Ισχυρή παραμένει η ζήτηση φυτικών ελαίων στην παγκόσμια αγορά

Η παγκόσμια παραγωγή φυτικών ελαίων, σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες εκτιμήσεις (στοιχεία USDA, 9/10/2026), προβλέπεται την περίοδο 2026/27 να υπερβεί το επίπεδο των 243 εκατ. τόνων, παρουσιάζοντας άνοδο ως προς την προηγούμενη (+1,3%).
Η άνοδος αυτή θα προέλθει, κυρίως, από τη σημαντική αύξηση της παραγωγής ηλιέλαιου, ο όγκος του οποίου θα ανέλθει σε 23,9 εκατ. τόνους (+13 %), ως συνέπεια της αναμενόμενης ανόδου της παραγωγής του προϊόντος στη Ρωσία και την Ουκρανία. Ηπιότερη αύξηση προβλέπεται στο κραμβέλαιο, που θα ανέλθει σε 38,1 εκατ. τόνους (+4%), κυρίως εξαιτίας της ανόδου της παραγωγής του στον Καναδά και στην Κίνα, ενώ μικρότερος ρυθμός (+2,2%) προβλέπεται στο σογιέλαιο (75,2 εκατ. τόνοι), χάρις στη συνεισφορά των ΗΠΑ και της Βραζιλίας.
Αντίθετα, πτώση αναμένεται στο φοινικέλαιο, ο όγκος του οποίου θα περιοριστεί σε 78,9 εκατ. τόνους (-3,1%) λόγω της μείωσής του στην Ινδονησία, αλλά και στο φοινικοπυρηνέλαιο (-2,3%), δύο προϊόντα, τα οποία, όπως φαίνεται, θα συνεχίσουν να καλύπτουν μεγάλο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής. Πολύ μικρή πάντως θα παραμείνει η συμμετοχή του ελαιόλαδου, η παραγωγή του οποίου (περιλαμβανομένου και του πυρηνέλαιου) εκτιμάται σε 3,3 εκατ. τόνους.
Υψηλότερος ρυθμός όμως προβλέπεται στην παγκόσμια κατανάλωση φυτικών ελαίων, η οποία αναμένεται την περίοδο 2026/27 να ανέλθει σε 237,3 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας άνοδο σχεδόν παρόμοια με την αντίστοιχη της προηγούμενης περιόδου (+3%), ωθούμενη, μεταξύ άλλων, από την αύξηση της κατανάλωσης φυτικών ελαίων για βιομηχανικές χρήσεις, κυρίως σε σχέση με την αξιοποίηση τους στην παρασκευή βιοντίζελ, η ζήτηση του οποίου θα παραμείνει ισχυρή ως συνέπεια της έντονης ανόδου των τιμών στην ενέργεια από ορυκτά καύσιμα. Το φοινικέλαιο θα παραμείνει το δημοφιλέστερο φυτικό έλαιο στον κόσμο, η κατανάλωση του οποίου προβλέπεται να ανέλθει σε 78,1 εκατ. τόνους, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος (33% την περίοδο 2026/27), αλλά με οριακή μεταβολή σε σύγκριση με την προηγούμενη (+1%).
