Όλα τα διαθέσιμα επενδυτικά εργαλεία του φθινοπώρου για αγρότες και αλιείς
Ένα πυκνό επενδυτικό φθινόπωρο διαμορφώνεται για τον πρωτογενή τομέα, με τρία διαφορετικά χρηματοδοτικά μέτωπα να ανοίγουν ή να μπαίνουν στην τελική ευθεία. Από τη μία πλευρά, τα νέα Σχέδια Βελτίωσης περνούν στη φάση των αιτήσεων, με την ηλεκτρονική πλατφόρμα να ανοίγει στις 6 Οκτωβρίου και συνολικό προϋπολογισμό 263,539 εκατ. ευρώ. Από την άλλη, το νέο Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας προετοιμάζει την ενεργοποίηση τριών χρηματοδοτικών εργαλείων, με εγγυήσεις, μικρά δάνεια, επιδότηση επιτοκίου και ειδική στήριξη για τους γεωργούς νεαρής ηλικίας.
Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται η πρόσκληση για επενδύσεις στα αλιευτικά σκάφη, η οποία πήρε παράταση έως τις 16 Οκτωβρίου, με δημόσια δαπάνη 16 εκατ. ευρώ και ποσοστά χρηματοδότησης που μπορούν να φτάσουν έως το 85%.
Για τους παραγωγούς, το επόμενο διάστημα αποκτά έτσι ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι διαθέσιμες επιλογές δεν αφορούν μόνο την αγορά μηχανημάτων και την κατασκευή εγκαταστάσεων, αλλά επεκτείνονται στην εξοικονόμηση νερού, την ενέργεια, την κυκλική οικονομία, το κεφάλαιο κίνησης και την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση.
Στις 6 Οκτωβρίου τα Σχέδια Βελτίωσης
Η μεγάλη επενδυτική πρόσκληση του φθινοπώρου ξεκινά στις 6 Οκτωβρίου 2026. Από την ημερομηνία αυτή θα είναι δυνατή η ηλεκτρονική υποβολή των αιτήσεων για τα νέα Σχέδια Βελτίωσης, ενώ οι ενδιαφερόμενοι θα έχουν χρόνο έως τις 20 Ιανουαρίου 2027 και ώρα 13:00 για να ολοκληρώσουν και να υποβάλουν τον φάκελό τους.
Η πρόσκληση, συνολικού ύψους 263,539 εκατ. ευρώ, διαφοροποιείται από προηγούμενες αντίστοιχες προκηρύξεις, καθώς συγκεντρώνει κάτω από την ίδια «ομπρέλα» τρεις διαφορετικές επενδυτικές κατευθύνσεις. Πρόκειται για τις Παρεμβάσεις Π3-73-2.1, Π3-73-2.2 και Π3-73-2.6, που αφορούν αντίστοιχα την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, την εξοικονόμηση αρδευτικού νερού και τις επενδύσεις στην ενέργεια και την κυκλική οικονομία.
Το πρόγραμμα εφαρμόζεται σε ολόκληρη τη χώρα και απευθύνεται σε φυσικά και νομικά πρόσωπα, αλλά και σε συλλογικά σχήματα αγροτών.
Η περιφερειακή κατανομή των κονδυλίων δημιουργεί, παράλληλα, έναν δεύτερο χάρτη ενδιαφέροντος. Στην Κεντρική Μακεδονία κατευθύνονται 49,23 εκατ. ευρώ, στη Θεσσαλία 29,88 εκατ. και στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 26,38 εκατ. ευρώ. Ακολουθούν η Πελοπόννησος με 24,11 εκατ., η Δυτική Μακεδονία με 21,94 εκατ., η Κρήτη με 21,22 εκατ. και η Δυτική Ελλάδα με 21,16 εκατ. ευρώ. Τα υπόλοιπα ποσά κατανέμονται στις άλλες Περιφέρειες, με Αττική και Ιόνια Νησιά να βρίσκονται στις χαμηλότερες θέσεις της κατανομής.
Η κατανομή έχει πρακτική σημασία, καθώς ο διαθέσιμος προϋπολογισμός κάθε Περιφέρειας συνδέεται με τον αριθμό των επενδυτικών σχεδίων που μπορούν τελικά να ενταχθούν.
Οι δικαιούχοι
Δυνητικοί δικαιούχοι είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και συλλογικά σχήματα που πληρούν τις προϋποθέσεις της πρόσκλησης.
Για τους φυσικούς δικαιούχους προβλέπεται, μεταξύ άλλων, ηλικιακό και επαγγελματικό κριτήριο. Κατά την υποβολή της αίτησης θα πρέπει να έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος και να μην έχουν υπερβεί το 63ο, να διαθέτουν πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα και να είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων ως επαγγελματίες αγρότες, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Απαραίτητη είναι επίσης η ύπαρξη παραδεκτής Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης για το 2025, ενώ ζητούνται φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα. Παράλληλα, προβλέπονται περιορισμοί για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση.
