Αγροβολταϊκά, η νέα αναγκαιότητα για βιώσιμη και παραγωγική γεωργία

γράφει η Σοφία Μιχαηλίδου, γεωπόνος στην OET Energy Technologies

Η παγκόσμια γεωργία βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης ιστορίας. Ο παγκόσμιος πληθυσμός αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς και αναμένεται να αγγίξει τα 10 δισεκατομμύρια μέχρι το 2050. Για να μπορέσει να καλυφθεί η αυξανόμενη ζήτηση τροφής, η παγκόσμια παραγωγή πρέπει να αυξηθεί έως και 70%. Ωστόσο, από τα 13 δισεκατομμύρια εκτάρια γης του πλανήτη, μόλις το 38% είναι αξιοποιήσιμο για γεωργία, ενώ η κλιματική κρίση επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση, λόγω των ακραίων καιρικών συνθηκών, της ερημοποίησης και της απώλειας γόνιμης γης. Ταυτόχρονα, η ανάγκη για καθαρή ενέργεια οδηγεί στη μαζική ανάπτυξη φωτοβολταϊκών πάρκων. Σήμερα, λειτουργούν παγκοσμίως σχεδόν 58.000 φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, καταλαμβάνοντας εκτάσεις που συχνά ανταγωνίζονται τη γεωργική χρήση. Το δίλημμα «ενέργεια ή τροφή» γίνεται πιο επιτακτικό από ποτέ, καθώς οι ενεργειακές ανάγκες αυξάνονται, ενώ η διαθεσιμότητα γης περιορίζεται.

Αυτές οι συνθήκες διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο, όπου απαιτούνται λύσεις που συνδυάζουν αποδοτικότητα, βιωσιμότητα και ενεργειακή αυτονομία. Σε αυτό το περιβάλλον αναδεικνύεται ο ρόλος των αγροβολταϊκών συστημάτων, μιας τεχνολογίας που επιτρέπει την αξιοποίηση της γης για καλλιέργεια και ταυτόχρονη παραγωγή ενέργειας. Στην Ελλάδα, η πολιτεία έχει ήδη ανοίξει τον δρόμο, καθώς το νέο νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ προβλέπει τη δυνατότητα εγκατάστασης αγροβολταϊκών σε θερμοκήπια και καλλιεργούμενες εκτάσεις έως 130 MW συνολικά, κατανεμημένα στις 13 περιφέρειες της χώρας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι επιτρέπεται η εγκατάσταση ακόμη και σε γη υψηλής παραγωγικότητας, τόσο στις οροφές θερμοκηπίων όσο και σε υπαίθριες καλλιέργειες, σηματοδοτώντας τη σημασία της τεχνολογίας για το μέλλον της γεωργίας.

Στο επίκεντρο της ταχείας εξέλιξης του κλάδου βρίσκεται η ελληνική εταιρεία OET Energy Technologies, η οποία έχει αναπτύξει μια προηγμένη και πολυσύνθετη τεχνολογία βασισμένη στα Ημιδιάφανα Οργανικά Φωτοβολταϊκά 3ης Γενιάς (OPVs). Η τεχνολογία αυτή, αποτέλεσμα κορυφαίας έρευνας στη Νανοτεχνολογία, προσφέρει στα OPVs χαρακτηριστικά που τα καθιστούν μοναδικά, καθώς είναι ημιδιαφανή, εύκαμπτα, ελαφριά (0,5kg / m2), και έως 99% ανακυκλώσιμα.

Σε αντίθεση με τα συμβατικά φωτοβολταϊκά πυριτίου, τα OPVs της OET διαθέτουν διαφάνεια έως 40%, ενώ μέσω δυναμικών συστημάτων περιστροφής η διαπερατότητα φωτός φτάνει ακόμη και το 100%, επιτρέποντας προσαρμογή στις ανάγκες της εκάστοτε καλλιέργειας. Επιπλέον, προσαρμόζονται σε κάθε επιφάνεια και είναι κατάλληλα για όλους τους τύπους θερμοκηπίων (πλαστικά και γυάλινα), καθώς και για υπαίθριες καλλιέργειες.