Ακολουθεί το σογιέλαιο, η κατανάλωση του οποίου θα ανέλθει σε 73,5 εκατ. τόνους (+2,1%), αν και σημαντικά μικρότερη από την αντίστοιχη της περιόδου 2025/26 (+5,5%). Ωστόσο, το μερίδιο του σογιέλαιου θα παραμείνει υψηλό (31% την περίοδο 2026/27), ενώ ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι λόγω της ταχύτερης ανόδου της κατανάλωσής του δεν αποκλείεται, σε σύντομο χρονικό διάστημα, το μερίδιό του να πλησιάσει, ή και να υπερβεί εκείνο του φοινικέλαιου. Αισθητή, επίσης, άνοδος της κατανάλωσης προβλέπεται στο κραμβέλαιο (+4,7%), σχεδόν παρόμοια με εκείνη της προηγούμενης περιόδου, ενώ ισχυρή άνοδος αντιστοιχεί στο ηλιέλαιο, η κατανάλωση του οποίου προβλέπεται να ανέλθει σε 22 εκατ. τόνους, μέγεθος ιδιαίτερα αυξημένο ως προς την προηγούμενη περίοδο (+15%). Στο ελαιόλαδο, η παγκόσμια κατανάλωση εκτιμάται την περίοδο 2026/27 σε 3,1 εκατ. τόνους, καταλαμβάνοντας την τελευταία θέση στην παγκόσμια κατάταξη, με πολύ χαμηλό μερίδιο (μόλις 1,3%), αν και το μερίδιό του με βάση τη χρήση του ως τρόφιμο παραμένει σημαντικά υψηλότερο, ιδιαίτερα στην ΕΕ.
Σημαντική η άνοδος των τιμών στα προϊόντα
Όπως προκύπτει από πρόσφατες εκτιμήσεις (στοιχεία FAO, Monthly price update of oilseeds and vegetable oils, October 2026), η ενίσχυση της ζήτησης, συνέβαλε, μεταξύ άλλων, στη σημαντική άνοδο των διεθνών τιμών στα επιμέρους προϊόντα. Ειδικότερα, στους ελαιούχους σπόρους, ο μηνιαίος δείκτης τιμών, σε σύγκριση με το επίπεδό του στην αναφερόμενη τριετία (2014-2016=100), ανήλθε τον Σεπτέμβριο του 2026 σε 135 μονάδες, καταγράφοντας σημαντική άνοδο ως προς τον προηγούμενο μήνα (+6,3%) και πολύ μεγαλύτερη ως προς τον αντίστοιχο μήνα του 2025 (+25%).
Η άνοδος αυτή συνδέεται στενά με τις υψηλότερες τιμές της σόγιας για τρίτο συνεχόμενο μήνα, κυρίως εξαιτίας των καθυστερήσεων στη συγκομιδή του προϊόντος στις ΗΠΑ λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών. Παράλληλα, στην ελαιοκράμβη οι τιμές συνέχισαν την ανοδική τους πορεία, κυρίως εξαιτίας της περιορισμένης προσφοράς του προϊόντος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ οι διεθνείς τιμές στον ηλίανθο συνέχισαν να ανακάμπτουν λόγω της καθυστέρησης της συγκομιδής του στη Ρωσία και την Ουκρανία.
Σημαντική, επίσης, ήταν η άνοδος των διεθνών τιμών στα φυτικά έλαια, ο μηνιαίος δείκτης τιμών των οποίων ανήλθε τον Σεπτέμβριο του 2026 σε 199 μονάδες, σημειώνοντας οριακή μεταβολή ως προς τον προηγούμενο μήνα (+1%), αλλά πολύ μεγαλύτερη σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2025 (+18,5%). Η άνοδος αυτή αποδίδεται, κυρίως, στην ενίσχυση των διεθνών τιμών στο φοινικέλαιο, που αυξήθηκαν για τέταρτο συνεχόμενο μήνα, υποστηριζόμενη από την ισχυρή παγκόσμια ζήτηση. Αντίθετα, οι τιμές του ηλιέλαιου υποχώρησαν για τρίτο συνεχή μήνα, αντανακλώντας τις προσδοκίες για επάρκεια εφοδιασμού από την περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Στο σογιέλαιο, οι διεθνείς τιμές παρουσίασαν οριακή μεταβολή, παραμένοντας όμως σε επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από εκείνα του προηγούμενου έτους λόγω της ζήτησης για βιοκαύσιμα, ενώ αμετάβλητες παρέμειναν, προς το παρόν, οι τιμές στο κραμβέλαιο.
