Αγρόκτημα Ντεμερούκα: Χτίζοντας το νέο μοντέλο θερμοκηπιακής ντομάτας στη Μεσσηνία

Στη Μαραθόπολη Μεσσηνίας, λίγα χιλιόμετρα από τα Φιλιατρά, την «καρδιά» της ελληνικής θερμοκηπιακής παραγωγής, ένας νέος παραγωγός επιχειρεί να αποδείξει ότι ο πρωτογενής τομέας μπορεί να γίνει σύγχρονος, ανταγωνιστικός και εξωστρεφής. Ο Ασημάκης Ντεμερούκας, τρίτης γενιάς αγρότης και γεωπόνος, έχει αναλάβει τα τελευταία χρόνια τη μεταμόρφωση της οικογενειακής εκμετάλλευσης· μια μεταμόρφωση, που δεν περιορίζεται στον εκσυγχρονισμό των θερμοκηπίων, αλλά αγγίζει ολόκληρη τη φιλοσοφία παραγωγής, εμπορίας και ταυτότητας του προϊόντος.

Το Αγρόκτημα Ντεμερούκα, με συνολική δυναμικότητα περίπου 20 στρεμμάτων –10 θερμοκηπιακά και 10 υπαίθρια, που σταδιακά μετατρέπονται επίσης σε θερμοκήπια– ειδικεύεται αποκλειστικά στην παραγωγή ντομάτας και ντοματινιών. Οι φυτεύσεις πραγματοποιούνται δύο φορές τον χρόνο, με απόλυτο σχεδιασμό, ώστε να «κουμπώνουν» σε κενά παραγωγής της υπόλοιπης χώρας, κυρίως της Κρήτης. «Η Κρήτη είναι ο μεγάλος παίκτης στις θερμοκηπιακές ντομάτες. Αν βγεις ταυτόχρονα με εκείνη, έχεις ήδη χάσει. Στόχος μας είναι να τοποθετούμε την παραγωγή μας στις περιόδους που η αγορά ζητάει προϊόν», εξηγεί ο κ. Ντεμερούκας.

Μια επιχείρηση που αλλάζει πίστα

Ο εκσυγχρονισμός ξεκίνησε στα χρόνια της πανδημίας. Το 2022, ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση ενός νέου θερμοκηπίου 5 στρεμμάτων, ύψους άνω των 5 μέτρων, με εξαερισμό οροφής και σύγχρονα συστήματα κλιματισμού των φυτών. Η επένδυση έφτασε περίπου τα 200.000 ευρώ, χρηματοδοτούμενη κατά 60% από Σχέδια Βελτίωσης. Παράλληλα, η οικογένεια κατασκευάζει –με ίδια κεφάλαια– μια νέα μονάδα δικτυοκηπίου δικής τους σχεδίασης, προσαρμοσμένη στο μικροκλίμα της περιοχής και στις αυξανόμενες θερμοκρασίες.

«Σήμερα, ένα σύγχρονο θερμοκήπιο κοστίζει από 40.000 έως 50.000 ευρώ το στρέμμα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και αν υπάρχει επιδότηση, το ρίσκο παραμένει μεγάλο. Πρέπει να έχεις προγραμματισμό, συνεργασίες και πωλήσεις που να στηρίζουν μια τέτοια επένδυση», σημειώνει. Η επιχείρηση έκανε και ένα ακόμα καθοριστικό βήμα: Τη δημιουργία brand. Από το 2019, το Αγρόκτημα Ντεμερούκα κυκλοφορεί με τη δική του ταυτότητα, ενισχύοντας την παρουσία του στην αγορά της Μεσσηνίας και χτίζοντας μια άμεση σχέση με τους καταναλωτές. Το branding συνοδεύεται από ενεργή παρουσία στα social media, όπου καταγράφονται πρακτικές καλλιέργειας και στοιχεία ιχνηλασιμότητας.

Συνεργασίες και εξαγωγές

Σταθερή επιλογή του παραγωγού αποτελεί η συνεργασία με την Ομάδα Παραγωγών των Φιλιατρών, μέσα από την οποία προωθεί μέρος της παραγωγής του σε διεθνείς αγορές. Η Βουλγαρία είναι ο βασικός προορισμός, λειτουργώντας ως κόμβος για Βαλκάνια, Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. «Οι εξαγωγές δεν είναι απλή υπόθεση. Θέλουν οργάνωση, συνέπεια και ποσότητες. Η Ομάδα μάς προσφέρει μια ασφάλεια και μια σταθερότητα που δύσκολα θα πετυχαίναμε μόνοι μας», τονίζει.

