Ιταλία: Τέλος στην ανάμειξη με ετικέτα το «εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο»
Σε μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο ταξινόμησης και επισήμανσης του ελαιολάδου, προχώρησε τις προηγούμενες εβδομάδες η Ιταλία, βάζοντας τέλος στην πρακτική της εμπορίας μειγμάτων εξαιρετικού παρθένου και παρθένου ελαιολάδου ως «εξαιρετικού παρθένου». Με εγκύκλιο του Υπουργείου Γεωργίας, Επισιτιστικής Κυριαρχίας και Δασών, τα προϊόντα που προκύπτουν από ανάμειξη των δύο κατηγοριών θα πρέπει, πλέον, να χαρακτηρίζονται και να διατίθενται στην αγορά ως παρθένο ελαιόλαδο, ακόμη και αν πληρούν όλες τις χημικές και οργανοληπτικές προδιαγραφές της ανώτερης κατηγορίας.
Το ιστορικό της υπόθεσης
Μέχρι σήμερα, τα «κενά» της νομοθεσίας επέτρεπαν την πρακτική της ανάμειξης αλλά και της ταξινόμησης ως εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, εφόσον το τελικό προϊόν περνούσε επιτυχώς τις χημικές αναλύσεις και τις οργανοληπτικές δοκιμές (panel test), ανεξάρτητα από το γεγονός ότι μέρος του προερχόταν από παρθένο ελαιόλαδο, χαμηλότερης κατηγορίας.
Η έλλειψη σαφούς ρυθμιστικού πλαισίου οδήγησε και σε αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις στην Ιταλία. Το 2023, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε ότι η πώληση τέτοιων μειγμάτων ως εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου μπορεί να συνιστά απάτη εις βάρος του καταναλωτή. Αντίθετα, το Πρωτοδικείο της Περούτζια αποφάνθηκε ότι η πρακτική δεν παραβιάζει το κοινοτικό δίκαιο, καθώς και τα δύο ανήκουν στην ίδια ευρύτερη κατηγορία των παρθένων ελαιολάδων.
Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε στις αρχές του 2026, όταν το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισήμανε ότι οι κανόνες της Ε.Ε. σχετικά με την ανάμειξη διαφορετικών κατηγοριών παρθένου ελαιολάδου δεν είναι επαρκώς σαφείς, καλώντας την Κομισιόν να προχωρήσει σε διευκρινίσεις.
Γιατί αλλάζει η ταξινόμηση
Η ιταλική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο χαρακτηρισμός «εξαιρετικό παρθένο» παραπέμπει σε προϊόν ανώτερης ποιότητας και ότι η χρήση του για μείγματα μπορεί να παραπλανήσει τον καταναλωτή, ακόμη και όταν το τελικό προϊόν πληροί τα προβλεπόμενα ποιοτικά κριτήρια. Σύμφωνα με τη νέα ερμηνεία, η κατηγορία ενός ελαιολάδου δεν θα καθορίζεται πλέον μόνο από το τελικό αποτέλεσμα των αναλύσεων, αλλά και από την προέλευση των συστατικών του.
«Η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί έναν ιταλικό θησαυρό που πρέπει να προστατευθεί και να αναδειχθεί» σχολιάζε, μεταξύ άλλων, ο αρμόδιος υπουργός, Francesco Lollobrigida, κατά την παρουσίαση της ρύθμισης.
Διχασμένος ο τομέας
Η απόφαση έγινε δεκτή με ικανοποίηση από τις αγροτικές οργανώσεις Coldiretti, Unaprol και Copagri, οι οποίες κάνουν λόγο για ένα σημαντικό βήμα στην προστασία της ποιότητας, της διαφάνειας και της αξιοπιστίας του ιταλικού ελαιολάδου και για ισχυρότερο όπλο απέναντι στη νοθεία και τις παραπλανητικές πρακτικές.
Αντίθετα, σοβαρές επιφυλάξεις εκφράζει η τυποποίηση, μέσω της Ένωσης της βιομηχανίας Assitol. Μια τόσο σημαντική αλλαγή θα έπρεπε να αποφασιστεί σε ευρωπαϊκό και όχι σε εθνικό επίπεδο, υποστηρίζει, προειδοποιώντας ότι οι ιταλικές επιχειρήσεις ενδέχεται να βρεθούν σε μειονεκτική θέση έναντι ανταγωνιστών από άλλα κράτη-μέλη, όπου εξακολουθεί η συγκεκριμένη πρακτική.
