Τι αλλάζει στην κατανομή των βοσκοτόπων – Νέοι κανόνες για τον υπολογισμό του ζωικού κεφαλαίου και την επιλεξιμότητα των εκτάσεων

Αλλαγές στο πλαίσιο κατανομής των βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους θεσπίζει κοινή απόφαση των υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του διοικητή της ΑΑΔΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβέρνησης. Η νέα ρύθμιση τροποποιεί το ισχύον καθεστώς, καθορίζοντας διαφορετικό τρόπο υπολογισμού του ζωικού κεφαλαίου, επικαιροποίησης των χαρτογραφικών δεδομένων και ελέγχου της παραγωγικής δραστηριότητας.

Με βάση τα δηλωμένα ζώα

Κεντρική αλλαγή αποτελεί η πρόβλεψη ότι για την κατανομή των βοσκοτόπων θα λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός αιγών και προβάτων που δηλώνει ο κτηνοτρόφος στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης του έτους κατανομής. Η δήλωση θα πρέπει να αποτυπώνει τα ζώα που πράγματι διατηρούνται στην εκμετάλλευση κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης και γίνεται με ευθύνη του παραγωγού.

Η απόφαση διευκρινίζει ότι ο αριθμός ζώων που είχε καταγραφεί στην απογραφή του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος Κτηνιατρικής (ΟΠΣΚ) δεν δεσμεύει ούτε τον κτηνοτρόφο ούτε τον Οργανισμό Πληρωμών. Συνεπώς, στη δήλωση μπορούν να αποτυπώνονται οι μεταβολές που έχουν μεσολαβήσει μετά την απογραφή, όπως γεννήσεις, αγορές, πωλήσεις, σφαγές, θάνατοι ή απώλειες ζώων.

Η απόκλιση από την απογραφή δεν αποτελεί από μόνη της λόγο αποκλεισμού των δηλωθέντων ζώων. Ωστόσο, εάν από διοικητικούς ή επιτόπιους ελέγχους διαπιστωθεί ότι έχουν δηλωθεί ζώα που δεν υπάρχουν στην εκμετάλλευση ή δεν προκύπτουν από τα ενημερωμένα στοιχεία της Βάσης Ιχνηλασιμότητας, αυτά θα κρίνονται μη επιλέξιμα. Παράλληλα, προβλέπονται ανάκληση της κατανομής, διοικητικές κυρώσεις και ανάκτηση αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

Για τις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων που υπάγονται στην υποχρέωση τοποθέτησης ηλεκτρονικών στομαχικών βώλων, ως δηλωθέντα ζώα ηλικίας άνω των έξι μηνών θα υπολογίζονται εκείνα που είναι καταχωρισμένα στη Βάση Ιχνηλασιμότητας.

Διασταυρώσεις με γάλα, σφαγές και φορολογικά στοιχεία

Παράλληλα, αλλάζει ο τρόπος προσδιορισμού του αριθμού των ζώων που χρησιμοποιείται για την κατανομή της επιλέξιμης έκτασης. Ως τελικός αριθμός θα λαμβάνεται η μεγαλύτερη τιμή μεταξύ των ζώων που προκύπτουν από τα στοιχεία παραδόσεων γάλακτος, των στοιχείων σφαγών και των φορολογικών δεδομένων.

Στους ελέγχους παραγωγικής δραστηριότητας εντάσσονται επίσης τα δεδομένα τιμολόγησης και οι οικονομικές συναλλαγές που συνδέονται με σχετικούς Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ), ιδίως όσοι αφορούν την αγοραπωλησία γάλακτος, κρέατος και των παραγώγων τους.

Η απόφαση προβλέπει, ακόμη, την εφαρμογή ενιαίου δείκτη εισοδήματος ανά περιφερειακή ενότητα, τόσο για τους κτηνοτρόφους που εμφανίζουν στοιχεία παραδόσεων γάλακτος ή σφαγών στο πληροφοριακό σύστημα ΑΡΤΕΜΙΣ του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ όσο και για όσους δεν δραστηριοποιούνται στους συγκεκριμένους τομείς. Σε περιπτώσεις μηδενικού εισοδήματος ή μηδενικής αξίας δικαιωμάτων, ο δείκτης λαμβάνει την τιμή 1.

