Βιβλιοπαρουσίαση Χημεία Τροφίμων & Διατροφή στη Δημόσια Υγεία: Ένα βιβλίο για όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

Διαθέσιμο στο αναγνωστικό κοινό από το καλοκαίρι του 2025 είναι το νέο βιβλίο τού καθηγητή του ΠΑΔΑ, Κώστα Κοτροκόη, με τίτλο «Χημεία Τροφίμων & Διατροφή στη Δημόσια Υγεία». Σε αυτό το φύλλο της «ΥΧ», η εφημερίδα μας έχει τη χαρά να φιλοξενεί μια εκτενή παρουσίαση του χρηστικού εγχειριδίου, το οποίο σήμερα αποτελεί έναν περιεκτικό και πλήρως λειτουργικό οδηγό στα χέρια του αναγνώστη – απόρροια επισταμένης έρευνας και μεθοδικής σταχυολόγησης από τον καταρτισμένο Έλληνα ακαδημαϊκό.

Σύμφωνα με τον καθηγητή κ. Κοτροκόη, το κίνητρο για την έκδοση του βιβλίου ήταν η ανάγκη ύπαρξης ενός κατάλληλου και σύγχρονου βοηθήματος για τους φοιτητές της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ), στο οποίο διδάσκει. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχει ούτε στη διεθνή βιβλιογραφία ανάλογο εγχειρίδιο, στο οποίο να συνυπάρχουν η χημεία και η τεχνολογία τροφίμων με τις κλασικές κατηγορίες θρεπτικών υλών και ομάδων τροφίμων, μαζί με τη διατροφή, τις διαιτολογικές συστάσεις και τα σύγχρονα διατροφικά θέματα, που είναι οι νέες τάσεις στον τομέα των τροφίμων, όπως τα λειτουργικά, τα διαιτητικά, τα νεοφανή, τα πρόσθετα και τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα.

Για την ολιστική προσέγγιση του θέματος κρίθηκε σκόπιμο να συμπεριληφθούν και οι χημικές ουσίες που εμπεριέχονται στα τρόφιμα, όπως τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων, οι ανθεκτικοί οργανικοί ρυπαντές, οι μυκοτοξίνες, τα κατάλοιπα αντιβιοτικών, τα βαρέα μέταλλα και οι βιομηχανικοί ρυπαντές, όπως επίσης τα λειτουργικά τρόφιμα, τα φυτοχημικά και τα συμπληρώματα διατροφής, καθώς και η εναλλακτική πρόταση των βιολογικών προϊόντων, η επισήμανση αυτών και οι μέθοδοι συντήρησης των τροφίμων. Επίσης, στο βιβλίο γίνεται αναφορά στις τροφικές δηλητηριάσεις και στα τροφιμογενή νοσήματα, καθώς και στην υγιεινή των τροφίμων και στις επιπτώσεις των επικίνδυνων ουσιών, τοξινών και τοξικώσεων στη δημόσια υγεία, όπως και στην υγιεινή διάφορων επιλεγμένων τροφίμων.

Στόχευση και μεθοδολογία

Σκοπός της συγγραφής του βιβλίου ήταν να καλύψει την ανάγκη μιας συνολικής προσέγγισης των διάφορων ουσιών που υπάρχουν στα τρόφιμα, είτε αυτές είναι ευεργετικές (τροφοφάρμακα) είτε βλαπτικές για την υγεία (δηλητήρια-τοξίνες). Πρακτικά, μέσα από το συγκεκριμένο εγχειρίδιο, όποιος θέλει να ξέρει τι τρώει έχει την ευκαιρία να γνωρίσει αυτές τις ουσίες, τις ιδιότητές τους και το πού αυτές συναντώνται.

Διαβάζοντας το βιβλίο, εύκολα αντιλαμβάνεται κανείς ότι έγινε γενναία προσπάθεια ταξινόμησης και μετουσίωσης σε εύχρηστο και κατανοητό υλικό ενός πλήθους πινάκων, χημικών δομών και ιδιοτήτων φυσικών, χημικών, βιοχημικών, φαρμακολογικών, διατροφικών, ιατρικών και κτηνιατρικών, καθώς και σύγχρονων όρων της επιστήμης της χημείας, της τεχνολογίας τροφίμων, της διατροφής και της κτηνιατρικής, ώστε να είναι ικανές για εμπέδωση από τον αναγνώστη. Είναι φανερό, επίσης, ότι έγινε προσπάθεια κάλυψης και σύνδεσης των σύγχρονων γνώσεων στο πεδίο της χημείας τροφίμων με συγγενικούς κλάδους, όπως η βιοχημεία, η διατροφή, η βιοτεχνολογία και η τοξικολογία τροφίμων, καθώς και η κτηνιατρική.

