SWIFT: Οι αθέατες ανισότητες πίσω από τις αγροτικές ενισχύσεις

Ένα εργαλείο που μπορεί να υποστηρίξει τη λήψη αποφάσεων, οι οποίες θα ωφελούν τις γυναίκες του αγροτικού τομέα, δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου SWIFT. Ο λόγος για το SWIFT Advocacy Tool (feministagroecology.com) το οποίο, όπως εξηγεί, στην «ΥΧ» η Γεωργία Διαμαντή, υποψήφια διδάκτωρ στο τμήμα Αγροτικής Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου του Wageningen στην Ολλανδία και ερευνήτρια στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, «είναι μία διαδικτυακή διαδραστική ιστοσελίδα, η οποία συγκεντρώνει έρευνες, στοιχεία και εμπειρίες από το πεδίο, με στόχο την υποστήριξη της διεκδίκησης αγροτικών πολιτικών που προάγουν την πραγματική ισότητα των φύλων.

Το εργαλείο απευθύνεται κυρίως σε κοινωνικά κινήματα και οργανώσεις που συμμετέχουν σε συζητήσεις πολιτικής σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο. Ερευνητές, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και άλλοι ενδιαφερόμενοι για γεωργικές και αγροτικές πολιτικές που στηρίζονται στην ισότητα των φύλων αποτελούν, επίσης, σημαντικό κοινό. Μέσω της λειτουργίας μετάφρασης ο ιστότοπος μπορεί να μεταφραστεί σε οποιοδήποτε γλώσσα και όποια τεχνικά ζητήματα υπάρχουν θα επιλυθούν γρήγορα».

Οι μεγαλύτερες ευκαιρίες για την προώθηση της ισότητας

Το εργαλείο εστιάζει σε τρεις θεματικές ενότητες: Εισόδημα και Επιδοτήσεις, Ανανέωση των γενεών και Πρόσβαση στη γη. Όπως εξηγεί η κα Διαμαντή, «Μέσα σε κάθε τέτοια θεματική ενότητα, ο επισκέπτης/πτρια του ιστοτόπου μπορεί να διαβάσει ιστορίες, αλλά και δεδομένα για το εκάστοτε θέμα. Τα παραπάνω παρουσιάζονται με τρόπο προσιτό, με τη χρήση ελκυστικών εικόνων και διαδραστικών γραφημάτων. Παράλληλα οι επισκέπτες μπορούν να εξερευνήσουν πώς οι πολιτικές και οι υπάρχουσες δομές επηρεάζουν διαφορετικά τις γυναίκες, καθώς και να εξετάσουν πιθανές στρατηγικές προς την κατεύθυνση ενδεδειγμένων αλλαγών. Το εργαλείο οδηγεί τελικά σε πρακτικά μέσα που μπορούν να υποστηρίξουν τη λήψη αποφάσεων, οι οποίες θα ωφελούν τις γυναίκες του αγροτικού τομέα».

Η ίδια συνεχίζει λέγοντας ότι «οι συγκεκριμένοι άξονες, επιλέχθηκαν μετά από εκτενή έρευνα του SWIFT, στα πλαίσια της οποίας διαπιστώθηκε ότι σε αυτά τα τρία “σημεία” εντοπίζονται και οι μεγαλύτερες ευκαιρίες για την προώθηση της ισότητας των φύλων. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εξής: Aυτή τη στιγμή, βρισκόμαστε ακριβώς πριν την επόμενη ΚΑΠ. Ταυτόχρονα, διανύουμε μια περίοδο εντεινόμενης στρατιωτικοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο – πράγμα το οποίο ιστορικά οδηγεί στην αποδυνάμωση κοινωνικών στόχων. Κατά συνέπεια, καθιστά το μέλλον των στόχων για την ισότητα των φύλων πιο αβέβαιο. Παρ’ όλα αυτά, ένας στόχος που συγκεντρώνει όλο και μεγαλύτερη πολιτική προσοχή (λόγω της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού) είναι η ανανέωση των γενεών. Συνδέοντας λοιπόν, τον στόχο που αφορά την ισότητα των φύλων με την ανανέωση των γενεών (πχ «Η γεωργία χρειάζεται όσο το δυνατόν περισσότερους νέους. Και σε αυτούς πρέπει να περιλαμβάνονται οι γυναίκες»), αυξάνονται οι πιθανότητες να ενταχθεί με ουσιαστικό τρόπο, η ισότητα των φύλων, ως προτεραιότητα στην επόμενη ΚΑΠ».

Το χάσμα των επιδοτήσεων

Όσον αφορά την κατανομή των επιδοτήσεων, όπως και η πρόσβαση στη γη, αποτελούν και αυτά βασικά εμπόδια για την ισότητα το φύλων στον αγροτικό χώρο. «Μάλιστα στην ιστοσελίδα μπορείτε να βρείτε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον διάγραμμα, το οποίο αναδεικνύει το χάσμα των επιδοτήσεων της ΚΑΠ βάσει του φύλου. Παραδείγματος χάριν, στην Πολωνία, ενώ οι γυναίκες διοικούν το 30% των αγροτικών επιχειρήσεων, λαμβάνουν μόνο 23% των επιδοτήσεων. Αυτό διότι, ενώ οι γυναίκες αναλαμβάνουν κατά το πλείστων μικρότερες εκμεταλλεύσεις, η ΚΑΠ ευνοεί κατά κύριο λόγο, μεγάλης κλίμακας εκμηχανισμένες αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Ως αποτέλεσμα, δημιουργούνται σε πολλές χώρες μεγάλες ανισότητες στην κατανομή των επιδοτήσεων (π.χ. στην Ολλανδία το κορυφαίο 1% των επιδοτούμενων λαμβάνει το 40% των επιδοτήσεων). Με αυτόν τον τρόπο, η περιορισμένη πρόσβαση των γυναικών σε αναγκαίους πόρους, όπως οι επιδοτήσεις, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι, λόγω πατριαρχικών στερεοτύπων, οι γυναίκες κληρονομούν γεωργική γη πολύ σπανιότερα από τους άνδρες, οδηγεί σε μειωμένη πρόσβαση των αγροτισσών στη γη. Τέλος, όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων, πολλές γυναίκες δηλώνουν πως δεν λαμβάνονται υπόψη σε χώρους λήψης αποφάσεων, όπως οι αγροτικοί συνεταιρισμοί», αναφέρει.

Το αύριο της ΚΑΠ

Η κα Διαμαντή καταλήγει ότι «η KAΠ του 2027 θα πρέπει να έχει προσαρμοστεί βάσει ανάλυσης, η οποία να έχει εξετάσει συστηματικά όλα της τα μέτρα, προκειμένου να διαπιστωθεί πώς αυτά ενδέχεται να επηρεάσουν διαφορετικά τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων και των μέτρων που δεν τις αφορούν αποκλειστικά. Αυτό είναι που ξεκινήσαμε να κάνουμε με το πρότζεκτ SWIFT.

Σε δεύτερο στάδιο, εφόσον διαπιστωθούν οι τρόποι με τους οποίους επηρεάζονται αρνητικά οι γυναίκες, θα πρέπει αυτή η γνώση να αποτελέσει τη βάση, μέσω της οποίας θα αναδιαμορφωθεί η πολιτική. Έτσι ώστε να καταλήξουμε σε μια ΚΑΠ η οποία θα προσελκύσει τον κόσμο στον αγροτικό χώρο, επειδή ακριβώς θα έχει προσαρμοστεί στις διαφορετικές ανάγκες και πραγματικότητες».