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα των OPVs είναι ότι φιλτράρουν την ηλιακή ακτινοβολία, επιτρέποντας στην καλλιέργεια να αξιοποιήσει το βέλτιστο φάσμα της φωτοσυνθετικά ενεργής ακτινοβολίας (PAR). Επιτυγχάνουν μείωση της θερμικής καταπόνησης και προστατεύουν από την υπεριώδη ακτινοβολία, έχοντας ως αποτέλεσμα καρπούς υψηλότερης ποιότητας, χωρίς ηλιακά εγκαύματα. Τα πειραματικά αποτελέσματα δείχνουν ότι η χρήση τους σε θερμοκηπιακές και υπαίθριες καλλιέργειες μπορεί να αυξήσει τις αποδόσεις έως και 40%, καθώς βελτιώνουν το μικροκλίμα, μειώνοντας τη θερμοκρασία τις θερμές ώρες έως και κατά 7°C.

Η μείωση της θερμοκρασίας δεν ωφελεί μόνο την παραγωγή, αλλά μειώνει σημαντικά και την ανάγκη για τεχνητή ψύξη. Ταυτόχρονα, περιορίζεται η εξατμισοδιαπνοή, με αποτέλεσμα έως και 30% εξοικονόμηση νερού, ένα κρίσιμο πλεονέκτημα σε μια εποχή όπου η λειψυδρία αποτελεί κεντρικό πρόβλημα γεωργικών περιοχών.

Τα OPVs προσφέρουν λύσεις και στον ενεργειακό τομέα. Είναι διπλής όψης (bifacial) και μπορούν να παράγουν ηλεκτρική ενέργεια ακόμη και με χαμηλή ηλιοφάνεια ή διάχυτο φως, διασφαλίζοντας τροφοδοσία για συστήματα άρδευσης, δροσισμού, έλεγχο μικροκλίματος ή άλλες λειτουργικές ανάγκες της αγροτικής μονάδας. Αυτή η δυνατότητα μειώνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος και συμβάλλει σε θετικό ενεργειακό ισοζύγιο.

Η εφαρμογή των OPVs τόσο σε θερμοκηπιακές δομές όσο και σε υπαίθριες καλλιέργειες ενισχύει το μοντέλο της τριπλής χρήσης της γης: Αυξημένη παραγωγή τροφίμων, παραγωγή καθαρής ενέργειας και εξοικονόμηση νερού. Το οικονομικό όφελος για τον αγρότη είναι διττό: Αφενός μειώνει τις δαπάνες λειτουργίας και εισροών, αφετέρου αυξάνει την παραγωγή και, κατά συνέπεια, το εισόδημά του.

Σημαντικό παράδειγμα εφαρμογής της τεχνολογίας αποτελεί το Agri-PV Hub της OET στη Θεσσαλονίκη, όπου λειτουργούν θερμοκήπια και αμπελώνας ενισχυμένα με OPVs, καταδεικνύοντας στην πράξη πώς μπορούν να συνδυαστούν παραγωγικότητα, βιωσιμότητα και κερδοφορία.

Συνολικά, η τεχνολογία των αγροβολταϊκών και ιδιαίτερα τα OPVs της OET διαμορφώνουν ένα νέο υπόδειγμα παραγωγής που εναρμονίζει τη γεωργία με την πράσινη ενέργεια. Προσφέρουν μια βιώσιμη και οικονομικά αποδοτική λύση για την αντιμετώπιση της επισιτιστικής κρίσης, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Σε έναν κόσμο όπου η γη γίνεται ολοένα και πιο πολύτιμη, τα αγροβολταϊκά της ΟΕΤ δεν αποτελούν απλώς τεχνολογική καινοτομία, είναι στρατηγική αναγκαιότητα για το μέλλον της γεωργίας, της ενέργειας και της κοινωνίας.

Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα των OPVs είναι ότι φιλτράρουν την ηλιακή ακτινοβολία, επιτρέποντας στην καλλιέργεια να αξιοποιήσει το βέλτιστο φάσμα της φωτοσυνθετικά ενεργής ακτινοβολίας (PAR)