Η Κομισιόν ανοίγει νέο κύκλο παρεμβάσεων για τα λιπάσματα
Η διαθεσιμότητα και το κόστος των λιπασμάτων περνούν σε νέα φάση ευρωπαϊκού συντονισμού, με την Κομισιόν να προετοιμάζει την έναρξη της Ευρωπαϊκής Σύμπραξης για την αλυσίδα αξίας των λιπασμάτων. Η πρώτη συνάντηση αναμένεται να πραγματοποιηθεί «τις επόμενες εβδομάδες», με τις 9 Νοεμβρίου να αναφέρεται ως πιθανή ημερομηνία, χωρίς ωστόσο να έχει υπάρξει ακόμη επίσημη ανακοίνωση.
Η νέα Σύμπραξη προβλέπεται να φέρει στο ίδιο τραπέζι κράτη-μέλη, αγρότες, παραγωγούς λιπασμάτων και άλλους φορείς της αγοράς, με στόχο να εντοπιστούν τα σημεία συμφόρησης στην εφοδιαστική αλυσίδα, να βελτιωθεί η προβλεψιμότητα της αγοράς και να συμφωνηθούν πρακτικές λύσεις.
Όπως ανέφερε ο επίτροπος Γεωργίας Κρίστοφερ Χάνσεν στους υπουργούς Γεωργίας της ΕΕ, η διαθεσιμότητα και η οικονομική προσιτότητα των λιπασμάτων δεν αποτελούν μόνο οικονομικό ζήτημα, αλλά συνδέονται άμεσα με την επισιτιστική ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Ευρώπης.
540 εκατ. ευρώ από το γεωργικό αποθεματικό
Στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για τα Λιπάσματα, που παρουσιάστηκε τον περασμένο Μάιο, η ΕΕ έχει κινητοποιήσει 540 εκατ. ευρώ από το γεωργικό αποθεματικό για στοχευμένη έκτακτη στήριξη. Ο Χάνσεν κάλεσε τα κράτη-μέλη να διασφαλίσουν την ταχεία διοχέτευση των κονδυλίων στους αγρότες.
Παράλληλα, η Κομισιόν έχει δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στο πλαίσιο της ΚΑΠ, μεταξύ άλλων μέσω της δυνατότητας προκαταβολών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις ρευστότητας. Σύμφωνα με τον Επίτροπο, 15 κράτη-μέλη έχουν ήδη αξιοποιήσει τις συγκεκριμένες δυνατότητες.
Την ίδια ώρα, οι εξελίξεις στις διεθνείς αγορές εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία. Οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων βρίσκονται σήμερα 42% υψηλότερα από τα επίπεδα του 2024, ενώ μετά την αποκλιμάκωση που καταγράφηκε στις αρχές του καλοκαιριού, έχουν επιστρέψει σε ανοδική τροχιά. Παράλληλα, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Στο επίκεντρο το RENURE
Ένα από τα βασικά εργαλεία που εξετάζει η Κομισιόν είναι η διεύρυνση της δυνατότητας χρήσης προϊόντων RENURE, δηλαδή ανακτημένων λιπασμάτων από επεξεργασμένη κοπριά. Η Επιτροπή επεξεργάζεται πρόταση για την ένταξη και ορισμένων υγρών, χωνεμένων προϊόντων που παρουσιάζουν χαρακτηριστικά αντίστοιχα με εκείνα των ανόργανων λιπασμάτων.
Η πρόταση αναμένεται να κατατεθεί τον Οκτώβριο, με τον Χάνσεν να ζητά την ταχεία έγκρισή της, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν από τους αγρότες ήδη από την επόμενη καλλιεργητική περίοδο. Σύμφωνα με την Κομισιόν, η συγκεκριμένη λύση θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτηση της ΕΕ από τις εισαγωγές και παράλληλα να μειώσει το κόστος των λιπασμάτων για τους παραγωγούς.
Παράλληλα, η Επιτροπή εξετάζει μέτρα για την ενίσχυση της παραγωγής βιολογικής προέλευσης και χαμηλών εκπομπών άνθρακα λιπασμάτων, επιδιώκοντας τη δημιουργία μιας αγοράς που θα προσφέρει μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στους επενδυτές και περισσότερες επιλογές στους αγρότες.
Ενιαία αγορά και αποθέματα ασφαλείας
Στο ευρωπαϊκό τραπέζι βρίσκεται, επίσης, η δημιουργία μιας πιο ολοκληρωμένης ενιαίας αγοράς για τα ανόργανα λιπάσματα. Για τον σκοπό αυτό αναμένεται μελέτη σκοπιμότητας έως το τέλος του 2027, η οποία θα εξετάσει την πλήρη εναρμόνιση των κανόνων για τα ανόργανα λιπάσματα στο πλαίσιο του σχετικού Κανονισμού. Παράλληλα, η Κομισιόν θέλει να ενισχύσει το Παρατηρητήριο της Αγοράς Λιπασμάτων, ώστε να διαθέτει πιο έγκαιρα στοιχεία για τιμές, παραγωγή και εμπορικές ροές.
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται και η δυνατότητα δημιουργίας αναλογικών αποθεμάτων ασφαλείας για βασικά λιπάσματα και άλλες κρίσιμες εισροές. Στόχος, σύμφωνα με τον Επίτροπο, είναι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής αγοράς και ο περιορισμός της μεταβλητότητας των τιμών, χωρίς να διαταραχθεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη βελτίωση της αποδοτικότητας χρήσης των λιπασμάτων, με την Κομισιόν να καλεί τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν τα διαθέσιμα εργαλεία της ΚΑΠ και να ενθαρρύνουν τους παραγωγούς να προχωρούν σε αναλύσεις εδάφους, σχέδια διαχείρισης θρεπτικών στοιχείων και εφαρμογές γεωργίας ακριβείας, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες και να μειωθεί η ανάγκη για εισροές.
