Βουλή: Διεθνείς φορείς κατέθεσαν προτάσεις για υδάτινα αποθέματα, ενίσχυση αγροτών και ανταγωνιστικότητα προϊόντων

•  Πώς το Ισραήλ κατάφερε να λύσει το πρόβλημα των υδάτινων αποθεμάτων, τα οποία στις αρχές του 1990 ήταν όλα κάτω από τις κόκκινες γραμμές και από καταναλωτής νερού να γίνει παραγωγός νερού;
•  Ποιο είναι το κλειδί της ανάπτυξης στην Ιρλανδία και η υποστήριξη της κτηνοτροφίας και της γεωργίας της απέναντι σε όλες τις προκλήσεις;
•  Με ποιο τρόπο η Δανία έχει επιτύχει να στηρίξει αποτελεσματικά και ανταγωνιστικά την κτηνοτροφία της;
•   Ποιες είναι οι τομεακές στρατηγικές της Ισπανίας που ενίσχυσαν την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα των αγροτικών προϊόντων της;

Απαντήσεις στα σημαντικά αυτά ερωτήματα δόθηκαν στην Διακομματική Κοινοβουλευτική Επιτροπή της Βουλής, που έχει αντικείμενο «Τη μελέτη των προβλημάτων και την επεξεργασία προτάσεων για την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα, στη βάση των σύγχρονων προκλήσεων και των διεθνών εξελίξεων», από τέσσερις εκπροσώπους δημοσίων Οργανισμών και εταιρειών, με διεθνές αποτύπωμα που κλήθηκαν και ενημέρωσαν τα μέλη της, σχετικά με τα ζητήματα:

•   νερού, άρδευσης, ακριβείας και ανθεκτικότητας στην ξηρασία.
•   γεωργικών συμβούλων, εκπαίδευσης και εφαρμοσμένης έρευνας και
•   κτηνοτροφίας, δεδομένων εκμετάλλευσης, γεωργικής, συμβουλευτικής και ψηφιακών εργαλείων.

Τα Μέλη της Επιτροπής ενημέρωσαν οι: Abed Masarwa, εκπρόσωπος του φορέα «Netafim» (Ισραήλ), Dr Stan Lalor, Διευθυντής Μεταφοράς Τεχνογνωσίας του φορέα «Teagasc» (Ιρλανδία), Lisbeth Henricksen, CEO του φορέα «SEGES Innovation» (Δανία) και η Elsa Sanchez Elizo, Υπεύθυνη για τη στρατηγική και την εταιρική διακυβέρνηση του φορέα «Agroseguro» (Ισπανία).

Ειδικότερα:

Abed Masarwa, εκπρόσωπος «Netafim», Ισραήλ: Από καταναλωτές γίναμε παραγωγοί νερού

Ο Abed Masarwa, εκπρόσωπος του φορέα «Netafim» (Ισραήλ), επεσήμανε ότι η λύση στο τεράστιο πρόβλημα που αντιμετώπιζε η χώρα του με το νερό ήταν η δημιουργία νέων τεχνολογιών.

Όπως είπε χαρακτηριστικά, «στις αρχές του ‘90 τα υδάτινα αποθέματα, έπεσαν κάτω από όλες τις «κόκκινες γραμμές» οδηγώντας στη λήψη πολύ σοβαρών βραχυπρόθεσμων μέτρων».

«Η καινοτομία στην τεχνολογία ήταν κάτι το οποίο, μας απασχόλησε σοβαρά.Καταλάβαμε ότι αν θέλουμε να μπορέσουμε να κάνουμε τη διαφορά έπρεπε να δημιουργήσουμε νέες τεχνολογίες και να χρησιμοποιήσουμε τα ύδατα των αποβλήτων, αλλά και τα υφάλμυρα ύδατα. Για να μπορέσουμε να έχουμε αποτελεσματική χρήση των υδάτων, περάσαμε από μία κατάσταση όπου χρησιμοποιούσαμε νερό, σε μια κατάσταση όπου παράγουμε νερό. Το 75% του πόσιμου, φρέσκου νερού πήγαινε στην αγροτική παραγωγή. Ενώ τώρα το 65% προέρχεται από τα επεξεργασμένα ύδατα, υφάλμυρα ή απόβλητα και δεν χρησιμοποιούμε πλέον τις φυσικές πηγές υδάτων στην γεωργία.

