ΓΕΩΤΕΕ: «Αττική και πλημμύρες – Η διαχρονική αποτυχία της πρόληψης παρά την επιστημονική τεκμηρίωση»

Τα πρόσφατα πλημμυρικά φαινόμενα που σημειώθηκαν σε περιοχές της Αττικής κατά τη διάρκεια του Ιανουάριου του 2026 επαναφέρουν με ιδιαίτερη ένταση το ζήτημα της πρόληψης, του ορθού σχεδιασμού και της επιστημονικά τεκμηριωμένης διαχείρισης του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Ως Διοικούσα Επιτροπή του Παραρτήματος Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, επισημαίνουμε ότι τα πλημμυρικά φαινόμενα δεν αποτελούν ούτε μεμονωμένα ούτε απρόβλεπτα γεγονότα. Αντίθετα, συνδέονται άμεσα με την άναρχη αστική ανάπτυξη, την υποβάθμιση των φυσικών αποδεκτών, την τροποποίηση της φυσικής υδρολογικής συμπεριφοράς των λεκανών απορροής, την αποσπασματική και ελλιπή εφαρμογή έργων αντιπλημμυρικής προστασίας, χωρίς ενιαίο και μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό και κυρίως σε περιοχές με αποψιλωμένα, λόγω πυρκαγιών, δάση. Δεν είναι συμπτωματικό ότι πυρκαγιές που εκδηλώνονται το καλοκαίρι, συνήθως ακολουθούνται από έντονες πλημμύρες το Φθινόπωρο και τον Χειμώνα.

Η εμπειρία αυτή δεν είναι νέα. Ήδη από το 2017, μετά τα καταστροφικά πλημμυρικά φαινόμενα στη Μάνδρα και τη Νέα Πέραμο, οι γεωτεχνικοί επιστήμονες είχαν καταθέσει τεκμηριωμένες επιστημονικές θέσεις και συμπεράσματα. Στην ειδική τεχνική έκθεση με τίτλο «Έκθεση για τις πλημμύρες στη Μάνδρα και τη Νέα Πέραμο (15.12.2017)», η οποία έχει συνταχθεί από γεωτεχνικούς επιστήμονες και είναι δημόσια διαθέσιμη στον ιστότοπο του Παραρτήματος Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας (https://geotee-anste.gr/wp-content/uploads/2026/02/Ekthesi Plimmira -Mandras Neas Peramou 15 12 2017.pdf), αναλύονται διεξοδικά οι φυσικές και ανθρωπογενείς αιτίες των πλημμυρικών φαινομένων, οι αδυναμίες στον χωρικό και τεχνικό σχεδιασμό, καθώς και η ανάγκη για ολοκληρωμένη διαχείριση των λεκανών απορροής, διατήρηση και αποκατάσταση των ρεμάτων και εφαρμογή προληπτικών μέτρων σε επίπεδο λεκάνης και όχι αποσπασματικών παρεμβάσεων.

Δυστυχώς, μεγάλο μέρος των συμπερασμάτων και των προτάσεων που αποτυπώνονται στην εν λόγω έκθεση παραμένουν επίκαιρα και έως σήμερα, γεγονός που αναδεικνύει τη διαχρονική υστέρηση στην αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση πολιτικών και τεχνικών έργων αντιπλημμυρικής προστασίας.

Ως Διοικούσα Επιτροπή του Παραρτήματος Ανατολικής Στερεάς Ελλάδας, υπογραμμίζουμε ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των πλημμυρικών κινδύνων προϋποθέτει:

• ολοκληρωμένο και επιστημονικά τεκμηριωμένο χωρικό και περιβαλλοντικό σχεδιασμό,
• συστηματική  χαρτογράφηση,  παρακολούθηση  και  επικαιροποίηση των περιοχών πλημμυρικού κινδύνου,
• προστασία, ανάδειξη και αποκατάσταση των φυσικών υδατορεμάτων και των οικοσυστημάτων,
• προτεραιότητα στην πρόληψη έναντι της εκ των υστέρων αποκατάστασης ζημιών

Προϋπόθεση για τα παραπάνω αποτελεί η θεσμική και ουσιαστική συμμετοχή των γεωτεχνικών επιστημόνων σε όλα τα στάδια σχεδιασμού, υλοποίησης και αξιολόγησης των σχετικών παρεμβάσεων.

Η συνεργασία της Πολιτείας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των επιστημονικών φορέων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των περιοχών απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα, που φαίνεται να εμφανίζονται με αυξανόμενη συχνότητα και ένταση.

Η επιστημονική γνώση υπάρχει, είναι καταγεγραμμένη και προσβάσιμη. Το ζητούμενο παραμένει η ουσιαστική ενσωμάτωσή της στον σχεδιασμό πολιτικών και έργων, με στόχο την προστασία της ανθρώπινης ζωής, των υποδομών και του φυσικού περιβάλλοντος.

Από το Γεωτεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Παράρτημα Ανατολικής Στερεάς