Ωστόσο, ένα σημαντικό τμήμα της παραγωγής παραμένει στην ελληνική αγορά, καλύπτοντας μανάβικα και τοπικά σούπερ μάρκετ, όπου το προϊόν αποτελεί πλέον «σταθερή αξία» για καταναλωτές που αναζητούν ποιοτική ντομάτα ακόμη και εκτός εποχής.

Το μεγάλο καλοκαιρινό κενό στην ελληνική ντομάτα

Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική αγορά αντιμετωπίζει ένα μόνιμο πλέον φαινόμενο: Την έλλειψη ντομάτας το καλοκαίρι. Το θερμό κλίμα, οι παρατεταμένοι καύσωνες, η απόσυρση πολλών παραγωγών από τις υπαίθριες καλλιέργειες και η αύξηση της τουριστικής ζήτησης δημιουργούν ένα κενό που καλύπτεται συχνά με εισαγωγές. «Τα νησιά, ειδικά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, χρειάζονται τεράστιες ποσότητες. Η ελληνική παραγωγή δεν επαρκεί και μεγάλο μέρος έρχεται από το εξωτερικό», αναφέρει ο κ. Ντεμερούκας.

Η οικογένεια προσπαθεί να καλύψει μέρος αυτής της ζήτησης με σωστή επιλογή φυτεύσεων και μεθόδων καλλιέργειας που αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες. Ένα από τα μεγάλα «όπλα» τους είναι η βιολογική καταπολέμηση εχθρών – μια πρακτική που εφαρμόζουν εδώ και χρόνια. Ωφέλιμα έντομα χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της Tuta absoluta και του αλευρώδους, μειώνοντας σημαντικά τις χημικές παρεμβάσεις. «Η ολοκληρωμένη φυτοπροστασία δεν είναι μόνο θέμα ποιότητας. Είναι και ανάγκη. Οι εχθροί πλέον έχουν γίνει ανθεκτικοί και τα χημικά από μόνα τους δεν μπορούν να δώσουν λύση», σημειώνει.

Το πρόβλημα που δεν έχει λύση:

Το εργατικό

Όσο, όμως, και αν εξελίσσεται η τεχνολογία, ένα ζήτημα παραμένει άλυτο: Η έλλειψη εργατικών χεριών. «Είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο για οποιονδήποτε θέλει να επενδύσει σήμερα στην αγροτική παραγωγή. Μπορείς να χτίσεις ένα θερμοκήπιο, μπορείς να πάρεις μηχανήματα, αλλά αν δεν έχεις ανθρώπους να δουλέψουν, δεν μπορείς να κάνεις βήμα», λέει ο κ. Ντεμερούκας, ο οποίος συνεργάζεται εδώ και χρόνια με αλλοδαπούς εργάτες.

Η πρόσφατη αλλαγή στη νομοθεσία για τη νομιμοποίηση εργατών γης έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία. «Υπάρχουν άνθρωποι που δουλεύουν 3, 4, 5 χρόνια δίπλα μας και η διαδικασία για να παραμείνουν νόμιμα σταμάτησε. Αυτό δεν δημιουργεί απλά ανασφάλεια – μπλοκάρει και επενδύσεις που έχουν ήδη σχεδιαστεί», υπογραμμίζει.

Ένα αγρόκτημα που βλέπει μπροστά

Παρά τις δυσκολίες, το Αγρόκτημα Ντεμερούκα συνεχίζει να μεγαλώνει, μεθοδικά και με όραμα. Η στρατηγική του συνδυάζει τεχνολογική αναβάθμιση, διαφοροποίηση προϊόντος, εξωστρέφεια και επένδυση σε ανθρώπινο δυναμικό. Είναι ένα μοντέλο που αποδεικνύει ότι η ελληνική θερμοκηπιακή παραγωγή έχει περιθώρια ανάπτυξης – αρκεί να υπάρχει γνώση, οργάνωση και διάθεση για αλλαγή.

Σε αυτό το πλαίσιο αποφάσισε να προχωρήσει στη φύτευση 300 δέντρων αβοκάντο. Επίσης, «θα στρέψουμε ένα μέρος της παραγωγής σε premium κατηγορίες ντομάτας. Σκοπός είναι η άμεση συνεργασία με μανάβικα που στοχεύουν σε πιο εξειδικευμένα εστιατόρια».

«Ο πρωτογενής τομέας δεν είναι εύκολος, αλλά έχει προοπτική. Αν δουλέψεις σωστά, αν επενδύσεις, αν συνεργαστείς, μπορείς όχι μόνο να επιβιώσεις, αλλά και να αναπτυχθείς. Αυτό προσπαθούμε να κάνουμε εδώ, καθημερινά», καταλήγει ο Ασημάκης Ντεμερούκας.