χωρίς νερό, ωστόσο, δεν υπάρχει μέλλον για τις αρδευόμενες καλλιέργειες. Για να μην χαθεί το βαμβάκι, αλλά και άλλες κρίσιμες καλλιέργειες (μηδική, καλαμπόκι, κηπευτικά, δένδρα) που αυξάνουν έως και 50% το πρωτογενές εισόδημα του παραγωγού, απαιτούνται άμεσες υποδομές. Διεκδικούμε και υλοποιούμε αρδευτικά έργα, ταμιευτήρες και φράγματα ύψους 2 δισ. ευρώ — καθότι τα έργα κοστίζουν πάντα λιγότερο από τις καταστροφές. Παράλληλα, αγωνιζόμαστε για τη μεταφορά 250 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού από τον Αχελώο (από τα 4,2 δισ. κυβικά που καταλήγουν στη θάλασσα), δίνοντας ανάσα στο υδατικό έλλειμμα της περιοχής.

Η πραγματική, όμως, επανάσταση βρίσκεται στη μεταποίηση. Σήμερα, 15.000 αγροτικές οικογένειες εισπράττουν 210 εκατ. ευρώ από το σύσπορο και 65 εκατ. ευρώ από τη συνδεδεμένη ενίσχυση, ενώ οι εξαγωγές εκκοκκισμένου βαμβακιού και βαμβακόσπορου φτάνουν τα 245 εκατ. ευρώ ετησίως. Αν προχωρήσουμε στη μεταποίηση 50.000 τόνων εκκοκκισμένου βαμβακιού (από τους 100.000 τόνους της ετήσιας παραγωγής μας), τα οφέλη θα είναι τεράστια.

Με στοχευμένες επενδύσεις ύψους 600-700 εκατ. ευρώ στη μεταποίηση, η τοπική οικονομία μπορεί να δει έσοδα τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ ετησίως από τις εξαγωγές και τη μείωση των εισαγωγών. Σε βάθος δεκαετίας, μια επένδυση 0,7 δισ. ευρώ θα παράγει τζίρο 20 δισ. ευρώ και καθαρά έσοδα 5 δισ. ευρώ για τη Θεσσαλία, δημιουργώντας παράλληλα 6.500 άμεσες και 2.000 έμμεσες θέσεις εργασίας, διοχετεύοντας 200 εκατ. ευρώ σε μισθούς και εισφορές στην τοπική αγορά.

Αυτά τα δεδομένα αποτελούν την καλύτερη απάντηση σε όσους βλέπουν το βαμβάκι ως παρελθόν. Το βαμβάκι στη Θεσσαλία έχει μέλλον, αρκεί να το θωρακίσουμε με νερό, να το συνδέσουμε με την αειφορία και να το απογειώσουμε μέσω της μεταποίησης.