Αμερικανική Γεωργική Σχολή: Οι μικροί «Εξερευνητές του Εδάφους» και το μυστικό των ανθεκτικών πόλεων

Η βιωματική μάθηση στη φύση μπορεί να γίνει εργαλείο ώστε η γνώση να γίνει μία αυθεντική περιπέτεια που ιντριγκάρει την παιδική περιέργεια. Μικροί μαθητές του παιδικού σταθμού της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής έγιναν «Εξερευνητές του εδάφους» και ανακάλυψαν ότι το υγιές έδαφος αποτελεί το «ζωντανό θεμέλιο» των πόλεων. Πιο συγκεκριμένα, υλοποιήθηκε μια ξεχωριστή βιωματική δράση με τίτλο «3D Healthy Soil, Healthy Cities», η οποία εντάχθηκε στο ετήσιο project του σχολείου «Soil Explorers: From underground secrets to creating our own Food Forest cities», δίνοντας την ευκαιρία στα μικρά παιδιά να ανακαλύψουν τον μαγικό κόσμο του εδάφους.

Όπως αναφέρει στην «ΥΧ», η διευθύντρια του παιδικού σταθμού, Βάσω Ντόκου «το ίδιο το περιβάλλον μας έδωσε το έναυσμα: Αφορμή αποτέλεσαν οι πλημμύρες των πόλεων και η αδυναμία του εδάφους να συγκρατήσει το νερό. Αυτός ο παιδικός προβληματισμός, αποτέλεσε τη γέφυρα ανάμεσα στην αιτία (περιβαλλοντική κρίση) και τη λύση (δημιουργία βιώσιμων πόλεων). Μέσα από το πρόγραμμα εστιάσαμε στην ανακάλυψη των μυστικών του υπεδάφους, δίνοντας μια κοινωνική διάσταση: πώς δηλαδή αυτή η γνώση βοηθά τις πόλεις μας να γίνουν “ανθεκτικές”»;

Αντικατάσταση του «γκρίζου»

Η μαθησιακή διαδικασία ξεκίνησε με αισθητηριακή εξερεύνηση και πειραματισμό. Όπως εξηγεί η κα Ντόκου, «Τα παιδιά ήρθαν σε άμεση επαφή με φυσικά υλικά, παρατήρησαν, άγγιξαν, μύρισαν και πραγματοποίησαν μικρής κλίμακας πειράματα απορροφητικότητας. Στη συνέχεια, ακολούθησε η γνωριμία με τη «ζωντανή» κοινότητα του εδάφους. Τα παιδιά ανακάλυψαν τους οργανισμούς που ζουν κάτω από την επιφάνεια και έμαθαν πώς αυτοί δημιουργούν φυσικά κανάλια και δομές που επιτρέπουν στο νερό και τον αέρα να κυκλοφορούν.

Έπειτα, η γνώση μεταφέρθηκε στην πράξη μέσα από τη 3D μοντελοποίηση “Healthy Cities”. Τα παιδιά σχεδίασαν και δημιούργησαν μικρά τρισδιάστατα μοντέλα πόλεων, αντικαθιστώντας το «γκρίζο» αστικό τοπίο με Food Forests. Τοποθέτησαν δέντρα και φυτά σε καίρια σημεία, δείχνοντας πώς μια πόλη μπορεί να «αναπνέει», να απορροφά το νερό και να προστατεύεται από πλημμύρες. Η δράση ολοκληρώθηκε με την ενδυνάμωση των παιδιών ως «πρεσβευτών του εδάφους», συζητώντας τη σημασία της προστασίας του για το μέλλον του οικοσυστήματος και την επιβίωση των ανθρώπων στις πόλεις».

Επένδυση στο μέλλον της ανθρωπότητας

Η επαφή των παιδιών με τη φύση, το περιβάλλον και έννοιες όπως το έδαφος και η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική επιλογή. Σύμφωνα με την κα Ντόκου, «αποτελεί βασική προϋπόθεση επιβίωσης και επένδυσης στο μέλλον της ανθρωπότητας. Στην προσχολική ηλικία, ο εγκέφαλος των παιδιών είναι απίστευτα δεκτικός και η προσωπικότητά τους διαμορφώνεται κυρίως μέσα από το συναίσθημα και το βίωμα/εμπειρία.

Έτσι τα παιδιά αποκτούν/διαμορφώνουν:

• Οικολογική Ταυτότητα: Η βιωματική επαφή με το χώμα καλλιεργεί έναν ενστικτώδη σεβασμό και μια βαθιά, αυθόρμητη σύνδεση με τον πλανήτη.

• Κριτική Σκέψη (μέσω STEM): Τα παιδιά μεταμορφώνονται σε μικρούς επιστήμονες που ερευνούν, πειραματίζονται και ανακαλύπτουν λύσεις που προσφέρει η ίδια η φύση.

• Ενσυναίσθηση & Υπευθυνότητα: Η ανακάλυψη της μικροσκοπικής ζωής στο έδαφος και η φροντίδα ενός κήπου διδάσκουν την υπομονή και τον σεβασμό σε κάθε μορφή ζωής.

• Ψυχική & Σωματική Υγεία: Η επαφή με τους μικροοργανισμούς του εδάφους θωρακίζει το ανοσοποιητικό και μειώνει το άγχος, επαναφέροντας το παιδί στη φυσική του κατάσταση.

• Εφόδια για το Μέλλον: Προετοιμάζουμε τους αυριανούς ηγέτες και πολίτες να σχεδιάσουν τις Food Forest Cities, θέτοντας τη διαχείριση των πόρων στο επίκεντρο. Καλλιεργούμε τη συνείδηση ότι η γη κάτω από τα πόδια μας είναι η εγγύηση για τη ζωή μας και

• Ενισχύεται η Βιωματική Μάθηση: Αφηρημένες έννοιες, όπως η βιωσιμότητα, γίνονται κατανοητές όταν το παιδί βλέπει το έδαφος ως την έμπρακτη «ασπίδα» του σπιτιού του.

Ο φυσικός κόσμος, το κύριο πεδίο δράσης

Η κα Ντόκου καταλήγει λέγοντας ότι «Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε πως η δράση των παιδιών στη φύση δεν αποτελεί επιλογή αλλά βιολογική επιταγή για την υγιή ανάπτυξή τους. Η τάξη οφείλει, πλέον, να είναι το «διάλειμμα» και ο φυσικός κόσμος, το κύριο πεδίο δράσης, όπου το παιδί ανακτά την ελευθερία να δράσει, να ανακαλύψει, να προβληματιστεί και να εξερευνήσει. Στοχεύοντας σε μια ολιστική εκπαίδευση που καλλιεργεί το μυαλό, τα χέρια και την καρδιά (head, hands, heart), προσφέρουμε στα παιδιά την ελευθερία να εξερευνούν και να προβληματίζονται».