Κρίσιμο κριτήριο αποτελεί και η παραγωγική δυναμικότητα της εκμετάλλευσης, η οποία αποτυπώνεται μέσω της τυπικής απόδοσης. Το ελάχιστο όριο διαμορφώνεται σε 12.000 ευρώ για την ηπειρωτική Ελλάδα, την Κρήτη και την Εύβοια και σε 8.000 ευρώ για τα υπόλοιπα νησιά.
Από το τρακτέρ έως την ψηφιακή γεωργία
Το επενδυτικό αντικείμενο των νέων Σχεδίων Βελτίωσης είναι ιδιαίτερα ευρύ. Περιλαμβάνει την κατασκευή, επέκταση και τον εκσυγχρονισμό γεωργικών και κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, αλλά και την αγορά μηχανημάτων και εξοπλισμού.
Στην επιλέξιμη δαπάνη περιλαμβάνονται γεωργικοί ελκυστήρες, μηχανήματα κατεργασίας εδάφους, σπαρτικές μηχανές, λιπασματοδιανομείς, ψεκαστικά, συλλεκτικές μηχανές και κλαδευτικά, καθώς και εξοπλισμός που αφορά τη ζωική παραγωγή και τη μελισσοκομία.
Ωστόσο, το νέο στοιχείο δεν είναι μόνο η ανανέωση του μηχανολογικού εξοπλισμού. Σημαντική θέση καταλαμβάνουν οι τεχνολογίες αιχμής και οι εφαρμογές ψηφιακής γεωργίας. Ενισχύονται λύσεις που μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό της χρήσης λιπασμάτων και στη μείωση της διασποράς φυτοπροστατευτικών προϊόντων, αλλά και συστήματα που επιτρέπουν πιο στοχευμένη διαχείριση της παραγωγής.
Η λογική της νέας προκήρυξης συνδέει, έτσι, την επένδυση με τρεις βασικούς στόχους: χαμηλότερο κόστος παραγωγής, αποτελεσματικότερη χρήση των φυσικών πόρων και ψηφιακό μετασχηματισμό της εκμετάλλευσης.
Νερό και ενέργεια στο επίκεντρο
Ξεχωριστό βάρος δίνεται στην εξοικονόμηση αρδευτικού νερού. Η σχετική παρέμβαση χρηματοδοτεί επενδύσεις που οδηγούν σε αποτελεσματικότερη χρήση του νερού, με τον ελάχιστο προϋπολογισμό για φυσικά και νομικά πρόσωπα να διαμορφώνεται σε 5.000 ευρώ.
Βασική προϋπόθεση αποτελεί η ύπαρξη υδρομέτρησης ή η εγκατάσταση υδρομέτρου έως την υποβολή της τελευταίας αίτησης πληρωμής. Παράλληλα, τίθενται περιορισμοί σε συγκεκριμένες παραδοσιακές μορφές άρδευσης.
Σημαντικό τμήμα της πρόσκλησης αφορά και την ενέργεια και την κυκλική οικονομία. Στο επίκεντρο βρίσκονται επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και δράσεις αξιοποίησης αποβλήτων και παραγωγής βιοενέργειας.
Για τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις προβλέπεται μάλιστα ιδιαίτερα υψηλό πλαφόν στην περίπτωση επενδύσεων παραγωγής βιοαερίου, καθώς ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός μπορεί να φτάσει έως τα 2,5 εκατ. ευρώ.
Έως 1,25 εκατ. ευρώ για συλλογικά σχήματα
Τα ανώτατα ποσά επένδυσης διαφοροποιούνται ανάλογα με το αντικείμενο και τον δικαιούχο.
Στην παρέμβαση για την ανταγωνιστικότητα, ο επιχορηγούμενος προϋπολογισμός φτάνει έως τις 200.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και έως τις 400.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα. Όταν το επενδυτικό σχέδιο αφορά κατά κύριο λόγο κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και συναφή εξοπλισμό, τα όρια αυξάνονται σε 400.000 και 500.000 ευρώ αντίστοιχα.
Στην εξοικονόμηση ύδατος, τα ανώτατα ποσά διαμορφώνονται σε 150.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και σε 250.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα. Για τις επενδύσεις στις ΑΠΕ φτάνουν αντίστοιχα τις 200.000 και 500.000 ευρώ.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η δυνατότητα υποβολής ενός ενιαίου επενδυτικού σχεδίου που θα περιλαμβάνει και τις τρεις Παρεμβάσεις. Σε αυτή την περίπτωση ο συνολικός επιχορηγούμενος προϋπολογισμός μπορεί να φτάσει έως τις 750.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και έως το 1,25 εκατ. ευρώ για συλλογικά σχήματα. Για επενδύσεις παραγωγής βιοαερίου από κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, το ανώτατο όριο διαμορφώνεται στα 2,5 εκατ. ευρώ.
