Η προβλεπόμενη αύξηση της ελαιοπαραγωγής δεν συνοδεύεται από ταυτόχρονη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης
Η φετινή ελαιοκομικής περίοδος αναμένεται να είναι ιδιαίτερα «περίεργη». Οι μέχρι τώρα εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μια ιδιαίτερα υψηλή παραγωγή σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία υπολογίζεται να ξεπεράσει, τους 3.500.000 τόνους. Διακρίνεται μια σταθεροποίηση της παγκόσμιας παραγωγής, με αυξητικές όμως τάσεις, αποκαθιστώντας τις όποιες ανωμαλίες προκάλεσε η χαμηλή παραγωγή πριν τρία χρονιά.
Οι εκτιμήσεις για την παραγωγή ελαιολάδου ανά χώρα είναι οι ακόλουθες:
- Ισπανία: 1,600.000 τόνοι
- Ιταλία: 250.000 τόνοι
- Ελλάδα: 300.000 τόνοι
- Τυνησία: 304.000 τόνοι
- Τουρκία: 520.000 τόνοι
- Πορτογαλία 193.000 τόνοι
- Μαρόκο: 160.000 τόνοι
Αυτό που μας εντυπωσιάζει από αυτά τα νούμερα, είναι η εκτίμηση για μεγάλη αύξηση της παραγωγής στην Τουρκία (68,8%-τις τελευταίες ημέρες οι ίδιοι οι Τούρκοι κάνουν λόγο για 588.000τον.), η οποία σε μεγάλο βαθμό αντισταθμίζει την προβλεπόμενη φετινή μείωση στην Τυνησία (περίπου 30%), ενώ είναι εντυπωσιακή η αύξηση στο Μαρόκο, από 70.000 τόνους την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο σε 160.000τον (+128). Όπως βλέπουμε συνεχίζεται η αυξανόμενη παραγωγή στις τρίτες χώρες της μεσογειακής λεκάνης, πιέζοντας τις ευρωπαϊκές παραγωγούς χώρες. Στα νούμερα αυτά θα πρέπει να συνυπολογιστεί και τα αποθέματα από την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο, τα οποία ανέρχονται σε 500.000τον, γεγονός που ανεβάζει την ποσότητα διάθεσης του τελικού προϊόντος σε ακόμα μεγαλύτερα ύψη.
Η προβλεπόμενη αύξηση της ελαιοπαραγωγής, δυστυχώς δεν συνοδεύεται από ταυτόχρονη αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης του προϊόντος, με αποτέλεσμα η αγορά να εμφανίζεται ιδιαίτερα στρεσαρισμένη, καθώς δημιουργούνται συνθήκες πίεσης των τιμών προς τα κάτω. Το κυριότερο ζητούμενο είναι η αύξηση της κατανάλωσης και πως θα αυξηθεί η κερδοφορία, δεδομένης της αύξησης του εργατικού κόστους. Ήδη η Ισπανία ετοιμάζεται να αποσύρει μια ποσότητα ελαιολάδου, προκειμένου να μειωθεί η διάθεσή του τελικού προϊόντος, ευελπιστώντας ότι αυτή η ενέργεια θα συγκρατήσει την πτώση των τιμών.
Σε ότι αφορά την Ελλάδα για την ελαιοκομική περίοδο 2026/27, προβλέπεται παραγωγή 300.000 τόνων, καταγράφοντας σημαντική αύξηση, περίπου 30%, αποτέλεσμα των καλών καιρικών συνθηκών και των αυξημένων βροχοπτώσεων. Οι καλές κλιματικές συνθήκες που επικράτησαν το προηγούμενο χρονικό διάστημα, αναμένεται να αποδώσουν πολύ καλής ποιότητας ελαιόλαδα. Η συγκυρία αυτή ίσως βοηθήσει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας του ελληνικού ελαιολάδου, καθώς οι κλιματικές συνθήκες στις ανταγωνίστριες χώρες δεν ήταν εξίσου ευνοϊκές. Το ζητούμενο είναι κι εδώ η αύξηση της κατανάλωσης, σε συνδυασμό με τον περιορισμό της διακίνησης του χύμα ελαιολάδου. Πρέπει να βρεθούν τρόποι ώστε ένα σημαντικό τμήμα των αυξημένων ποσοτήτων να διοχετευτεί τόσο στο λιανεμπόριο, όσο και στη μαζική εστίαση, ώστε να αυξηθεί το νούμερο των 18.000 τόνων που καταγράφηκε για την εσωτερική κατανάλωση κατά την προηγούμενη ελαιοκομική περίοδο.