Ως προς την αποτελεσματικότητα της χρήσης των υδάτων αυτών, μπορούμε να πούμε ότι το 95% του νερού των υδάτων του Ισραήλ είναι από αυτές τις πηγές, δηλαδή, ανακυκλωμένα ύδατα και είμαστε πολύ πάνω από άλλες χώρες», τόνισε και συμπλήρωσε:

«Αν δούμε συγκριτικά το 2008 στο υφάλμυρο νερό είχαμε 30 κυβικά μέτρα, ενώ το 2025 έχουμε 70 κυβικά. Και η αφαλάτωση του θαλάσσιου ύδατος από 140 κυβικά τώρα είμαστε στα 800, δηλαδή, έχουμε περισσότερο νερό από ότι χρειαζόμαστε. Έτσι στο Ισραήλ, από εκεί που δεν είχαμε αρκετό νερό έχουμε περισσότερο από όσο χρειαζόμαστε».

Σύμφωνα με τον κ. Masarwa, «το 70% των παγκόσμιων υδάτων πηγαίνει στη γεωργία και το 24% στην άρδευση. Το 24% δηλαδή, είναι άρδευση, ενώ το 75% της άρδευσης της γης δεν γίνεται αποτελεσματικά, οπότε, υπάρχει ακόμα τεράστιο περιθώριο για βελτίωση».

«Στο Ισραήλ, το 55% πηγαίνει στη γεωργία, το 85% είναι μικροάρδευση και μόνο το 15% της γης αρδεύεται. Αντί, λοιπόν, να βάζουμε τεράστιες ποσότητες νερού, εμείς εξοικονομούμε το 50% του νερού που πήγαινε στη γεωργία, εισάγοντας την τεχνολογία της μικροάρδευσης» εξήγησε.

Stan Lalor, Διευθυντής Μεταφοράς Τεχνογνωσίας «Teagasc», Ιρλανδία: Το 99% του οικογενειακού εισοδήματος των αγροτικών εκμεταλλεύσεων είναι εισόδημα από άμεσες ενισχύσεις της ΕΕ.

Ο Dr Stan Lalor, Διευθυντής Μεταφοράς Τεχνογνωσίας του φορέα «Teagasc» (Ιρλανδία), σημείωσε ότι «ο Οργανισμός, ενώ πριν εστίαζε στην επισιτιστική κρίση έχει ξεκινήσει μια νέα συνολική στρατηγική για την περίοδο 2025-2028, η οποία εστιάζεται πλέον στην ανταγωνιστικότητα και ανθεκτικότητα». 

Όπως είπε, «η προηγούμενη στρατηγική μας εστίαζε κυρίως στη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, ανταποκρινόμενη στα όσα είχαν συμβεί στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δηλαδή, εστιάσαμε στην επισιτιστική ασφάλεια. Τώρα όμως, έχουμε μετατοπίσει την προσοχή μας στην ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα του τομέα. Αυτή είναι στο κέντρο της στρατηγικής μας και σκοπός είναι να το πετύχουμε μέσα από τέσσερις τομεακές προτεραιότητες: Παραγωγικότητα και τεχνική αποδοτικότητα των αγροκτημάτων, βιωσιμότητα του περιβάλλοντος, ανανέωση γενεών και καινοτομία».