Άνοδος αναμένεται στην παραγωγή φυτικών ελαίων της ΕΕ
Η παραγωγή φυτικών ελαίων στην ΕΕ προβλέπεται την εμπορική περίοδο να ανέλθει σε 19,48 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας άνοδο ως προς την περίοδο 2025/26 (+2,1%) και σημαντικά μεγαλύτερη σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετούς περιόδου (+4,8%). Η άνοδος αυτή αποδίδεται, κυρίως, στην αύξηση της παραγωγής ηλιέλαιου, ο όγκος του οποίου προβλέπεται την περίοδο 2026/27 να ανέλθει σε 3,85 εκατ. τόνους, σημειώνοντας έντονη αύξηση ως προς την προηγούμενη (+16,6%). Κάμψη όμως αναμένεται στην παραγωγή κραμβέλαιου, η οποία, αν και αναμένεται να περιοριστεί σε 10,67 εκατ. τόνους (-1,6%), ως συνέπεια της μειωμένης συγκομιδής ελαιοκράμβης λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών σε ορισμένες χώρες (Γερμανία, Πολωνία, Τσεχία), θα εξακολουθήσει να παραμένει σε υψηλό επίπεδο, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος φυτικών ελαίων στην ΕΕ (55%). Κάμψη, επίσης, προβλέπεται στο σογιέλαιο, που θα περιοριστεί σε 2,82 εκατ. τόνους (-1,1%), ενώ αντίθετα θετική μεταβολή αναμένεται στο ελαιόλαδο, η παραγωγή του οποίου θα ανέλθει σε 2,1 εκατ. τόνους (+2,8%).
Μικρότερη άνοδος προβλέπεται στην κατανάλωση φυτικών ελαίων, ο όγκος της οποίας θα ανέλθει την εμπορική περίοδο 2026/27 σε 24,58 εκατ. τόνους, σημειώνοντας μικρή αύξηση ως προς την προηγούμενη (+1,3%), κυρίως λόγω της σημαντικής ανόδου της στο ηλιέλαιο, η κατανάλωση του οποίου θα ανέλθει σε 5,59 εκατ. τόνους (+13,2%). Στο κραμβέλαιο, η μεταβολή της κατανάλωσης θα παραμείνει οριακή, ενώ σημαντική μείωση αναμένεται στο σογιέλαιο (-11,7%), ως συνέπεια της μείωσης των σπερμάτων σόγιας που οδηγήθηκαν στην έκθλιψη λόγω της πτώσης της απόδοσης στην καλλιέργεια από την επικράτηση δυσμενών καιρικών συνθηκών σε ορισμένες χώρες (Ιταλία, Γαλλία, Ρουμανία, Πολωνία). Επιπλέον, πτώση προβλέπεται στην κατανάλωση φοινικέλαιου, η οποία θα περιοριστεί την περίοδο 2026/27 σε 3 εκατ. τόνους (-3,2%), παρουσιάζοντας πολύ μεγαλύτερη μείωση (-24,3%) σε σύγκριση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετούς περιόδου (3,92 εκατ. τόνοι).