Δομή και περιεχόμενο

Το περιεχόμενο του βιβλίου ακολουθεί μία διάρθρωση βασισμένη στη σπουδαιότητα των θεμάτων, αλλά και στις εκπαιδευτικές ανάγκες των φοιτητών του ΠΑΔΑ, λαμβανομένων υπόψη και των παρατηρήσεών τους κατά την παρουσίαση των μαθημάτων. Στο τέλος του βιβλίου, παρατίθενται μερικοί πίνακες σύστασης των τροφίμων σε θρεπτικά συστατικά, επιλεκτική αρθρογραφία-βιβλιογραφία ανά κεφάλαιο και προτεινόμενες πηγές του διαδικτύου για όσους ενδιαφέρονται για περισσότερες πληροφορίες. Επίσης, υπάρχει ένα διεξοδικό ευρετήριο στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα, καθώς και ένας κατάλογος συντομογραφιών-αρκτικόλεξων.

Επιπλέον, δόθηκε έμφαση στις σύγχρονες τάσεις και απόψεις περί διατροφής και χημείας τροφίμων στη δημόσια υγεία. Το βιβλίο καλύπτει σφαιρικά το αντικείμενο των τροφίμων, παρέχοντας πληροφορίες τόσο για τα θρεπτικά συστατικά που είναι χρήσιμα ή απαραίτητα για τη διατροφή, όσο και για τα ανεπιθύμητα ή/και επικίνδυνα συστατικά των τροφίμων. Εξετάζει, ειδικότερα, τις βασικές κατηγορίες των τροφίμων και προσφέρει σύγχρονα στοιχεία για τη διατροφή και τη διαιτολογία, ενώ, τέλος, δίνει έμφαση στα τρόφιμα από την άποψη της υγιεινής και της δημόσιας υγείας.

Να σημειωθεί ότι στη συγγραφή του βιβλίου συνέβαλε ο καθηγητής Τεχνολογίας Ασφάλειας και Ανάπτυξης Λειτουργικών Τροφίμων & Υγειοπροστατευτικών προϊόντων στη Δημόσια Υγεία, του Τμήματος Δημόσιας & Κοινοτικής Υγείας της Σχολής Δημόσιας Υγείας του ΠΑΔΑ, Γιώργος Ζακυνθινός, με ουσιαστική συμβολή και συνεργασία στα αντίστοιχα κεφάλαια της ειδικότητάς του κατά την εκπόνηση του συγγράμματος.

Χρηστικότητα

Τα θέματα των τροφίμων και της διατροφής, όπως και της ασφάλειας των τροφίμων, εξακολουθούν να είναι σημαντικά και να ενδιαφέρουν πολύ και πάντοτε, καθώς εμπλέκονται με τη δημόσια υγεία. Πολλά στοιχεία για τα θέματα αυτά μπορεί να βρει κανείς μέσα στο συγκεκριμένο βιβλίο, ξεκινώντας από βασικές γνώσεις για τα τρόφιμα, έως σύγχρονες τάσεις και απόψεις περί διατροφής και ασφάλειας των τροφίμων, όπως και να ανακαλύψει εξειδικευμένες πληροφορίες, διεισδύοντας στα επιμέρους αντικείμενα του βιβλίου.

Το χρηστικό εγχειρίδιο απευθύνεται, εκτός από τους φοιτητές του ΠΑΔΑ και των άλλων ελληνικών πανεπιστημίων, σε λειτουργούς υγείας, γιατρούς, κτηνιάτρους, φαρμακοποιούς, χημικούς, γεωπόνους, διατροφολόγους, διαιτολόγους, επόπτες δημόσιας υγείας, τεχνολόγους τροφίμων, νοσηλευτές, αλλά και σε όλους όσοι θέλουν να είναι ενήμεροι των εξελίξεων και των νέων τάσεων σε έναν τομέα που αφορά τον καθένα μας.