« Το ένα είναι η παραγωγικότητα και η τεχνική αποδοτικότητα των αγροκτημάτων. Το δεύτερο είναι η εστίαση στη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και είναι πρωταρχική στρατηγική εστίαση και κεντρική προτεραιότητα μας. Μετά είναι να γίνει ο τομέας πιο ελκυστικός, μας ενδιαφέρει δηλαδή και η κοινωνική βιωσιμότητα του τομέα και ειδικότερα, να φέρουμε τους νέους ανθρώπους κοντά στη γεωργία, αυτό που ονομάζουμε διαγενεακή ανανέωση, ανανέωση των γενεών, αλλά και η δυνατότητα να προσελκύσουμε ευρύτερες ομάδες ανθρώπων στα εκπαιδευτικά μας προγράμματα, ανθρώπους δηλαδή που θέλουν να εξειδικευθούν στον τομέα των τροφίμων για να γίνει ελκυστικός τομέας. Η τελευταία μας προτεραιότητα είναι η καινοτομία, δηλαδή, να αφήσουμε χώρο για την καινοτομία», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον γαλακτοκομικό τομέα, τονίζοντας ότι «η παραγωγή γαλακτοκομικών είναι σχετικά ισχυρή και η στήριξη που χρειάζονται από την κοινή αγροτική πολιτική είναι σχετικά μικρή», ενώ σημείωσε ότι «στους άλλους τομείς, βοοειδών, προβάτων, κ.λπ. οι αγρότες εξαρτώνται πάρα πολύ από τις άμεσες ενισχύσεις και από τα σχήματα της κοινής αγροτικής πολιτικής της Ε.Ε».

«Χρειάζονται δηλαδή εισοδηματική στήριξη. Είναι υπαρξιακό γι’ αυτές τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις τις περισσότερες φορές. Κατά μέσον όρο το 99% όλο του οικογενειακού εισοδήματος των αγροτικών εκμεταλλεύσεων είναι εισόδημα από άμεσες ενισχύσεις και όχι από την πραγματική παραγωγικότητα των αγροκτημάτων. Αυτό αναδεικνύει την υψηλή εξάρτηση που έχουμε από τις άμεσες ενισχύσεις, από τα συστήματα δηλαδή επιδοτήσεων τα εθνικά, αλλά και της Ε.Ε», τόνισε και συμπλήρωσε:

«Η βιοποικιλότητα λοιπόν σε όλες τις περιοχές είναι στο επίκεντρο της προσοχής μας, ενώ κάτι άλλο που αποκτά όλο και μεγαλύτερη προστασία είναι η προστασία της συγκομιδής. Έχουμε μείωση των επιλογών για τα προϊόντα προστασίας των φυτών. Έχουμε τα IPM και γενετική για την προστασία της σοδειάς».

Ακόμα, μίλησε για «κοινωνικές προκλήσεις στον τομέα», σημειώνοντας ότι σύμφωνα με κάποιες στατιστικές κυρίως επικρατεί ο ανδρικός πληθυσμός.

Όπως είπε, «το 86,6% των αγροτών είναι άνδρες, ενώ ένα 13% μόνο είναι γυναίκες».

Μεγάλη πρόκληση που πρέπει επίσης, όπως είπε, να αντιμετωπιστεί, είναι ότι «ένας στους τρεις ιδιοκτήτες αγροτικών εκμεταλλεύσεων που είναι εγγεγραμμένοι στο Υπουργείο είναι άνω των 65 ετών, δηλαδή 32,7% των αγροτών είναι άνω των 65 ετών, άρα έχουμε μια γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και χρειάζεται να εστιάσουμε στην ανανέωση των γενεών».

Όπως επεσήμανε για την «ανανέωση γενεών, έχουμε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης με περίπου 4.000 εκπαιδευόμενους και έχουμε μεγάλη επιτυχία και στην προσέλκυση γυναικών στη συμμετοχή στα Προγράμματα».

«Το 25% των εκπαιδευόμενων το 2023, ήταν γυναίκες. Είναι ένα ποσοστό που αυξάνεται κάθε χρόνο και αυτό αποδεικνύει ότι η πρόοδος που έχουμε σημειώσει στο να δημιουργήσουμε χώρο και για τις γυναίκες στην γεωργία, είχαν αποτέλεσμα.