Αρνητικό το εμπορικό ισοζύγιο, αλλά με άνοδο των εξαγωγών
Το εμπορικό ισοζύγιο φυτικών ελαίων στην ΕΕ θα παραμένει αρνητικό, μιας και ο όγκος των εισαγωγών (8,47 εκατ. τόνοι την περίοδο 2026/27) προβλέπεται πολλαπλάσιος των εξαγωγών (3,27 εκατ. τόνοι). Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις (στοιχεία Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 30/10/2026), στις εισαγωγές των κυριότερων προϊόντων, το φοινικέλαιο θα συνεχίσει να καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος, ο όγκος του οποίου θα περιοριστεί την περίοδο 2026/27 σε 2,64 εκατ. τόνους, καταγράφοντας έντονη μείωση ως προς την προηγούμενη (-13,1%), με κυριότερους προμηθευτές την Ινδονησία και τη Μαλαισία. Πτώση, επίσης, θα σημειώσουν οι εισαγωγές σογιέλαιου, περιοριζόμενες σε 630 χιλ. τόνους (-19,4%), με βασικό προμηθευτή την Ουκρανία, λόγω της μείωσης της ζήτησης του προϊόντος στην ευρωπαϊκή αγορά. Αμετάβλητες θα παραμείνουν οι εισαγωγές ηλιέλαιου, με όγκο 2,3 εκατ. τόνων, μέγεθος παρόμοιο με εκείνο της προηγούμενης περιόδου, ενώ αντίθετα έντονη άνοδο θα σημειώσουν οι εισαγωγές κραμβέλαιου, που θα ανέλθουν σε 800 χιλ. τόνους (+28,4%), με βασικό προμηθευτή την Ουκρανία και στις δύο περιπτώσεις. Ωστόσο, σημαντική άνοδος αναμένεται στις εξαγωγές φυτικών ελαίων της ΕΕ, ο όγκος των οποίων στα αναφερόμενα προϊόντα προβλέπεται την περίοδο 2026/27 να ανέλθει σε 2,3 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας σημαντική άνοδο ως προς την προηγούμενη (+10,3%).
Μεγαλύτερη η χρήση φυτικών ελαίων για τρόφιμα
Στην ΕΕ, σημαντικό μέρος των φυτικών ελαίων χρησιμοποιείται για τρόφιμα, ο όγκος των οποίων προβλέπεται την περίοδο 2026/27 να ανέλθει σε 13,4 εκατ. τόνους, αποτελώντας το 54,6% της συνολικής κατανάλωσης. Στην κατηγορία αυτή κυριαρχεί το ηλιέλαιο, που αναμένεται να ανέλθει σε 5,59 εκατ. τόνους, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος και μάλιστα με σημαντική άνοδο της αναλογίας του ως προς την περίοδο 2026/25 (+13%), αλλά και σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετούς περιόδου (+9%). Ακολουθεί με μικρότερο μερίδιο το κραμβέλαιο με όγκο 3,25 εκατ. τόνους, ενώ οριακά θετική μεταβολή θα παρουσιάσει το ελαιόλαδο, με όγκο 1,42 εκατ. τόνων και μερίδιο της τάξεως του 10,6%.
Το μερίδιο του φοινικέλαιου στην χρήση του για τρόφιμα θα περιοριστεί την περίοδο 2026/27 σε 1,6 εκατ. τόνους (-5,9%), παρουσιάζοντας ακόμα μεγαλύτερη μείωση ως προς τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας (-15%). Να σημειωθεί ότι η πτώση αυτή συνδέεται, μεταξύ άλλων, με τους περιορισμούς που έχουν θέσει οι κανονισμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2023/1115 στις 31/5/2023 και 2025/2650 στις 19/12/2025) για την αποτροπή εισόδου προϊόντων στην ΕΕ, όπως το φοινικέλαιο, που εντάσσονται στην κατηγορία υψηλού κινδύνου όσον αφορά στην έμμεση αλλαγή της χρήσης γης (αποψίλωση δασών), αλλά και λόγω της ανησυχίας των καταναλωτών σχετικά με τις επιπτώσεις των προϊόντων αυτών στο περιβάλλον και την υγεία.
Από την άλλη πλευρά, η χρήση φυτικών ελαίων από τη βιομηχανία, κυρίως ως πρώτες ύλες για την παρασκευή βιοντίζελ, θα παραμείνει σε μικρότερη αναλογία στην ΕΕ (10,9 εκατ. τόνοι, με μερίδιο 44,5% στη συνολική κατανάλωση), μεταξύ των οποίων κυριαρχεί το κραμβέλαιο (7,35 εκατ. τόνοι, με μερίδιο 67%), παρουσιάζοντας μικρή αύξηση ως προς την περίοδο 2026/25 (+1,4%), αλλά μεγαλύτερη σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας (+6%). Ακολουθούν με μικρότερα μερίδια το φοινικέλαιο και το σογιέλαιο (12% και 11% αντίστοιχα), ενώ πολύ περιορισμένη θα παραμείνει η συμμετοχή του ηλιέλαιου (5%).