Την ίδια στιγμή θα πρέπει να τονωθούν οι εξαγωγές ελληνικού ελαιολάδου και να αναζητηθούν νέοι στρατηγικοί προορισμοί. Ήδη η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υπογράψει εμπορικές συμφωνίες χωρίς δασμούς με τις χώρες της Mercosur, την Ινδία, την Αυστραλία, ενώ προωθεί και νέες συμφωνίες με το Μεξικό, την Ιαπωνία κ.α. Οι συμφωνίες αυτές, που έχουν ως στόχο να λειτουργήσουν ως μέτρο πίεσης για την άρση των δασμών που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ για την εισαγωγή ευρωπαϊκών προϊόντων, αποτελούν μια σημαντική ευκαιρία για τη διεύρυνση των εξαγωγών ελληνικού ελαιολάδου, σε μια περίοδο μάλιστα που οι εξαγωγές ελαιολάδου των παραδοσιακών ευρωπαϊκών ελαιοπαραγωγών χωρών, απειλούνται από τις τρίτες χώρες, όπως η Τυνησία, η Τουρκία, το Μαρόκο κ.α. Παρολαυτά, οι όποιες κινήσεις θα πρέπει να γίνουν μεθοδευμένα και συντονισμένα.
Ωστόσο, το βασικό ερώτημα εξακολουθεί να παραμένει κατά πόσο η παγκόσμια συγκυρία θα επηρεάσει τις τιμές στην ελληνική αγορά. Θεωρούμε δεδομένο ότι θα υπάρξει μείωση των τιμών. Όμως, το κόστος της ελαιοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, είναι μεγαλύτερο από τις υπολοιπες ελαιοπαραγωγές χώρες, με αποτέλεσμα η διαφαινόμενη πτώση της τιμής του προϊόντος να δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερη πίεση στους Έλληνες παραγωγούς. Ο κίνδυνος οι τιμές πώλησης να αγγίξουν σε ορισμένες περιπτώσεις τα επίπεδα κόστους, είναι αρκετά πιθανός.
Μαζί με όλα αυτά θα πρέπει να συνυπολογίσουμε και τους διάφορους γεωπολιτικούς παράγοντες οι οποίοι εξακολουθούν να επηρεάζουν την παγκόσμια αγορά. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη, διατηρώντας το κόστος ενέργειας σε υψηλά επίπεδα. Στις ΗΠΑ, οι δασμοί για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και δη για το ελαιόλαδο, παραμένουν σε ισχύ, ενώ όλοι αναμένουν με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τι θα συμβεί μετά το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών. Επιπλέον, αναμένουμε να δούμε με ποιο τρόπο θα επηρεάσουν την αγορά και οι επερχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, όπως ανέφερα και στην αρχή του κειμένου, χαρακτηρίζω, και ειδικά για την Ελλάδα, την φετινή ελαιοκομική περίοδο «περίεργη». Αναμένουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να διαπιστώσουμε πως θα ανταποκριθούν οι αγορές στην αυξημένη προσφορά ελαιολάδου και αν θα καταφέρουν να συγκρατηθούν οι τιμές, χωρίς να πιέσουν τις παραγωγικές δυνάμεις. Όμως, η φετινή ελαιοκομική περίοδος δεν παύει να αποτελεί και μια ευκαιρία για το ελαιόλαδο για να ενισχύσει την εξαγωγική του θέση, αλλά και να αυξηθεί η κατανάλωση στο εσωτερικό της χώρας.
του Γιώργου Μητράκου, Διευθυντή ΣΕΒΙΤΕΛ