Επίσης, έχουμε δραστηριότητες για την υποστήριξη της διαδοχής στη γεωργία, έτσι ώστε -να θέλουμε- να είναι όσο το δυνατόν πιο εύκολη η μεταβίβαση της γης και της αγροτικής εκμετάλλευσης στους νεότερους ενώ και η βιολογική γεωργία» γίνεται όλο και πιο δημοφιλής».

« Έχουμε ένα πολύ ισχυρό πρόγραμμα υποστήριξης, για να βοηθήσουμε τους αγρότες να καλλιεργήσουν βιολογικά προϊόντα. Επίσης, έχουμε την διαφοροποίηση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό Πρόγραμμα. Έχουμε πολλές συμβουλευτικές δραστηριότητες για να βοηθήσουμε τους αγρότες να εξερευνήσουν διάφορες εναλλακτικές επιλογές, ειδικά όταν μπορεί να συνδυάσουν -ας πούμε, με ένα συνδυασμό με- αγροτουρισμό και άλλες τέτοιες επιχειρηματικές δραστηριότητες», υπογράμμισε και κατέληξε:

«Το «TEAGA», είναι ένας πολύ ευρύς οργανισμός, καλύπτουμε όλο το φάσμα των αγροτικών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων μας, έχουμε και αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προκλήσεων. Δραστηριοποιούμαστε, δηλαδή και στις συμβουλές και στην έρευνα. Η Ιρλανδία, συνολικότερα, παρέχει υποστήριξη και στην ανάπτυξη και στον πρωτογενή και στον αγροδιατροφικό τομέα»..

Sanchez Elizo, Agroseguro»: Ιδιαίτερα κρίσιμο ζήτημα η αγροτική ασφάλιση και η συνεργασία ιδιωτικού και δημοσίου τομέα

Στην αγροτική ασφάλιση, και την συνεργασία δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, την οποία χαρακτήρισε «ιδιαίτερο κρίσιμο και σημαντικό ζήτημα για την αγροτική και κτηνοτροφική παραγωγή σε όλη την Ευρώπη», έδωσε έμφαση η Sanchez Elizo, η οποία είναι υπεύθυνη για την εταιρική διακυβέρνηση του φορέα «Agroseguro» στην Ισπανία.

«Στη δική μας χώρα το σύστημα είναι συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και συμμετέχουν διάφοροι θεσμοί από το δημόσιο και επίσης από τον ασφαλιστικό τομέα. Έχουν ενωθεί 15 εταιρείες σε μια δεξαμενή και οι εταιρείες αυτές συνεργάζονται για να καλύψουν τους γεωργικούς κινδύνους που προκύπτουν από τη γεωργική παραγωγή και η «Agroseguro» διαχειρίζεται τη δεξαμενή αυτή», ανέφερε.

Όπως είπε, «υπάρχουν 45 ασφαλιστικά προγράμματα, 29 για σοδειές, 12 για το ζωικό κεφάλαιο, για την δασοκομική περιοχή και για την γεωργική παραγωγή και έτσι η γεωργική παραγωγή όλων των ειδών, καλύπτεται ασφαλιστικά στη χώρα, ενώ για το 2025 τα ποσά που ασφαλίζονται είναι συνολικά πάνω από ένα δισεκατομμύριο ευρώ».

«Αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας σταδιακής ανάπτυξης από το 1978, με αυτόν τον ειδικό νόμο για την ασφάλιση του τομέα της αγροτικής παραγωγής. Το σύστημα αναπτύχθηκε με περισσότερες καλύψεις των αγροτικών διαθέσιμων προϊόντων και το κόστος των παραγωγών επιδοτείται από την κεντρική κυβέρνηση και είναι το 45% του τελικού κόστους της ασφάλειας που επιδοτείται από το κράτος. Μια τέτοια πολύ σημαντική πρόκληση είναι η κλιματική αλλαγή και η συχνότητα και βαρύτητα των κλιματικών συμβάντων. Και δεν είμαστε βέβαια οι μόνοι. Το ίδιο φαινόμενο πλήττει πολλές χώρες και έχουμε πλημμύρες κάθε χρόνο με αυξανόμενη συχνότητα και βαρύτητα και γι’ αυτό λαμβάνουμε μέτρα, τα οποία τα προσαρμόζουμε στα συμβάντα τα οποία υπάρχουν.