Μειωμένη η εγχώρια παραγωγή και η κατανάλωση
Όπως προκύπτει από τις τελευταίες εκτιμήσεις της Ομοσπονδίας Βιομηχανιών Φυτικών Ελαίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Federation of Vegetable Oils-Fediol) η εγχώρια παραγωγή φυτικών ελαίων ανήλθε το 2025 σε 510 χιλ. τόνους, σημειώνοντας πτώση ως προς το προηγούμενο έτος (-6,3%), αλλά σημαντική άνοδο ως προς τον μέσο όρο της πενταετίας 2020-2024 (+8,9%). Η πτώση αυτή προήλθε από την έντονη μείωση της παραγωγής ελαιόλαδου, που εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της συνολικής ποσότητας (45%), ο όγκος του οποίου περιορίστηκε το 2025 σε 231 χιλ. τόνους (-19,8%), κυρίως εξαιτίας δυσμενών καιρικών συνθηκών και προσβολών. Επίσης, σημαντική ήταν η πτώση της εγχώριας παραγωγής ηλιέλαιου, που μειώθηκε σε 77 χιλ. τόνους (-15,4%) ως συνέπεια της μειωμένης ποσότητας σπερμάτων ηλίανθου που οδηγήθηκαν στην έκθλιψη. Αντίθετα, έντονη ήταν η άνοδος στο κραμβέλαιο, με όγκο της τάξεως των 124 χιλ. τόνων το 2025 (+26,5%), αποτελώντας, μετά το ελαιόλαδο, το δεύτερο κυριότερο φυτικό έλαιο της χώρας, η παραγωγή του οποίου πολλαπλασιάστηκε σε σχέση με τον μέσο όρο της πενταετίας 2020-2024 (36 χιλ. τόνοι), ενώ σημαντική ήταν η άνοδος στο σογιέλαιο, που ανήλθε το 2025 σε 45 χιλ. τόνους (+18,4%), σημειώνοντας σταθερότητα σε σχέση με τον μέσο όρο της προηγούμενης πενταετίας (42 χιλ. τόνοι).
Μειωμένη άλλωστε ήταν η εγχώρια κατανάλωση φυτικών ελαίων, ο όγκος της οποίας περιορίστηκε το 2025 σε 622 χιλ. τόνους, καταγράφοντας μείωση ως προς το προηγούμενο έτος (-3%), κυρίως εξαιτίας της πτώσης της στο ελαιόλαδο και στο ηλιέλαιο (-24,9% και -12,7% αντίστοιχα), σε αντίθεση με τη σημαντική άνοδό της στο σογιέλαιο (+15%) και σε πολύ μικρότερο βαθμό στο φοινικέλαιο (+2,2%).
Αρνητικό το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας παρά την άνοδο των εξαγωγών
Στο πεδίο του εξωτερικού εμπορίου των φυτικών ελαίων, το εμπορικό ισοζύγιο των εγχώριων προϊόντων, εξακολουθεί να παραμένει αρνητικό, μιας και οι εισαγωγές υπερτερούν των εξαγωγών επί σειρά ετών.