Επικαιροποίηση των χαρτών και ειδικές προβλέψεις

Το χαρτογραφικό υπόβαθρο του ΟΣΔΕ θα επικαιροποιείται με νέα δεδομένα, τα οποία προκύπτουν τόσο από εθνικές πρωτοβουλίες, όπως η έγκριση και εφαρμογή των προσωρινών και οριστικών Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης και η επικαιροποίηση των ορθοφωτοχαρτών, όσο και από το ενωσιακό πλαίσιο για το σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων.

Η συνολική έκταση των μόνιμων βοσκοτόπων της χώρας ορίζεται σε 1.934.241,83 εκτάρια, ενώ για την ετήσια κατανομή θα λαμβάνεται υπόψη η επιλέξιμη έκταση όπως αποτυπώνεται στο χαρτογραφικό υπόβαθρο του ΟΣΔΕ κατά την έναρξη της περιόδου υποβολής της ΕΑΕ, μετά την προβλεπόμενη επικαιροποίησή του.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τα μικρά νησιά όπου δεν λειτουργούν τυροκομεία και σφαγεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κατανομή θα γίνεται χωρίς κριτήρια παραγωγικής δραστηριότητας, με βάση τον μικρότερο αριθμό ζώων μεταξύ εκείνου που δηλώνεται στην ΕΑΕ και εκείνου που έχει καταγραφεί στην απογραφή του ΟΠΣΚ.

Επιπλέον, εφόσον μετά την ολοκλήρωση της κατανομής παραμένουν διαθέσιμες επιλέξιμες εκτάσεις, αυτές μπορούν να διατεθούν σε κτηνοτρόφους που πληρούν τα παραγωγικά κριτήρια, μέχρι την πλήρη ενεργοποίηση των δικαιωμάτων τους. Το σχετικό υπόλοιπο θα καταγράφεται σε ειδικό πίνακα του Οργανισμού Πληρωμών.

Συμπληρωματική κατανομή και ενστάσεις

Η νέα απόφαση δίνει τη δυνατότητα συμπληρωματικής ή διορθωτικής κατανομής σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων που επηρεάζουν το ζωικό κεφάλαιο. Η πρόβλεψη αφορά, μεταξύ άλλων, απώλειες ή μαζικές θανατώσεις ζώων λόγω επιζωοτιών, φυσικές καταστροφές και θεομηνίες, καθώς και έκτακτες απαλλοτριώσεις βοσκοτόπων για λόγους δημοσίου συμφέροντος ή περιβαλλοντικής προστασίας.

Η συμπληρωματική κατανομή μπορεί να πραγματοποιείται εντός του ίδιου έτους ενίσχυσης, με αιτιολογημένη πράξη του Οργανισμού Πληρωμών, εφόσον υπάρχει διαθέσιμη επιλέξιμη έκταση και οι αναγκαίες πιστώσεις. Η διαδικασία θα εξειδικευθεί με σχετική εγκύκλιο, ενώ δεν θα επιβάλλονται διοικητικές κυρώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι ο δικαιούχος έχει ενημερώσει εγκαίρως τον Οργανισμό.

Τέλος, για την ΕΑΕ του 2026 προβλέπεται η δυνατότητα υποβολής ένστασης από τους παραγωγούς σε περιπτώσεις λανθασμένων ή ανακριβών ΚΑΕΚ, μη επιλέξιμων εκτάσεων που προκύπτουν από το σύστημα παρακολούθησης εκτάσεων, αλλά και για άλλα ζητήματα που συνδέονται με την αίτηση και την εφαρμογή της απόφασης. Οι ενστάσεις μπορούν να υποβάλλονται από τη στιγμή που ο παραγωγός λαμβάνει γνώση των σχετικών στοιχείων από τον Οργανισμό Πληρωμών.

Οι προηγούμενες ρυθμίσεις εξακολουθούν να εφαρμόζονται για τη διευθέτηση νόμιμων εκκρεμοτήτων των ετών ενίσχυσης έως και το 2024, καθώς και για τις εκκρεμότητες του 2025, με βάση το πλαίσιο που ίσχυε για κάθε αντίστοιχη περίοδο.

Δείτε ΕΔΩ την απόφαση