Έως 70% η ενίσχυση
Η ένταση της στήριξης μεταβάλλεται ανάλογα με την επένδυση και την περιοχή. Στις παρεμβάσεις για την εξοικονόμηση νερού και στις ενεργειακές και κυκλικές επενδύσεις η ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως το 70%.
Στην παρέμβαση για την ανταγωνιστικότητα τα ποσοστά κινούνται από 50% έως 65%, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες περιοχών και επενδύσεων προβλέπονται αυξημένα ποσοστά.
Επιπλέον, προβλέπεται αυξημένη στήριξη για νέους γεωργούς και δικαιούχους έως 40 ετών που πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις εκπαίδευσης ή επαγγελματικής εμπειρίας, χωρίς να ξεπερνιούνται τα ανώτατα όρια που προβλέπει η πρόσκληση.
Δεν αρκεί η επιλεξιμότητα
Το γεγονός ότι ένας ενδιαφερόμενος πληροί τις τυπικές προϋποθέσεις δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα ενταχθεί στο πρόγραμμα. Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός είναι συγκεκριμένος και οι αιτήσεις θα αξιολογηθούν με βάση σύστημα βαθμολόγησης.
Στη διαδικασία θα εξεταστούν, μεταξύ άλλων, τα χαρακτηριστικά του υποψηφίου και της εκμετάλλευσης, ο παραγωγικός προσανατολισμός, η ωριμότητα της επένδυσης, η σύνθεση των δαπανών και η περιοχή υλοποίησης.
Ως εκ τούτου, η πληρότητα του φακέλου και η τεκμηρίωση της επένδυσης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Η σύνδεση του σχεδίου με την εξοικονόμηση νερού, την ενεργειακή αποδοτικότητα, την ψηφιοποίηση και τον περιορισμό του περιβαλλοντικού αποτυπώματος αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό της νέας προκήρυξης.
Η ηλεκτρονική υποβολή ξεκινά στις 6 Οκτωβρίου 2026 και ολοκληρώνεται στις 20 Ιανουαρίου 2027, ώρα 13:00. Για την υλοποίηση των επενδύσεων προβλέπεται, υπό τις προϋποθέσεις της πρόσκλησης, προκαταβολή έως 50% της δημόσιας ενίσχυσης με την απαιτούμενη εγγύηση. Η ολοκλήρωση του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου και η υποβολή της τελικής αίτησης πληρωμής θα πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί έως τις 15 Ιουνίου 2029.
Τα νέα εργαλεία του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας
Παράλληλα με τα Σχέδια Βελτίωσης, σε τροχιά ενεργοποίησης μπαίνουν τα τρία νέα χρηματοδοτικά εργαλεία του Ταμείου Αγροτικής Επιχειρηματικότητας, που έχει διαμορφωθεί από το ΥΠΑΑΤ σε συνεργασία με την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.
Ο σχεδιασμός προβλέπει διαδοχικά την ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγυοδοσίας Αγροδιατροφικού Τομέα, του Ταμείου Μικρών Δανείων Αγροτικής Επιχειρηματικότητας ΙΙ και, στη συνέχεια, του Ταμείου Εγγυοδοσίας για Γεωργούς Νεαρής Ηλικίας.
Το πρώτο εργαλείο διαθέτει δημόσιους πόρους 80 εκατ. ευρώ και στόχος είναι, μέσω μόχλευσης τραπεζικών και ιδιωτικών κεφαλαίων, να κινητοποιήσει χρηματοδοτήσεις έως 250 εκατ. ευρώ. Η σχετική πρόσκληση προς τις τράπεζες αναμένεται να ολοκληρωθεί προς το τέλος Σεπτεμβρίου. Θα ακολουθήσει η αξιολόγηση των ενδιαφερόμενων τραπεζών από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και η υπογραφή επιχειρησιακών συμφωνιών. Στη συνέχεια αναμένεται να ανοίξει το ΟΠΣΚΕ για τους αγρότες και τις αγροδιατροφικές επιχειρήσεις.
Στο συγκεκριμένο εργαλείο τα δάνεια για επενδύσεις κυμαίνονται από 25.000 ευρώ έως 3,5 εκατ. ευρώ, ενώ για κεφάλαιο κίνησης από 25.000 έως 500.000 ευρώ. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι η επιδότηση επιτοκίου κατά 4% για τέσσερα χρόνια.
Οι εξασφαλίσεις δεν μπορούν να υπερβαίνουν το 30% του ύψους του δανείου, ενώ για δάνεια έως 50.000 ευρώ δεν προβλέπονται εμπράγματες εξασφαλίσεις, αλλά μόνο ενοχικές.