Ειδικότερα, το 2025 οι εισαγωγές μειώθηκαν σε 284 χιλ. τόνους, σημειώνοντας πτώση ως προς το προηγούμενο έτος (-5,7%), που αποδίδεται, κυρίως, στη μείωση των εισαγωγών ηλιέλαιου, ο όγκος του οποίου περιορίστηκε σε 111 χιλ. τόνους (-12,4%), με κυριότερο προμηθευτή τη Βουλγαρία και σημαντικά αυξημένη μέση τιμή εισαγωγής (1.304 €/τόνο), που χρησιμοποιείται, σχεδόν στο σύνολό του, ως τρόφιμο. Ακολουθούν οι εισαγωγές φοινικέλαιου, που εξακολουθεί να αποτελεί, μετά το ηλιέλαιο, το δεύτερο σημαντικότερο εισαγόμενο έλαιο, ο όγκος του οποίου ανήλθε το 2025 σε 104 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας μικρή άνοδο ως προς το 2024 (+3,4%), με κυριότερο προμηθευτή την Ινδονησία και ανταγωνιστική μέση τιμή εισαγωγής (1.068 €/τόνο), το μεγαλύτερο μέρος του οποίου (95% και πλέον) χρησιμοποιείται στην παρασκευή τροφίμων λόγω της πολύ χαμηλότερης τιμής του από το ηλιέλαιο και πολύ περισσότερο από το ελαιόλαδο.
Σε χαμηλότερες ποσότητες κυμάνθηκαν οι εισαγωγές στο σογιέλαιο, ο όγκος του οποίου ανήλθε το 2025 σε 19 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος (+5,9%), με κυριότερους προμηθευτές την Ουκρανία, τη Σερβία και τη Ρουμανία και υψηλότερη μέση τιμή εισαγωγής (1.068 €/τόνο, +16%), το μεγαλύτερο μέρος του οποίου χρησιμοποιείται στην παρασκευή τροφίμων (85%). Άνοδο επίσης σημείωσαν οι εισαγωγές κραμβέλαιου, που ανήλθαν σε 12 χιλ. τόνους (+22%), με κυριότερους προμηθευτές τη Βουλγαρία, την Ουκρανία και τη Σερβία και με αυξημένη μέση τιμή εισαγωγής (1.151 €/τόνο, +17%), ένα σημαντικό μέρος του οποίου χρησιμοποιείται στα τρόφιμα (50%). Αμετάβλητες παρέμειναν οι εισαγωγές αραβοσιτελαίου, που κυμάνθηκαν στο ίδιο σχεδόν επίπεδο (11 χιλ. τόνοι), ενώ έντονη ήταν η μείωση των εισαγωγών στο φοινικοπυρηνέλαιο, που περιορίστηκε σε 9 χιλ. τόνους (-36%).
Από την άλλη πλευρά, οι ελληνικές εξαγωγές φυτικών ελαίων ανήλθαν το 2025 σε 199 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας έντονη άνοδο ως προς το προηγούμενο έτος (+35%), κυρίως εξαιτίας των εξαγωγών ελαιόλαδου, ο όγκος του οποίου ανήλθε σε 172,4 χιλ. τόνους, παρουσιάζοντας έντονη αύξηση ως προς το προηγούμενο έτος στον όγκο (+45,5%), αλλά με μείωση της αξίας λόγω της μεγάλης πτώσης της μέσης τιμής εξαγωγής (5,3 €/κιλό) σε σύγκριση με την αντίστοιχη του προηγούμενου έτους (7,9 €/κιλό). Στη συνέχεια όμως οι εγχώριες τιμές στο εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο, το κυριότερο και ακριβότερο προϊόν της κατηγορίας, υποχώρησαν σε επίπεδο χαμηλότερο των 3,6 ευρώ/κιλό τον Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους, οδηγώντας σε κρίση τον τομέα, κυρίως εξαιτίας της μεγάλης ανόδου στο κόστος παραγωγής. Γενικότερα πάντως, η ζήτηση στην εγχώρια αγορά φυτικών ελαίων που χρησιμοποιούνται ως τρόφιμα ευνόησε τα εισαγόμενα προϊόντα, τα οποία παρά την άνοδο των τιμών τους εξακολουθούν να παραμένουν πολύ φθηνότερα σε σύγκριση με το ελαιόλαδο, διατηρώντας τον ανταγωνισμό σε βάρος του, ακόμα και μετά τη μεγάλη μείωση των τιμών του.







