PRIMARY: Οι ελαιοπαραγωγοί στο επίκεντρο της αξιοποίησης της βιομάζας

Η Κρήτη είναι μία από τις περιοχές της Ευρώπης στην οποία, μέσω του ευρωπαϊκού έργου PRIMARY, αναζητούνται καινοτόμες πρακτικές ώστε η αναξιοποίητη βιομάζα να μετατραπεί σε πολύτιμα προϊόντα και ενεργειακές λύσεις. Πιο συγκεκριμένα, μέσω της ανάπτυξης τοπικά προσαρμοσμένων αλυσίδων αξίας βιομάζας, το έργο επιδιώκει να μειώσει τα αναξιοποίητα υπολείμματα βιομάζας, να περιορίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και να δημιουργήσει νέες οικονομικές ευκαιρίες για τις τοπικές κοινωνίες.

Όπως αναφέρει στην «ΥΧ», ο Δημήτρης Μίχας γεωπόνος στο Ινστιτούτο Βιοοικονομίας και Αγροτεχνολογίας (iBO) του Εθνικού Κέντρου Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ), «Στην Κρήτη, ο ελληνικός πιλότος επικεντρώνεται στα κλαδέματα ελιάς, έναν διαθέσιμο αλλά σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο πόρο βιομάζας. Σε πολλές περιπτώσεις, τα κλαδέματα τα διαχειρίζονται ακόμη μέσω ανοιχτής καύσης στο χωράφι, μια πρακτική που συμβάλλει στην ατμοσφαιρική ρύπανση και στις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενώ ταυτόχρονα οδηγεί στην απώλεια ενός δυνητικά πολύτιμου ενεργειακού πόρου. Στο πλαίσιο αυτών των προσπαθειών για την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων αξιοποίησης αγροτικών υπολειμμάτων για την παραγωγή πολύτιμων προϊόντων και βιώσιμων ενεργειακών λύσεων, πραγματοποιήθηκε ένα εργαστήριο συν-δημιουργίας στο Αρκαλοχώρι Κρήτης.

Με τη συμμετοχή ελαιοπαραγωγών, γεωπόνων, χειριστών μηχανημάτων, μηχανικών, εκπροσώπων της τοπικής αυτοδιοίκησης και άλλων εμπλεκόμενων φορέων του αγροτικού και βιοενεργειακού οικοσυστήματος».

Πρακτικές λύσεις

Κύριος στόχος του εργαστηρίου ήταν η διερεύνηση πρακτικών λύσεων για τη βιώσιμη διαχείριση των κλαδεμάτων ελιάς και ο εντοπισμός ρεαλιστικών δρόμων αξιοποίησής τους. «Οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν τις υφιστάμενες πρακτικές, τις επιχειρησιακές προκλήσεις και εναλλακτικές τεχνολογίες αξιοποίησης της βιομάζας. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στις διαφορετικές αλυσίδες αξίας βιομάζας που μπορούν να αναπτυχθούν με βάση τα κλαδέματα ελιάς, όπως η παραγωγή θερμότητας μέσω άμεσης καύσης, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω αεριοποίησης και η αξιοποίηση παραπροϊόντων όπως το biochar (βιοάνθρακας) για τη βελτίωση των εδαφών. Οι εναλλακτικές αυτές παρουσιάστηκαν και αξιολογήθηκαν από τους συμμετέχοντες με βάση την τεχνική, οικονομική και λειτουργική τους εφικτότητα για την τοπική πραγματικότητα.

Το εργαστήριο συνέβαλε ουσιαστικά στη διερεύνηση και τη συνδιαμόρφωση των εν λόγω δυνητικών αλυσίδων αξίας, παρέχοντας στους συμμετέχοντες την ευκαιρία να ανταλλάξουν πρακτική γνώση, να εντοπίσουν λειτουργικές και οργανωτικές προκλήσεις και να προτείνουν βελτιώσεις για τη μελλοντική εφαρμογή τους. Μέσα από την ενεργό συμμετοχή των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών αναδείχθηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις και προτεραιότητες», τονίζει ο ίδιος.

Συμπεράσματα

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα, όπως επισημαίνει ο κ. Μίχας, ήταν «η ισχυρή συναίνεση υπέρ της αεριοποίησης της βιομάζας ως μιας κυκλικής λύσης, ικανής να παράγει θερμική ενέργεια για τα δημόσια δίκτυα τηλεθέρμανσης, ενώ παράλληλα να επιστρέφει βιοκάρβουνο υψηλής προστιθέμενης αξίας στα αγροτικά εδάφη της Κρήτης. Επιπλέον, οι συζητήσεις ανέδειξαν ότι η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το άμεσο οικονομικό όφελος, αλλά κυρίως από τη δημιουργία μακροπρόθεσμης κοινωνικής αξίας, την ενίσχυση της τοπικής ενεργειακής ανθεκτικότητας και την προστασία του περιβάλλοντος.

Τα αποτελέσματα κατέδειξαν το έντονο ενδιαφέρον της τοπικής κοινότητας για την υποστήριξη πρωτοβουλιών αξιοποίησης της βιομάζας, γεγονός που αποδείχθηκε έμπρακτα από τους συμμετέχοντες αγρότες, οι οποίοι προσφέρθηκαν εθελοντικά να διαθέσουν τα αγροτεμάχιά τους για τις επικείμενες πιλοτικές δοκιμές. Συνολικά, το εργαστήριο επιβεβαίωσε τη σημασία της συνεργασίας, της πρακτικής δοκιμής και της προσαρμογής στις τοπικές συνθήκες ως βασικών προϋποθέσεων για την επιτυχή ανάπτυξη βιώσιμων συστημάτων αξιοποίησης της βιομάζας στην Κρήτη».

Πληροφορίες έργου

Στην Ελλάδα, οι δράσεις συντονίζονται και υποστηρίζονται από τους εταίρους ΕΚΕΤΑ, ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, ΕΣΕΚ, ΜΙΝΟΑ, ΝΕΑ ΕΝΩΣΗ και RFF, μέσα από τη συνεργασία και την άμεση εμπλοκή παραγωγών, τεχνικών φορέων, συνεταιρισμών και τοπικών αρχών, με στόχο τη συνδιαμόρφωση βιώσιμων λύσεων προσαρμοσμένων στις ανάγκες της τοπικής πραγματικότητας.