Υπολειμματικότητα φυτοφαρμάκων: 19 εμπορικοί εταίροι προειδοποιούν για τα νέα σχέδια της ΕΕ
Σοβαρές επιφυλάξεις για την προτεινόμενη αλλαγή στην ευρωπαϊκή προσέγγιση ως προς τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων (MRLs) εξέφρασαν 19 σημαντικοί εμπορικοί εταίροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η Αργεντινή, ο Καναδάς, η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Ινδία και η Ιαπωνία.
Σε κοινή επιστολή προς την Κομισιόν, προειδοποιούν ότι οι προτεινόμενες αλλαγές ενδέχεται να προκαλέσουν αναστάτωση στο αγροδιατροφικό εμπόριο και να δημιουργήσουν ερωτήματα ως προς τη συμβατότητά τους με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ).
Στο επίκεντρο η «αμοιβαιότητα» στα πρότυπα παραγωγής
Η σχετική επιστολή, με ημερομηνία 18 Σεπτεμβρίου, κατατέθηκε λίγο πριν από τη συνεδρίαση του COREPER II στις 23 Σεπτεμβρίου, όπου οι Μόνιμοι Αντιπρόσωποι των κρατών μελών επρόκειτο να ψηφίσουν για το Omnibus σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών. Ωστόσο, η ιρλανδική Προεδρία αποφάσισε να αποσύρει την ψηφοφορία λίγο πριν από τη συνεδρίαση, αναφέρει η ενημερωτική πλατφόρμα AgraFacts, που αναδεικνύει το θέμα.
Οι 19 χώρες – εμπορικοί εταίροι της ΕΕ: Αργεντινή, Αυστραλία, Βραζιλία, Κόστα Ρίκα, Ισημερινός, Αίγυπτος, Γουατεμάλα, Ινδία, Ινδονησία, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Παναμάς, Παραγουάη, Περού, Νότια Αφρική, ΗΠΑ, Ουρουγουάη, Καναδάς και Κολομβία, εκφράζουν «κοινή και αυξανόμενη ανησυχία» για την πρόταση της Επιτροπής που διατυπώθηκε από τον Δεκέμβριο του 2025.
Βασικό σημείο διαφωνίας αποτελεί η προτεινόμενη προσέγγιση της «αμοιβαιότητας», με την οποία τα πρότυπα παραγωγής που ισχύουν για τα εισαγόμενα προϊόντα θα ευθυγραμμίζονταν περισσότερο με εκείνα που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί της ΕΕ.
Οι χώρες αυτές αντιδρούν στο ενδεχόμενο οι ανοχές εισαγωγής ή τα ανώτατα όρια υπολειμμάτων (MRLs) να καθορίζονται με βάση τα επικίνδυνα χαρακτηριστικά μιας δραστικής ουσίας ή τις περιβαλλοντικές της επιπτώσεις. Υποστηρίζουν ότι τα όρια θα πρέπει να βασίζονται στην επιστημονική αξιολόγηση του πραγματικού κινδύνου για την υγεία των καταναλωτών, όπως προβλέπει η διεθνώς καθιερωμένη πρακτική.
Επικαλούνται τους κανόνες του ΠΟΕ
Σύμφωνα με τους υπογράφοντες, τα όρια υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων θα πρέπει να εξακολουθήσουν να καθορίζονται μέσω επιστημονικής αξιολόγησης κινδύνου και τεκμηριωμένης εκτίμησης των επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη Συμφωνία SPS του ΠΟΕ, η οποία, όπως υποστηρίζουν, απαιτεί τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα να στηρίζονται σε επιστημονικές αρχές, επαρκή επιστημονικά στοιχεία και αξιολόγηση των κινδύνων για την υγεία ανθρώπων, ζώων ή φυτών. Παράλληλα, επισημαίνουν ότι πολλά μέλη του ΠΟΕ έχουν ήδη θέσει το συγκεκριμένο ζήτημα στην Επιτροπή Υγειονομικών και Φυτοϋγειονομικών Μέτρων, μεταξύ άλλων, και στη συνεδρίαση του Ιουνίου 2026.
Σοβαρός κίνδυνος για εισαγωγές και τιμές
Οι 19 χώρες επικαλούνται και ανάλυση του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις πιθανές οικονομικές συνέπειες της αλλαγής της ευρωπαϊκής προσέγγισης. Σύμφωνα με ένα από τα σενάρια του JRC, εάν οι εξαγωγείς δεν μπορούσαν να προσαρμόσουν τις πρακτικές παραγωγής τους, οι συνολικές γεωργικές εισαγωγές της ΕΕ θα μπορούσαν να μειωθούν έως και 41%.
Η ίδια ανάλυση, όπως αναφέρεται στην επιστολή, προβλέπει αυξήσεις στις τιμές καταναλωτή έως 332% για τον καφέ, 105% για το σογιάλευρο και 85% για τα εσπεριδοειδή. Ακόμη και στα πιο μετριοπαθή σενάρια, όπου οι εξαγωγείς προσαρμόζουν την παραγωγή τους, οι 19 χώρες εκτιμούν ότι θα υπάρξουν διαταραχές στο εμπόριο και υψηλότερες τιμές.
Επιπτώσεις και στην ευρωπαϊκή κτηνοτροφία
Οι εμπορικοί εταίροι επισημαίνουν, επίσης, πιθανές επιπτώσεις στην κτηνοτροφική παραγωγή της ΕΕ, λόγω του υψηλότερου κόστους των εισαγόμενων ζωοτροφών.
Με βάση τη μοντελοποίηση του JRC, η μείωση των εισαγωγών ελαιούχων σπόρων και ελαιούχων αλεύρων θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτώση της παραγωγής χοιρινού κρέατος στην ΕΕ έως 5,8%, της παραγωγής πουλερικών κατά 5,4% και της παραγωγής βοδινού και αιγοπρόβειου κρέατος κατά περίπου 3,6%.
Τα 19 κράτη ζητούν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να επιβεβαιώσουν ότι τα ευρωπαϊκά MRLs θα συνεχίσουν να καθορίζονται βάσει διαφανών, επιστημονικά τεκμηριωμένων αξιολογήσεων κινδύνου, με συνεκτίμηση των σχετικών προτύπων του Codex και των υποχρεώσεων της ΕΕ στο πλαίσιο της Συμφωνίας SPS.
Παράλληλα, ζητούν «ουσιαστικές διαβουλεύσεις» με τους ενδιαφερόμενους εμπορικούς εταίρους πριν από την προώθηση των επίμαχων διατάξεων, δηλώνοντας διαθέσιμοι να συζητήσουν λύσεις που θα συνδυάζουν την προστασία της δημόσιας υγείας με επιστημονικά τεκμηριωμένη ρύθμιση και ανοικτό, βασισμένο σε κανόνες, εμπόριο.