Μικρά δάνεια έως 50.000 ευρώ
Το δεύτερο εργαλείο, το Ταμείο Μικρών Δανείων Αγροτικής Επιχειρηματικότητας ΙΙ, διαθέτει δημόσιους πόρους 60 εκατ. ευρώ. Η σχετική πρόσκληση σχεδιάζεται να ενεργοποιηθεί εντός του Σεπτεμβρίου ή, το αργότερο, τον Οκτώβριο.
Το ύψος των δανείων αυξάνεται σε σχέση με το προηγούμενο εργαλείο, καθώς διαμορφώνεται από 10.000 έως 50.000 ευρώ. Τα ποσά μπορούν να κατευθυνθούν είτε σε επενδύσεις είτε σε κεφάλαιο κίνησης.
Το 50% του δανείου είναι άτοκο, ενώ για το υπόλοιπο 50% προβλέπεται επιδότηση επιτοκίου 2% για δύο χρόνια. Και εδώ δεν προβλέπονται εμπράγματες εξασφαλίσεις, αλλά μόνο ενοχικές.
Κοινό χαρακτηριστικό των νέων εργαλείων αποτελεί επίσης η ενισχυμένη συμβουλευτική υποστήριξη. Η επιδότηση αυξάνεται από τα 300 στα 800 ευρώ ως αρχικό ποσό, ενώ στα μεγαλύτερα δάνεια μπορεί να φτάσει έως και τα 1.600 ευρώ.
Ειδικό εργαλείο για νέους γεωργούς
Ο τρίτος πυλώνας αφορά τους γεωργούς νεαρής ηλικίας και αναμένεται να ενεργοποιηθεί προς το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027. Οι δημόσιοι πόροι ανέρχονται σε 20 εκατ. ευρώ. Προβλέπονται δάνεια έως 50.000 ευρώ, χωρίς εμπράγματες εξασφαλίσεις, ενώ το χρηματοδοτικό εργαλείο συνδυάζει το δάνειο με μη επιστρεπτέα στήριξη, ουσιαστικά μια «επιχορήγηση εγκατάστασης».
Η επιχορήγηση θα αντιστοιχεί στο 80% του δανείου που θα ζητήσει ο νέος γεωργός. Επομένως, για δάνειο 50.000 ευρώ η μη επιστρεπτέα στήριξη μπορεί να φτάσει τις 40.000 ευρώ. Με την προσθήκη της επιδότησης για συμβουλευτική υποστήριξη, το συνολικό ποσό μπορεί να προσεγγίσει τις 91.000 ευρώ. Το νέο Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας διαφοροποιείται έτσι από τα κλασικά επενδυτικά προγράμματα, καθώς δεν περιορίζεται στη χρηματοδότηση παγίων. Η δυνατότητα χρηματοδότησης κεφαλαίου κίνησης, η επιδότηση επιτοκίου, η δυνατότητα αγοράς μεταχειρισμένου εξοπλισμού και η συμβουλευτική υποστήριξη διευρύνουν το πεδίο χρήσης των εργαλείων.
Έως τις 16 Οκτωβρίου οι επενδύσεις στα αλιευτικά
Το τρίτο μέτωπο αφορά τον αλιευτικό στόλο. Η προθεσμία για την υποβολή αιτήσεων στη Δράση 1.1.2 «Επενδύσεις στα αλιευτικά σκάφη χωρίς να αυξάνεται η αλιευτική τους ικανότητα» παρατάθηκε έως την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου 2026 και ώρα 15:00. Η δράση εντάσσεται στο Πρόγραμμα «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα 2021-2027» και διαθέτει δημόσια δαπάνη 16 εκατ. ευρώ.
Στόχος είναι ο εκσυγχρονισμός του ελληνικού αλιευτικού στόλου, η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και ασφάλειας των αλιέων και η ενίσχυση της βιωσιμότητας και ανταγωνιστικότητας του κλάδου, χωρίς αύξηση της αλιευτικής ικανότητας των σκαφών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μικρή παράκτια αλιεία, στα απομακρυσμένα ελληνικά νησιά και στις τοπικές κοινωνίες που εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από την αλιευτική δραστηριότητα.
Η δημόσια χρηματοδότηση μπορεί να φτάσει έως το 85%, ανάλογα με την κατηγορία της πράξης και του σκάφους, ενώ ο προϋπολογισμός κάθε επενδυτικής πρότασης κυμαίνεται από 5.000 έως 500.000 ευρώ. Μεταξύ άλλων, χρηματοδοτούνται παρεμβάσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας των αλιέων, τις συνθήκες υγείας, υγιεινής και εργασίας, την ποιότητα και υγιεινή των αλιευμάτων, καθώς και την προμήθεια ψυκτικού και άλλου επιλέξιμου εξοπλισμού. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων.
