«Συμφωνία» για τη Νέα ΚΑΠ με ανοιχτό τον λογαριασμό – Εκκρεμούν τα κονδύλια και τα ανώτατα όρια ενισχύσεων
Στο πρώτο βήμα για τη διαμόρφωση της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) για την περίοδο 2028-2034 προχώρησαν οι υπουργοί Γεωργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εγκρίνοντας ομόφωνα τη μερική διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας (AGRIFISH), στις 26 Οκτωβρίου στο Λουξεμβούργο. Η συμφωνία διαμορφώνει το πλαίσιο για τις βασικές κατευθύνσεις της μελλοντικής πολιτικής, αφήνει, ωστόσο, εκτός τα κρίσιμα δημοσιονομικά ζητήματα, τα οποία θα κρίνουν το ύψος και την κατανομή των διαθέσιμων πόρων.
Έπειτα από πολύωρες διαβουλεύσεις, η ιρλανδική προεδρία προχώρησε σε τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής, προκειμένου να εξασφαλίσει τη συναίνεση των κρατών-μελών. Ο υπουργός Γεωργίας της Ιρλανδίας, Μάρτιν Χέιντον, χαρακτήρισε τη συμφωνία «σημαντικό ορόσημο», υπογραμμίζοντας ότι η νέα ΚΑΠ πρέπει να προσφέρει σταθερότητα και προβλεψιμότητα στους παραγωγούς, διατηρώντας παράλληλα την ευελιξία των εθνικών κυβερνήσεων.
Προτεραιότητα στους ενεργούς αγρότες
Βασικός άξονας της συμφωνίας είναι η καλύτερη στόχευση των ενισχύσεων προς τους παραγωγούς που ασκούν πραγματική γεωργική δραστηριότητα. Τα κράτη-μέλη θα υποχρεούνται να ορίζουν ποιος θεωρείται ενεργός γεωργός, με δυνατότητα προσαρμογής των κριτηρίων στις εθνικές συνθήκες.
Η προτεινόμενη φθίνουσα εισοδηματική στήριξη βάσει έκτασης (DABIS) θα δίνει έμφαση στους ενεργούς παραγωγούς, στους νέους γεωργούς και στις μικρές εκμεταλλεύσεις. Παράλληλα, προβλέπεται προαιρετικός μηχανισμός αναδιανεμητικής στήριξης, αντίστοιχος με εκείνον που εφαρμόζεται σήμερα. Αντίθετα, οι κανόνες για τη σταδιακή μείωση και το ανώτατο όριο των ενισχύσεων παραμένουν υπό διαπραγμάτευση στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου.
Ενίσχυση της ανανέωσης των γενεών
Η στήριξη των νέων αγροτών αποτελεί, επίσης, προτεραιότητα. Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να προβλέπουν υψηλότερη εισοδηματική στήριξη και ενισχύσεις για την έναρξη της δραστηριότητάς τους, καθώς και πρόσβαση σε κατάρτιση, γνώση και συμβουλευτικές υπηρεσίες. Παράλληλα, θα καταρτίζουν εθνικές στρατηγικές για την ανανέωση των γενεών, με ειδικά μέτρα διευκόλυνσης της εισόδου νέων παραγωγών στον πρωτογενή τομέα.
Περιβάλλον και διαχείριση κινδύνων
Η νέα ΚΑΠ διατηρεί κοινές περιβαλλοντικές απαιτήσεις για τη χορήγηση ενισχύσεων, παρέχοντας ταυτόχρονα περιθώρια προσαρμογής στα διαφορετικά γεωργικά συστήματα και στις τοπικές συνθήκες.
Παράλληλα, ενισχύεται η δυνατότητα στήριξης εργαλείων διαχείρισης κινδύνων, όπως οι ασφαλίσεις, καθώς και επενδύσεων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Τα κράτη-μέλη θα μπορούν επίσης να χορηγούν έκτακτες ενισχύσεις σε παραγωγούς που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, ακραία καιρικά φαινόμενα και ασθένειες ζώων ή φυτών.
Στις αλλαγές περιλαμβάνεται ακόμη η δυνατότητα καταβολής ενισχύσεων απευθείας σε ασφαλιστικά σχήματα και αλληλασφαλιστικά ταμεία για λογαριασμό των γεωργών, καθώς και η πρόβλεψη μεταβατικών εθνικών ενισχύσεων. Επιπλέον, δίνεται η δυνατότητα δημιουργίας υπηρεσιών αναπλήρωσης εργαζομένων στις εκμεταλλεύσεις, όταν οι παραγωγοί αδυνατούν να εργαστούν λόγω ασθένειας ή οικογενειακών υποχρεώσεων.
Η μάχη για τα κονδύλια συνεχίζεται
Η συμφωνία δεν καθορίζει το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού της νέας ΚΑΠ ούτε κλείνει το ζήτημα των ανώτατων ορίων στις ενισχύσεις. Τα δημοσιονομικά και οι διατάξεις που παραμένουν σε εκκρεμότητα θα επανεξεταστούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
Έτσι, παρά την επίτευξη ομοφωνίας επί των βασικών κατευθύνσεων, το κρίσιμο ερώτημα για τους Ευρωπαίους παραγωγούς παραμένει ανοιχτό: Πόσα χρήματα θα διατεθούν τελικά για τη στήριξη του αγροτικού εισοδήματος και με ποιους όρους θα κατανεμηθούν.