Έχουμε μέτρα λοιπόν για τους παραγωγούς και κάνουμε ανάλυση κινδύνων ανάλογα με την εποχή του χρόνου, για να μπορούμε να προσαρμόσουμε καλύτερα τις μελέτες μας, έτσι ώστε να αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα των κλιματικών συνθηκών ανάλογα με την εποχή»,

• Η Lisbeth Henricksen CEO «SEGES Innovation»): Ψηφιακά δεδομένα από όλα τα αγροτικά πεδία για όλη την παραγωγή της Δανίας

Η Lisbeth Henricksen, διευθύνουσα σύμβουλος του «SEGES Innovation» στη Δανία, διευκρίνισε ότι είναι ανεξάρτητη ιδιωτική εταιρία ερευνών που συνεργάζεται με βιομηχανία, με ακαδημαϊκή κοινότητα, με αγρότες, με κοινωνία των πολιτών και παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες δημιουργώντας καινοτομία σε κεντρικό επίπεδο για τους αγρότες.

Όπως είπε, «στη Δανία, υπάρχουν δεκατέσσερις ανεξάρτητες 100% εμπορικές συμβουλευτικές εταιρείες που είναι διάσπαρτες σε όλη τη χώρα και οι οποίες είναι στην ιδιοκτησία των ενώσεων των αγροτών».

«Έχουμε, δηλαδή, το Αγροτικό και Αγροδιατροφικό Συμβούλιο της Δανίας, οι οποίοι ακριβώς πραγματοποιούν όλο το έργο προς τους πολιτικούς και το πολιτικό σύστημα. Εμείς δεν κάνουμε πολιτικό έργο, αλλά μπορούν να μας δώσουν την εντολή για κάποιες αναλύσεις ή τεχνικά έγγραφα και όταν λάβαμε αυτή την εντολή βέβαια πρέπει να τους τα παρέχουμε.. Το Γεωργικό και Αγροδιατροφικό Συμβούλιο, επίσης, ανήκει στις ενώσεις αγροτών που έχουν πάνω από 35.000 μέλη. ‘Αρα, ουσιαστικά, προστατεύουν τα συμφέροντα των αγροτών έναντι των πολιτικών. Το σύστημα αυτό υπάρχει μια δεκαετία περίπου στη Δανία και είναι ένα πολύ ισχυρό μοντέλο», εξήγησε.

Έμφαση έδωσε στην έρευνα και την καινοτομία, τονίζοντας ότι «βασικό καθήκον μας είναι να κάνουμε όλα τα τεστ -τις δοκιμές και τις έρευνες- σε επίπεδο φάρμας, σε επίπεδο αγροτικής εκμετάλλευσης, δηλαδή στον πραγματικό κόσμο».

«Κάνουμε πάνω από 1.000 τέτοιες δοκιμές πεδίου κάθε χρόνο, δηλαδή δοκιμάζουμε διάφορα φυτά, τεκμηριώνουμε τις εκπομπές αερίων, δοκιμάζουμε στην πράξη συστήματα διαχείρισης στο χωράφι αυτό καθαυτό. Μας ενδιαφέρει πάρα πολύ να δούμε και τα πρόσθετα στις ζωοτροφές, αλλά και διάφορα εργαλεία σίτισης για να μειώσουμε την εκπομπή μεθανίου, το οποίο έχει να κάνει και με την προσθήκη λίπους στις τροφές. Υπάρχουν και άλλες χώρες στην Ευρώπη που κάνουν τέτοιες δοκιμές. Πολλές φορές υπάρχει πρόβλημα με την συγκεκριμένη εφαρμογή των προϊόντων και γι’ αυτό τώρα πρέπει να παρέχουμε επιπλέον τεκμηρίωση για την αξιολόγηση το αντίκτυπου στην ευζωία των ζώων», σημείωσε και συμπλήρωσε:

« Αυτό, όμως, για μας είναι πολύ σημαντική εργαλειοθήκη, διότι η Δανία είναι η πρώτη χώρα που θέσπισε ένα φόρο άνθρακα στην γεωργία. Θα τεθεί σε εφαρμογή το 2030 και εστιάζει στην κτηνοτροφική παραγωγή. Θέλουμε να μειώσουμε τις εκπομπές αερίων από την κοπριά, αλλά και στον τομέα των αγελάδων και βέβαια και για τους χώρους φύλαξης των ζώων».

