ΕΕ: Νέο πλαίσιο για τη βιολογική γεωργία με απλούστερους κανόνες και αυστηρότερους ελέγχους
Σε μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον τομέα της βιολογικής γεωργίας προχωρά η ΕΕ, καθώς τα κράτη μέλη συμφώνησαν ως προς τη διαπραγματευτική εντολή για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού κανονισμού που διέπει τη βιολογική παραγωγή, την πιστοποίηση, την επισήμανση και το εμπόριο βιολογικών προϊόντων.
Η συμφωνία επιτεύχθηκε, προ δεκαημέρου, τη Δευτέρα 11 Μαΐου στην Ειδική Επιτροπή Γεωργίας, υπό την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, ανοίγοντας το δρόμο για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωκοινοβούλιο. Το νέο πλαίσιο τροποποιεί τον Κανονισμό (ΕΕ) 2018/848, ο οποίος εφαρμόζεται από τον Ιανουάριο του 2022 και αποτελεί τη βασική νομοθεσία της ΕΕ για τον τομέα. Κεντρικός στόχος είναι η απλούστευση των διαδικασιών, η μείωση της γραφειοκρατίας και η προσαρμογή των κανόνων στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς, χωρίς να θιγούν τα υψηλά πρότυπα ποιότητας και η εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο ευρωπαϊκό βιολογικό σήμα.
Οι θέσεις του Συμβουλίου
Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, εισάγονται σημαντικές διευκολύνσεις για μικρούς παραγωγούς και επιχειρήσεις. Μικροί φορείς που διαθέτουν προσυσκευασμένα βιολογικά προϊόντα μέσω ηλεκτρονικών καταστημάτων και φυσικών σημείων πώλησης θα μπορούν, υπό συγκεκριμένα όρια κύκλου εργασιών, να εξαιρούνται από υποχρεώσεις πιστοποίησης. Μέτρο, κρίσιμο για τη στήριξη μικρών/οικογενειακών εκμεταλλεύσεων και για την ενίσχυση της συμμετοχής νέων επιχειρήσεων στον αναπτυσσόμενο αυτό κλάδο. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στο ζήτημα των εισαγωγών από τρίτες χώρες. Η αναθεώρηση συνδέεται άμεσα με την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση Herbaria II, η οποία επηρέασε το καθεστώς χρήσης του ευρωπαϊκού βιολογικού λογότυπου για εισαγόμενα προϊόντα.
Το Συμβούλιο προτείνει τα προϊόντα που εισάγονται από χώρες με καθεστώς ισοδυναμίας να μπορούν να χρησιμοποιούν αναφορές στη βιολογική παραγωγή, ενώ η χρήση του ευρωπαϊκού βιολογικού λογότυπου θα επιτρέπεται μόνο υπό πρόσθετες προϋποθέσεις παραγωγής και ελέγχου, επιδιώκοντας διασφάλιση ισότιμου ανταγωνισμού και διατήρηση της ευρωπαϊκής αξιοπιστίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, τα κράτη μέλη απέρριψαν πρόταση της Κομισιόν για τη χρήση του ευρωπαϊκού λογότυπου σε προϊόντα που περιέχουν έως και 5% συστατικά από τρίτες χώρες χωρίς πλήρη συμμόρφωση με τα πρόσθετα κριτήρια της ΕΕ. Απόφαση που στέλνει σαφές μήνυμα υπέρ της αυστηρής προστασίας των ευρωπαϊκών προτύπων.
Το συμβιβαστικό κείμενο περιλαμβάνει ακόμη παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2036 του καθεστώτος αναγνώρισης τρίτων χωρών που θεωρούνται ισοδύναμες με τα ευρωπαϊκά πρότυπα βιολογικής παραγωγής, για την αποφυγή αναταράξεων στο σχετικό εμπόριο. Παράλληλα, παρατείνονται για μία δεκαετία οι παρεκκλίσεις που επιτρέπουν περιορισμένη χρήση μη βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών για πουλερικά και χοίρους, ενώ προβλέπονται αλλαγές στην κτηνοτροφική παραγωγή, όπως απλούστευση των κανόνων βόσκησης, προσαρμογές στις προδιαγραφές στέγασης πουλερικών κ.α.. Σημαντική αλλαγή συνιστά, επίσης, η κατάργηση της υποχρέωσης της Κομισιόν να διατηρεί περιοριστικές λίστες εγκεκριμένων προϊόντων καθαρισμού και απολύμανσης για εγκαταστάσεις βιολογικής παραγωγής και αποθήκευσης, καθώς, σύμφωνα με το Συμβούλιο, το ισχύον σύστημα δημιουργεί πρακτικές δυσκολίες λόγω της μεγάλης ποικιλίας εγκαταστάσεων και υλικών που χρησιμοποιούνται.
Εξασφαλίστηκε η πλειοψηφία παρά τις αντιδράσεις
Ωστόσο, η διαδικασία δεν εξελίχθηκε χωρίς αντιδράσεις. Δανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Ολλανδία, Τσεχία και Βέλγιο ζήτησαν περισσότερη τεχνική και πολιτική συζήτηση πριν την αποστολή του κειμένου στο Ευρωκοινοβούλιο, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες νέες διατάξεις – κυρίως για τα εθνικά και ιδιωτικά βιολογικά σήματα – προστέθηκαν χωρίς επαρκή διαβούλευση, όπως αναδεικνύει η ενημερωτική πλατφόρμα AgraFacts.
Παρά τις επιφυλάξεις αρκετών κρατών-μελών, η Κυπριακή Προεδρία εξασφάλισε, τελικά, την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία για την έγκριση της διαπραγματευτικής εντολής. Οι τριμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ Συμβουλίου, Ευρωκοινοβουλίου και Κομισιόν αναμένεται, πλέον, να ξεκινήσουν άμεσα, με στόχο την ολοκλήρωση συμφωνίας πριν από το τέλος του 2026, οπότε και λήγει το ισχύον καθεστώς αναγνώρισης των συμφωνιών ισοδυναμίας με τρίτες χώρες.