Έμφαση έδωσε στη «βάση δεδομένων πεδίου, και στην ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης, γιατί στη Δανία έχουμε πάνω από το 90% όλης της αγροτικής γης συγκεντρωμένη, δηλαδή, υπάρχουν δεδομένα από όλα τα αγροτικά πεδία για όλη την παραγωγή της χώρας».

«Ξεκινήσαμε με μια βάση δεδομένων για να μπορούμε να αποθηκεύουμε τα δεδομένα παραγωγής για τους αγρότες, μετά όμως, προσθέσαμε και δεδομένα από διάφορα είδη σοδειάς, αποδόσεις, σχεδιασμός λιπασμάτων, ζιζανιοκτόνα, δεδομένα GPS και όλα αυτά τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για λόγους τεκμηρίωσης. Δηλαδή, χρησιμοποιούν το σύστημα Farm Tracking οι αγρότες για να τεκμηριώνουν το τι κάνουν στην εκμετάλλευσή τους, αλλά μπορούν να βρουν και συμβουλές. Έχουμε αναπτύξει και ένα σύστημα το Easy Cow όπου οι κτηνοτρόφοι μπορούν να συλλέγουν όλα τα δεδομένα διαχείρισης για τη διαχείριση των ζώων και υπάρχει και μία λειτουργία υποστήριξης αποφάσεων στο Easy Cow

Δηλαδή, ενσωματώνουμε όλο και περισσότερο την τεχνητή νοημοσύνη, μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, έτσι ώστε να μπορούν να δίνονται συγκεκριμένες συμβουλές στον κάθε αγρότη και όχι μόνο μία περιγραφική ανάλυση. Γενικώς, στη Δανία εστιάζουμε στο να μην υπάρχουν χαρτιά στις φάρμες, να γίνεται διαχείριση της αγροτικής εκμετάλλευσης χωρίς χαρτιά. Γι’ αυτό, όλες οι φάρμες έχουν μια ψηφιακή καταγραφή, έχουν σε ψηφιακά συστήματα υποστήριξης αποφάσεων στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις. Πολύ σπάνια θα δείτε αγροτική εκμετάλλευση που να χρησιμοποιεί οποιοδήποτε χαρτί», επεσήμανε χαρακτηριστικά.

Έμφαση επίσης έδωσε «στον τρόπο με τον οποίο στηρίζεται η κτηνοτροφία στην Δανία μέσα από την έρευνα, την καινοτομία και τις ψηφιακές τεχνολογίες, όπου παρουσιάζονται όλα τα δεδομένα «Farm to Fork», δηλαδή, από το αγρόκτημα στο πιρούνι».

«Έχει αναπτυχθεί ένα σύστημα ασφαλές, μέσα από το οποίο μπορούν οι αγρότες να γνωστοποιούν τα δεδομένα τους όταν θέλουν να πουλήσουν τα προϊόντα τους π.χ. σε μία βιομηχανία, έτσι ώστε να υπάρχει ιχνηλασιμότητα, μέχρι το επίπεδο του καταναλωτή. Αυτό βελτιώνει και την ιχνηλασιμότητα και τη διαφάνεια των δεδομένων, αλλά και την αναφορά των δεδομένων βιωσιμότητας. Ξέρουμε ότι οι εταιρείες λιανικής, αλλά και οι εταιρείες σε τιμολόγησης των τροφίμων έχουν αυξημένες προϋποθέσεις και απαιτήσεις. Θέλουν, δηλαδή, να γνωρίζουν από πού προέρχεται το κάθε τρόφιμο», υπογράμμισε.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